Кіріспе

Чад – этникалық құрамы алуан түрлі Орталық Африка елі. Әр аймақтың өзіне тән музыка мен би өнері бар. Мысалы, фулани халқы бір қамысты сыбызғыларды пайдаланады, ал ежелгі гриот дәстүрі бес ішекті кинде мен түрлі мүйіздерді, ал Тибести аймағында домбыра мен скрипка қолданылады. Мүйіз бен кернейлерді орындайтын музыкалық топтар, мысалы, «ваза» немесе «какаки» деп аталатын ұзын патшалық кернейлер Чад пен Суданның екеуінде де тәж кигізу және басқа да жоғары топтағы салтанаттарда қолданылады. Чадтың мемлекеттік әнұраны – 1960 жылы Поль Виллард пен Луи Гидрол Луи Гидролдың студенттік тобының көмегімен жазған «La Tchadienne».

Халықтық музыка

Тәуелсіздік алғаннан кейін Чад, көптеген африкалық елдер сияқты, жылдамдатып танымал музыка шығара бастады, көбінесе Конго Демократиялық Республикасының суку музыкасына ұқсас стильде. Чадтың танымал музыка стиліне сай жатады, ол Чадтың оңтүстік бөлігінен ырғақтарды пайдаланды – бұл стильді Тибести тобы танымал етті. Басқа топтардың ішінде Сахельдің International Challal және African Melody тобы бар, ал музыканттар қатарында судандық музыканың ықпалымен ойнайтын гитарист Ахмед Пекос және чадтық француз музыканты Клемент Масдонгар бар.

Теда музыкасы

Тедалар Тибести таулары аймағында өмір сүреді. Олардың халық музыкасы ерлердің ішекті аспаптары мен әйелдердің ән айту өнеріне негізделген. Келели сияқты аспаптар ер адамдардың өнер көрсетуіне «дауыс береді», себебі ересек әйелдің алдында ер адамның ән салуы әдепсіз саналады.

Құралдар

Чадтың дәстүрлі аспаптарына ху ху (қалабаш резонаторлары бар аспап), какаки (қалайы мүйіз), маракас, лютня, кинде (жақ арфасы) және түрлі мүйіздер жатады. Басқа аспаптардың ішінде канембу тайпасының флейта мен барабан музыкасы, сара халқының балафон, сыбызғы, арфа және коджо барабандары бар. Ал багуирмиандар барабан мен цитра музыкасымен, сондай-ақ бишілердің үлкен иінтіректермен (тоқмақтармен) имитациялық шайқас жүргізетін халық биімен әйгілі.