Адольф Рейнах: Неміс философы және құқық теориясының негізін қалаушысы

Кіріспе

Неміс философы (1883–1917), француз археологы және египтологы Адольф Бернхард Филипп Рейнах (1883 жылдың 23 желтоқсаны – 1917 жылдың 16 қарашасы) – неміс философы, Мюнхен феноменология мектебінің феноменологы және құқық теориясының маманы.

Өмір және жұмыс

Адольф Рейнах 1883 жылдың 23 желтоқсанында Германияның Майнц қаласындағы белгілі еврей отбасында дүниеге келген. Адольф Рейнах Майнцтегі Остергимназиясында оқыды (алғашқыда Платонға қызығушылық танытты), кейіннен 1901 жылы Мюнхен университетіне түсіп, Теодор Липпстің басшылығымен психология мен философияны оқыды. Липпстің студенттері арасында ол Мориц Гейгер, Отто Зельц, Алойс Фишер және ең бастысы Йоханнес Даубертпен байланыс жасады. 1903/04 жылдары Эдмунд Гуссерлдің еңбектерімен, әсіресе оның «Логикалық зерттеулерімен» (Logische Untersuchungen) шұғылдана бастады. 1904 жылы Рейнах Липпстің жетекшілігімен «Қылмыстық құқықтағы себеп ұғымы туралы» (Über den Ursachenbegriff im geltenden Strafrecht) еңбегімен философия ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. 1905 жылы ол әлі де Мюнхенде оқуын жалғастыруды (осы уақытта Александр Пфендермен де дос болып кеткен), заң саласында білім алуды жоспарлаған, бірақ содан кейін Геттинген университетінде Гуссерлмен бірге оқуға баруды шешті. Сол кезде Липпстің (Дауберт басқарған) көптеген студенттері Мюнхенді тастап, Гуссерлдің еңбектеріне шабыттандырылып Геттингенге бет бұрды («Геттингенге мюнхендік шабуыл» деп аталады). Кейін 1905 жылы Рейнах заң білімін аяқтау үшін Мюнхенге оралды, содан кейін 1906–1907 жылдары Тюбинген университетінде оқуын жалғастырды. Ол құқық теориясының маманы Эрнст Белингтің қылмыстық құқық бойынша бірнеше лекциялары мен семинарларына қатысты, оның ықпалына түсті және оның кейінгі еңбектеріне үлкен шабыттандырды. 1907 жылдың жазында ол заң бойынша бірінші мемлекеттік емтиханды тапсырды, бірақ содан кейін Гуссерлмен талқылауларға қатысу үшін Геттингенге де барды. Гуссерлдің қолдауымен Рейнах 1909 жылы Геттингенде университет оқытушысының біліктілігін алды. Оның лекциялары мен зерттеулерінен сол кезде оған Антон Марти мен Йоханнес Дауберттің, сонымен қатар Гуссерлдің зор ықпалы тигені анық көрінеді. Рейнах өз кезегінде лекцияларымен бірнеше жас феноменологтарға (Вильгельм Шапп, Дитрих фон Хильдебранд, Александр Койре және Эдит Штайн сияқты) әсер еткен сияқты. Феноменологияға кіріспе бергеннен басқа, ол Платон мен Иммануил Кант туралы да дәріс берді. Осы кезеңде Гуссерл өзінің негізгі еңбегі «Логикалық зерттеулерді» мұқият қайта қарауға кірісіп, бұл іске Рейнахтың көмегін сұрады. Сонымен қатар, 1912 жылы Рейнах Мориц Гейгермен және Александр Пфендермен бірге Гуссерлдің бас редакторлығымен танымал «Философия және феноменологиялық зерттеулер журналын» (Jahrbuch für Philosophie und phänomenologische Forschung) құрды. Феноменология және философия саласындағы жұмысынан басқа, Рейнах Остин мен Сэрлдің сөйлеу актілері теориясының алға басушысы ретінде танымал: «Азаматтық құқықтың априорлық негіздері» (Die apriorischen Grundlagen des bürgerlichen Rechtes) – әлеуметтік актілерді перформативтік сөз ретінде және азаматтық құқықтың априорлық негіздері ретінде жүйелі түрде қарастырады. Рейнахтың жұмысы негізінен Гуссерлдің «Логикалық зерттеулеріндегі» мағынаны талдауына, сонымен қатар Дауберттің оған жасаған сын-пікіріне негізделген. Александр Пфендер (1870–1941) сол кезеңде бұйрықтар, уәделер және т.б. туралы зерттеулер жүргізді. Гуссерлдің 1913 жылы «Идеялар» (Ideen) атты еңбегін жариялағаннан кейін көптеген феноменологтар оның жаңа теорияларына сынды көзқарас танытты және Мюнхен феноменологиясының ағымы пайда болды, өйткені Рейнах, Дауберт және басқалар Гуссерлдің ертедегі «Логикалық зерттеулеріне» жақын болуды таңдады. Гуссерлдің идеализм мен трансценденттік феноменологияға ілесуінің орнына Мюнхен тобы реалистік бағытты ұстанды. Рейнах әйелімен бірге лютеран дінін қабылдады. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Рейнах өз еркімен әскерге шақырылды. Көптеген шайқастардан өткеннен кейін және темір крестпен марапатталғаннан кейін, Рейнах 1917 жылдың 16 қарашасында Фландриядағы Диксмуид маңында қаза тапты. Ол қайтыс болғаннан кейін Эдит Штайнға оның қолжазбаларын реттеу міндеті жүктелді. Рейнах өлер алдында болашақта философияны тек қана адамдарды Құдайға жетелеу құралы ретінде оқытатынын айтқан, бұл оның жазбаларында көрініс тапқан болуы мүмкін. Бірақ Эдит Штайн оның жесірінің сенімі мен батылдығына қатты әсерленді. Ол былай деп жазды: «Бұл менің айқышпен және оның оны көтеріп жүргендерге беретін құдайлық күшпен алғашқы кездесуім болды. Бұл менің сенбеушілігімнің құлауы және Мәсіхтің маған нұрын шашу сәті болды. Бірнеше жылдан кейін ол христиан және кармелиттік монах болды».

Adolf Reinach was born into a prominent Jewish family in Mainz, Germany, on 23 December 1883. Adolf Reinach studied at the Ostergymnasium in Mainz (where he became at first interested in Plato) and later entered the University of Munich in 1901 where he studied mainly psychology and philosophy under Theodor Lipps. In the circle of Lipps' students he came in contact with Moritz Geiger, Otto Selz, Aloys Fischer and above all Johannes Daubert. From onward 1903/4 he was increasingly busy with the works of Edmund Husserl, especially his Logische Untersuchungen (Logical Investigations). In 1904, Reinach obtained his doctorate in philosophy under Lipps with his work Über den Ursachenbegriff im geltenden Strafrecht (On the concept of cause in penal law). In 1905, he still intended to continue his studies in Munich (where in the meanwhile he had also befriended Alexander Pfänder), to obtain a degree in law, but then decided to go to study with Husserl at the University of Göttingen. In that period more students of Lipps (captained by Daubert) had decided to abandon Munich and to head for Göttingen, inspired by Husserl's works (which is referred to as the Munich invasion of Göttingen). Later in 1905 Reinach returned to Munich to complete his studies in law and then continued in 1906–07 at the University of Tübingen. He attended several lectures and seminars on penal law by the legal theorist Ernst Beling, by which he was quite impressed and to which he owes a great deal of inspiration of his later works. In the summer of 1907 he took the First State Examination in Law, but also went later to Göttingen to attend discussion circles with Husserl. With the support of Husserl, Reinach was able to obtain habilitation for university teaching at Göttingen in 1909. From his lectures and research, we can see that at the time he was influenced also by Anton Marty and Johannes Daubert, besides obviously and greatly by Husserl. On his turn Reinach appears to have inspired several young phenomenologists (like Wilhelm Schapp, Dietrich von Hildebrand, Alexandre Koyré and Edith Stein) with his lectures. Besides giving an introduction to phenomenology, he lectured i. a. on Plato and Immanuel Kant. In this period, Husserl embarked on a thorough revision of his main work, the Logical Investigations, and asked Reinach’s assistance in this endeavour. Moreover, in 1912 Reinach, together with Moritz Geiger and Alexander Pfänder founded the famous Jahrbuch für Philosophie und phänomenologische Forschung, with Husserl as main editor. Besides his work in the area of phenomenology and philosophy in general, Reinach is credited for the development of a forerunner to the theory of speech acts by Austin and Searle: Die apriorischen Grundlagen des bürgerlichen Rechtes (The A Priori Foundations of Civil Law) is a systematic treatment of social acts as performative utterances and a priori foundations of civil law. Reinach's work was based mostly on Husserl's analysis of meaning in the Logical Investigations, but also on Daubert's criticism of it. Alexander Pfänder (1870–1941) had also been doing research on commands, promises and the like in the same period. After Husserl's publication of the Ideen (Ideas) in 1913, many phenomenologists took a critical stance towards his new theories and the current of Munich phenomenology came effectively into being, as Reinach, Daubert and others chose to remain closer to Husserl's earlier work, the Logical investigations. Instead of following Husserl into idealism and transcendental phenomenology, the Munich group remained a realist current. Reinach was converted to Lutheranism along with his wife. At the outbreak of World War I Reinach volunteered to join the army. After many battles and having received the Iron Cross, Reinach fell outside Diksmuide in Flanders on 16 November 1917. After his death, Edith Stein was given the task of arranging his manuscript writings. Reinach had said shortly before his death that he would only teach philosophy in the future as a means of leading men to God, and this may have been reflected in these writings. But Edith Stein was impressed by the resignation and faith of his widow. She wrote, "This was my first encounter with the Cross and the divine power it imparts to those who bear it it was the moment when my unbelief collapsed and Christ began to shine his light on me – Christ in the mystery of the Cross." Several years later she became a Christian and a Carmelite nun.

Негізгі жұмыстардың тізімі

Үшінші топтағы айыппұлдар туралы түсінік Leipzig: J. А. Барт 1905, ағылшын тілінен аударма: "Қылмыстық құқықтағы себеп-салдарлық туралы түсінік", Libertarian Papers 1, 35 (2009). "Виллиам Джеймс және прагматизм" Welt und Wissen. Hannoversche Blätter für Kunst, Literatur und Leben (198): 45–65 1910 жыл. "Kants Auffassung des Humeschen Problems" "Философия және философиялық сын" журналында 141: 176–209 1911 ж. "Канттың Vernunftschlüsse дер obersten Regeln bei Kant" Кант Студен 16: 214–233 1911 жылы. Теріс үкімдер теориясы. Мюнхен философиялық еңбектерінде. Теодор Липске арналған мерекелік жинақ. Ред. А. Пфендер. Лейпциг: Дж. А. Барт 1911. 196–254 беттер. "Die Überlegung: ihre ethische und rechtliche Bedeutung I" "Философия және философиялық сын" журналында 148: 181–196 1912. "Die Überlegung: ihre ethische und rechtliche Bedeutung II" "Философия және философиялық сын" журналында 149: 30–58 1913 ж. "Бүргерлік құқықтың априорлық негіздері" Jahrbuch für Philosophie und phänomenologische Forschung 1: 685–847 1913 жылы. Сондай-ақ арнайы басылым (Sonderdruck), Verlag von Max Niemeyer, Halle a. d. S. (1–163 беттер), 1913 жыл. "Құқық феноменологиясы" деген тақырыпта қайта өңделген: "Бүргерлік құқықтың априорлық негіздері" (Анна Рейнахтың алғы сөзімен) Мюнхен, Kösel, 1953. "Пол Наторптың "Allgemeine Psychologie nach kritischer Methode" атты еңбегі" Геттингише гелехрте Анзиген 4: 193–214 1914 жылы. Оның жинақталған шығармалары: Sämtliche Werke. Kritische Ausgabe mit Kommentar (екі томдық) Мюнхен: Philosophia Verlag 1989 ж. Ред. К. Шуманн және Б. Смит. Рейнахтың кейбір онлайн мәтіндері мен аудармалары осында қолжетімді.