Кіріспе

Италия провинциясы

Парма провинциясы – Италияның Эмилия-Романья аймағындағы провинция. Оның ең ірі қаласы және астанасы – Парма қаласы. Ол 47 коммунадан тұрады (comune). Оның аумағы белгілі емес және жалпы халқы шамамен 450 000 адамды құрайды. Провинция шығысында Реджио-Эмилия провинциясымен, батысында Пьяченца провинциясымен, солтүстігінде Ломбардияның Кремона және Мантуа провинцияларымен, оңтүстігінде Лигурияның Ла Специя және Генуя провинцияларымен, сондай-ақ Тоскананың Масса-Каррара провинциясымен шектеседі.

Тарих

1861 жылы итальян провинциялары француз республикалық үлгісі бойынша құрылды. Италия фашизмі 1920 жылдары Парма провинциясында сайлаулар тоқтатылды, және бұл Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін жалғасты.

География

Облыс солтүстіктен оңтүстікке қарай үш аймаққа бөлінеді: pianura (далалар), collina (төбелер) және montagna (таулар). По өзені даладағы Кремона облысымен шекара құрайды. Коллина мен Монтагнаның бас орталықтары Пармезан Апеннин тауларынан бастау алатын негізгі өзендердің бойында орналасқан. Шамамен, әр аймақ жалпы аумақтың үштен бір бөлігін алып жатыр.

Жазық жерлер

Провинцияның солтүстік бөлігі Парма, Фиденца және көптеген шағын қалаларды қамтиды, және По өзенінен басталып, тау етегіне дейін, 50-100 м теңіз деңгейінен биіктікте жатыр. Бұл аймақта континенттік климат басым, суық қыстар (қала орталықтарында ең төменгі температура шамамен -1°C, ал ауылдық жерлерде орташа есеппен -3°C - -4°C) және әр жылы 45-60 см қар жауады. Жазда ыстық және ылғалды болады (максималды температура орташа есеппен 30°C-тан жоғары). Күзде және көктемде тұман жиі кездеседі, Парма қаласында жылына орташа есеппен 31 күн тұманды болады, ал ауылдық жерлерде, әсіресе По өзеніне жақын аймақтарда бұл көрсеткіш жоғарылайды. Жаз айларында қатты жаңбыр мен градус жауып, дауылдар болады. Осы провинцияның көп бөлігінде өнеркәсіптік өндіріс орналасқан, ал қалған жерлер негізінен бидай, помидор (Мутти және басқа да көптеген өндірушілердің орналасқан жері) және пармезан ірімшігін өндіру үшін сиырларды азықтандыруға арналған люцерна егіледі.

Төбелер

Провинцияның орталық бөлігін құрайтыны – өзен аңғарларында немесе қорғаныс мақсатында төбелерге салынған шағын қалалар ғана. Бұл қалалар Апеннин тауларының етегінен басталып, толыққанды дамыған тауларға дейін, теңіз деңгейінен 100-ден 700 метрге дейінгі биіктікте орналасқан. Осы қалалардың көптегені Барди, Торречиара, Компиано сияқты ортағасырлық қамалдардың төңірегінде салынған. Бұл аймақтағы климат жазықтардан сәл өзгеше: бұлтты күндер азырақ, температуралар жұмсақ (қыста ең төменгі температура жоғары, ал жазда ең жоғары температура төмен), себебі биіктігі температура инверсиясына бейімделуін азайтады. Мұнда өңделген егістіктер мен кең ормандық алқаптар қатар өмір сүреді, себебі жердің бір бөлігі бұл аймақта тұрмайтын отбасыларға тиесілі, өйткені 20 ғасыр бойы халықтың көп бөлігі жазықтарға немесе АҚШ, Ұлыбритания және Аргентина сияқты басқа елдерге көшіп кеткен.

Таулар

Провинцияның ең оңтүстік бөлігін Апеннин жотасы алып жатыр, ондағы таулар 1000 м-ден 1850 м-ге дейін көтеріледі – Sillara, Losanna және Marmagna таулары. Осы тау тізбегінің географиялық ерекшелігіне байланысты, солтүстікке қарайтын Парма жағындағы түндер Пианура Падана мен Италия Альпісінің қалған бөліктеріне қарағанда тіпті жаз айларында да едәуір ұзаққа созылады. Бұл аймақтағы климат альпілік, қыстары ұзақ, температура жиі екі таңбалы теріс мәнге жетеді және қазаннан мамырға дейін қар жауады, әдетте тау шаңырақтары маусым ортасынан қыркүйек соңына дейін ғана қардан тазарады. Жаз айларында температура төменгі 20°C-қа тек қана ауданды қамтитын күшті ыстық толқындар кезінде жетеді, ал ең төменгі температура биіктікке байланысты 5–8°C аралығында болады. Жаз мезгілінде бұл тауларда күн сайын дерлік нөсер жаңбырлар пайда болады, бірақ олардың арасында қарлы нөсерлер сирек кездеседі. Таулар шамамен 1500 м биіктікке дейін толығымен орманмен жабылған, онда шөп, қызылша және әртүрлі жидектер өседі. Апеннин таулары арасындағы аңғарларда екі ірі қала орналасқан: Бедония және Борготаро, олар тарихи тұрғыдан Лигурияға қарайтын өткелдер арқылы сауда ағынын бақылап отырған (Пассо-дель-Томарло, Пассо-делла-Киза, Пассо-дель-Браттелло, Пассо-дель-Бокко және т.б.).

Ас мәзірі

Парма өзінің прошутто ди Пармасымен танымал. Аймақтың барлығы салам өндірісімен (әсіресе танымал Felino саламы), сондай-ақ пармезан ірімшігімен және кейбір макарон түрлерімен, мысалы gnocchi di patate, cappelletti (немесе anolini) in brodo (қайнатылған есек еті, пармезан ірімшігі және нан ұсатылған қалдықтарымен толтырылған, пісіріліп, ыстық сорпамен берілетін дөңгелек тортелли), әртүрлі толтырулары бар тортелли (ербетта, картоп, тықсық, саңырауқұлақ, қаштан, tortél dóls di Colorno) және чиччемен де танымал.

Автомобиль жолдары

Парма қаласынан екі маңызды тас жол өтеді: A1, батысқа Миланға және шығысқа Болоньяға қарай, ал A15 – оңтүстікке Ла Специяға және теңізге қарай.

Әуежай

Парма провинциясын Джузеппе Верди әуежайы қамтамасыз етеді.

Спорт

Парма ФК 1913 жылы құрылған. Бұл Италия мен Еуропа бойынша үш ұлттық кубок, Еуропа Кубок иегерлерінің кубогы, екі УЕФА кубогы, Еуропа Суперкубогы және Италия Суперкубогы сынды жетістіктерімен танымал «Серия B» футбол клубы. Олар қаланың «Эннио Тардини» стадионында ойнайды, бұл стадион бұрын 29 000 көрерменді қабылдайтын, бірақ 2008 жылы клуб «Серия B» лигасына түскеннен кейін жаңартылуда. 2009 жылдың көктемінде команда қайтадан жоғары лигаға (Серия А) көтерілді. «Crociati Noceto» командасы төртінші дивизиондағы «Lega Pro Seconda Divisione» лигасында ойнайды. Парма қаласы сонымен қатар ұлттық лигадағы екі регби командасының – «Overmach Rugby Parma» және «SKG Gran Rugby» командаларының да үйі. «Парма Пантерс» – Джон Гришемнің «Пицца үшін ойнайды» романының негізі болған америкалық футбол командасы. Волейбол, әйелдер баскетбол және бейсбол да қалада үлкен танымалдылыққа ие және маңызды жетістіктерге қол жеткізген.

Өмір сапасы

Мешре CGIA мәліметтері бойынша, 2021 жылы Парма провинциясы жеке сектор қызметкерлерінің ең жоғары жылдық жалақысын Миланнан кейін тіркеді.