Фридрих Хирцебрух: өмірі мен математикаға қосқан үлесі
Friedrich Hirzebruch
Фридрих Хирцебрух (1927-2012) – неміс математигі, математикаға үлкен үлес қосып, Wolf Prize және Lobachevsky медалін жеңіп алған. Математиктерге арналған мақала.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс математигі (1927–2012)
German mathematician (1927–2012)
Фридрих Эрнст Петер Хирцебрук ForMemRS
Friedrich Ernst Peter Hirzebruch ForMemRS
Білім
Хирцебрук 1927 жылы Вестфалияның Хамм қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, сол аттас адам, математика пәнінің мұғалімі болған. Хирцебрук 1945–1950 жылдары Мюнстер университетінде оқыды, сондай-ақ бір жыл Цюрихтегі ЭТХ-да оқыған.
Hirzebruch was born in Hamm, Westphalia in 1927. His father of the same name was a maths teacher. Hirzebruch studied at the University of Münster from 1945–1950, with one year at ETH Zürich.
Құрметтер мен марапаттар
Көптеген басқа да наградалардың ішінде Хирцебрух 1988 жылы математикадан Вольф сыйлығымен және 1989 жылы Лобачевский медалімен марапатталды. 1996 жылы Жапония үкіметі оған "Құдайға арналған қазына" орденін берді, ал 1997 жылы Жапония математикалық қоғамының (MSJ) Секи Такакадзу сыйлығымен марапатталды. Хирцебрух 1999 жылы Берндегі Альберт Эйнштейн қоғамының Эйнштейн медалін жеңіп алды, ал 2004 жылы Кантор медалімен марапатталды. Хирцебрух көптеген академиялар мен қоғамдардың шетелдік мүшесі болды, оның ішінде АҚШ Ұлттық ғылым академиясы, Ресей ғылым академиясы, Корольдік қоғам және Франция ғылым академиясы. 1980–1981 жылдары ол Израильде алғашқы Саклер есімді көрнекті лекцияны оқыды. Ол сондай-ақ Ресей, Польша, Украина, Израиль, Финляндия, Венгрия, Нидерланды, Геттинген, Австрия, Ирландия академияларының, сондай-ақ Academia Europaea және Еуропалық өнер мен ғылым академиясының мүшесі болды. Хирцебрух 1962 және 1990 жылдары Германия математикалық қоғамының президенті болды, біріншісі – Германияның бөлінуіне байланысты жеке Шығыс Германия математикалық қоғамы құрылғаннан кейін, ал екіншісі – Шығыс және Батыс Германия математикалық қоғамдарын біріктірген қабырғаның құлауынан кейін. Сонымен қатар, ол 1990–1994 жылдары Еуропалық математикалық қоғамның алғашқы президенті болды. Осылайша ол соғыстан кейін Германия мен Еуропадағы математикалық өмірді жаңартты.
Amongst many other honours, Hirzebruch was awarded the Wolf Prize in Mathematics in 1988 and a Lobachevsky Medal in 1989. The government of Japan awarded him the Order of the Sacred Treasure in 1996 and the Seki Takakazu prize of the Mathematical Society of Japan (MSJ) in 1997. Hirzebruch won an Einstein Medal of the Albert Einstein society in Bern in 1999, and received the Cantor medal in 2004. Hirzebruch was a foreign member of numerous academies and societies, including the United States National Academy of Sciences, the Russian Academy of Sciences, the Royal Society and the French Academy of Sciences. In 1980–81 he delivered the first Sackler Distinguished Lecture in Israel. He was also a member of academies of Russia, Poland, Ukraine, Israel, Finland, Hungary, Netherlands, Göttingen, Austria, Ireland as well as the Academia Europaea and the European Academy of Arts and Sciences. Hirzebruch was the president of the German Mathematical Society in 1962 and 1990, first after the foundation of a separate Eastern German mathematical due to the German division, and then again after the collapse of the wall which led to the unification of the East and West German Mathematical societies. He was also the first President of the European Mathematical Society from 1990 to 1994. In this way, he rebuilt the mathematical life in both Germany and Europe after the war.