Екінші дүниежүзілік соғыс Солтүстік Африка

Екінші дүниежүзілік соғыстағы Шығыс Африка кампаниясы (1940-1941)

Екінші дүниежүзілік соғысындағы Италияға қарсы Шығыс Африка кампаниясы (1940-1941). Британия, Африка елдері, Эфиопия күштері Италияны жеңді. Тарих, соғыс, Африка.

55 мин оқу

100%

Дереккөз: East African campaign (World War II) — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

1940-1941 жылдар аралығында Италияға қарсы Екінші дүниежүзілік соғыс науқаны.

Шығыс Африка науқаны (Әбіссиния науқаны деп те аталады) Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1940 жылдың маусымынан 1941 жылдың қарашасына дейін Шығыс Африкада, негізінен Ұлыбритания империясынан, Италияға және оның Итальяндық Шығыс Африка колониясына қарсы жүргізілді. Науқанға Ұлыбританияның Таяу Шығыс командованиесі, Ұлыбритания, Оңтүстік Африка, Британдық Үндістан, Уганда протектораты, Кения, Сомалиленд, Батыс Африка, Солтүстік және Оңтүстік Родезия, Судан және Ньясаленд әскерлері қатысты. Оларға Бельгия Конгосының Одақтас Force Publique, Эфиопиялық императорлық Арбеннох (қарсыласу күштері) және еркін француз күштерінің шағын бөлімшесі қосылды. Итальяндық Шығыс Африканы Итальяндық Шығыс Африка қарулы күштерінің командованиесі, Италия Корольдік армиясы, Regia Aeronautica (Корольдік әуе күштері) және Regia Marina (Корольдік теңіз күштері) бөлімшелері қорғады. Италия әскерлері итальяндық офицерлер мен сержанттар басқаратын Regio Corpo Truppe Coloniali (Корольдік колониялық әскерлер корпусы) құрамындағы 250 000-ға жуық сарбазды қамтыды. Ұлыбритания Суэц каналын бақылауға алғандықтан, жаулық әрекеттер басталғаннан кейін итальяндық күштер жабдықтаудан және күшейтуден қиындық көріп қалды. 1940 жылдың 13 маусымында Италия әуе күштері Кениядағы Уаджирдегі RAF базасына шабуыл жасады, ал әуе соғысы 1940 және 1941 жылдардың басында итальяндық күштер Кения мен Суданнан Сомалиленд, Эритрея және Эфиопия арқылы кері шегілгенге дейін жалғасты. 1941 жылдың қарашасында Гондар шайқасынан кейін аймақтағы итальяндық күштердің қалдықтары капитуляциялады, бірақ 1943 жылдың қыркүйегінде Кассибильдегі келісімге қол қойылғанға дейін Эфиопияда британдықтарға қарсы партизан соғысын жалғастырған шағын топтар болды, бұл Италия мен Одақтастар арасындағы соғысты аяқтады. Шығыс Африка науқаны соғыста Одақтастардың алғашқы стратегиялық жеңісі болды; азаған итальяндық күштердің көбі басқа науқандарда қолданылған жоқ, ал итальяндықтардың жеңілісі Қызыл теңіз арқылы Египетке жабдықтау ағынын жеңілдетті. Көптеген Одақтас күштері Солтүстік Африкаға Батыс Шөл науқанына қатысу үшін ауыстырылды.

The East African campaign (also known as the Abyssinian campaign) was fought in East Africa during the Second World War by Allies of World War II, mainly from the British Empire, against Italy and its colony of Italian East Africa, between June 1940 and November 1941. The British Middle East Command with troops from the United Kingdom, South Africa, British India, Uganda Protectorate, Kenya, Somaliland, West Africa, Northern and Southern Rhodesia, Sudan and Nyasaland participated in the campaign. These were joined by the Allied Force Publique of Belgian Congo, Imperial Ethiopian Arbegnoch (resistance forces) and a small unit of Free French Forces. Italian East Africa was defended by the Comando Forze Armate dell'Africa Orientale Italiana (Italian East African Armed Forces Command), with units from the [[Royal Italian Army (Royal Army), Regia Aeronautica (Royal Air Force) and Regia Marina (Royal Navy). The Italian forces included about 250,000 soldiers of the Regio Corpo Truppe Coloniali (Royal Corps of Colonial Troops), led by Italian officers and NCOs. With Britain in control of the Suez Canal, the Italian forces were cut off from supplies and reinforcement once hostilities began. On 13 June 1940, an Italian air raid took place on the RAF base at Wajir in Kenya and the air war continued until Italian forces had been pushed back from Kenya and Sudan, through Somaliland, Eritrea and Ethiopia in 1940 and early 1941. The remnants of the Italian forces in the region surrendered after the Battle of Gondar in November 1941, except for small groups that fought a guerrilla war in Ethiopia against the British until the Armistice of Cassibile in September 1943, which ended the war between Italy and the Allies. The East African campaign was the first Allied strategic victory in the war; few Italian forces escaped the region to be used in other campaigns and the Italian defeat greatly eased the flow of supplies through the Red Sea to Egypt. Most of the Commonwealth forces were transferred to North Africa to participate in the Western Desert campaign.

Италиялық Шығыс Африка

1936 жылы 9 мамырда итальяндық диктатор Бенито Муссолини Екінші итальяндық-абиссиниялық соғыстан кейін Эфиопиядан, сондай-ақ итальяндық Эритрея мен итальяндық Сомалиленд колонияларынан итальяндық Шығыс Африканы (Africa Orientale Italiana, AOI) құрғанын жариялады. 1940 жылы 10 маусымда Муссолини Ұлыбритания мен Францияға соғыс жариялады, бұл Ливиядағы итальяндық әскери күштерін Мысыр үшін қауіпті етіп, ал AOI-дегі күштерін Шығыс Африкадағы британдық және француз колонияларына қауіп төндірді. Италияның соғыс жариялауы Жерорта теңізін одақтас сауда кемелері үшін жапты және Шығыс Африка жағалауындағы, Аден шығанағындағы, Қызыл теңіздегі және Суэц каналындағы британдық теңіз жолдарын қауіпке ұшыратты. (Египет патшалығы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бейтарап болды, бірақ 1936 жылғы англо-египет шартының талаптары британдықтарға Мысыр мен Англо-египет Суданын оккупациялауға рұқсат берді.) Мысыр, Суэц каналы, Француз Сомалиленді және Британдық Сомалиленді де шабуылға ұшырау қаупінде болды, бірақ Италияның Бас штабы 1942 жылдан кейін соғыс жоспарлаған еді; 1940 жылдың жазында Италия ұзақ соғысқа немесе Африканың кең аумақтарын оккупациялауға дайын болған жоқ.

Жерорта теңізі мен Таяу Шығыс

Британдықтар 1882 жылдан бері Мысырда әскер орналастырған, бірақ 1936 жылғы Англо-Мысыр шартының талаптарымен олардың саны едәуір қысқартылды. Шағын британдық және Ұлттар Достастығының әскері Суэц каналын және Қызыл теңіз жолын күзетіп тұрды, бұл британдықтардың Үнді мұхиты мен Алдыңғы Шығыс аумақтарымен байланысы үшін маңызды болды. 1939 жылдың ортасында генерал Арчибальд Уэвелл Жерорта теңізі және Таяу Шығыс театрларындағы жаңа Таяу Шығыс бас қолбасшысы (GOC-in-C) болып тағайындалды. Уэвелл Мысырдың қорғанысына, Мысыр әскерін даярлауға және Жерорта теңізінің бас қолбасшысы адмирал Эндрю Каннингэм, Шығыс Үндістанның бас қолбасшысы вице-адмирал Ральф Литам, Үндістанның бас қолбасшысы генерал Роберт Касселс, Африкалық отаршылдық күштерінің бас инспекторы генерал-майор Дуглас Дикинсон және Таяу Шығыстағы әскери-әуе күштерінің бас қолбасшысы әуе маршалы Уильям Митчеллмен әскери операцияларды үйлестіруге жауапты болды. (Түністегі француз дивизиялары 1940 жылғы 22 маусымдағы Франко-Ось келісіміне дейін Ливияның батыс шекарасында Италияның 5-ші армиясына қарсы тұрды.) Ливияда Regio Esercito Italiana (Италия Корольдік армиясы) шамамен 215 000 адамнан тұрды, ал Египетте британдықтардың 36 000 әскері болды, ал Палестинада тағы 27 500 адам жаттығудан өтіп жатты. Уэвелл Ливия, Ирак, Сирия, Иран және Шығыс Африка үшін шамамен 86 000 әскерге ие болды.

Таяу Шығыс командалығы

Таяу Шығыс командованиесі соғыстан бұрын құрлықтағы операцияларды бақылау және Жерорта теңізі мен Таяу Шығыстағы теңіз және әуе командованиелерімен үйлестіру үшін құрылды. Уэвеллге жоспарлау және 1940-1941 жылдар аралығындағы аймақты басқару үшін бес штаб офицері ғана берілді. Операциялар Мысырдың Батыс Шөлінде, Шығыс Африкада, Грецияда және Таяу Шығыста жүргізілді. 1939 жылдың шілдесінде Уэвелл Жерорта теңізін қорғау және содан кейін Германияға қарсы шығыс және оңтүстік-шығыс Еуропа арқылы шабуыл жасау үшін база ретінде үстемдік ету стратегиясын жасады. Италияның Шығыс Африкасын бағындыру Мысыр мен Суэц каналын қорғаудан кейінгі екінші маңызды міндет болды. Тамыз айында Уэвелл Қызыл теңізді бақылауға алу жоспарларын жылдам дайындауға бұйрық берді. Ол Джибутиден Харарға, содан кейін Аддис-Абебаға немесе Кассаладан Асмараға, одан Массаваға қарай, мүмкіндігінше екі бағыттан да шабуыл жасау концепциясын белгіледі. Уэвелл 1940 жылдың қаңтарында Шығыс Африканы танып-білді және аймақ ресми түрде оның жауапкершілігіне қосылды. Ол Сомалилендті шағын күшейту арқылы қорғауға болатынын күтті. Егер Италия соғысқа қосылса, Ефиопияға жеткілікті әскер жиналғаннан кейін шабуыл жасалатын еді. Сондай-ақ, Уэвелл наурыз айында Оңтүстік Африкамен жоспарларын үйлестірді. 1940 жылдың 1 мамырында Уэвелл британдық әскерлерге Мысырдың батысындағы әскери операцияларға дайындық үшін жасырын түрде жұмылдыруға бұйрық берді, бірақ Франциядағы маусымдық сәтсіздіктен кейін Уэвелл қорғаныс стратегиясын ұстануға мәжбүр болды. Италияның маусым айында Судандағы Кассала мен Галлабаттағы операцияларынан кейін Уинстон Черчилль Уэвеллді "жайсыз саясат" ұстанғаны үшін айыптады. Соғыс хатшысы Энтони Иден Уэвеллге италиялықтардың Хартумға қарай жылжуын тоқтату керектігін жеткізді. Уэвелл итальяндық шабуылдардың маңызды емес екенін жауап берді, бірақ Судан мен Кенияға барып, өзі көріп, Хартумда Эфиопия императоры Хайле Селассиемен кездесті. 1940 жылдың қазан айының соңында Эден Хартумда Селассие, Оңтүстік Африка Премьер-министрі Ян Смутс (Черчилльдің кеңесшісі), Уэвелл, генерал-лейтенант Уильям Платт және генерал-лейтенант Алан Каннингэмпен конференция өткізді. Эфиопияға шабуыл жоспары, соның ішінде эфиопиялық жалдамалы күштерге қолдау көрсету туралы келісімге келді. 1940 жылдың қарашасында британдықтар Блетчли Парктегі Үкіметтік кодтар және шифрлар мектебі (GC & CS) Шығыс Африкадағы итальян армиясының жоғары деңгейдегі шифрын бұзғанда барлауда үстемдікке ие болды. Сол айдың соңында Regia Aeronautica үшін жаңа шифр Орта Шығыс Біріккен бюросы (CBME) тарапынан бұзылды. 1940 жылдың қыркүйегінде Уэвелл Судан мен Кениядағы командирлерге жаңбырлы маусым аяқталғаннан кейін шектеулі шабуылдар жасауға бұйрық берді. Солтүстік майданда Платт Галлабатқа және айналасына шабуыл жасау керек еді; оңтүстік майданда Каннингэм Кениядан Италиялық Сомали арқылы Эфиопияға қарай жылжу керек еді. 1940 жылдың қараша айының басында Каннингэм денсаулығы нашар болған Дикинсоннан Шығыс Африка күштерін қабылдады. Платт солтүстіктен, Каннингэм оңтүстіктен шабуыл жасағанда, Уэвелл үшінші күшті Британдық Сомалилендке десант арқылы қондырып, одан кейін Эфиопияға шабуыл жасауды жоспарлады. Үш күш Аддис-Абебада кездесуі керек еді. AOI-ді бағындыру Австралия, Жаңа Зеландия, Үндістан, Оңтүстік Африка және Британдық Шығыс Африкадан Суэц каналы арқылы Батыс Шөлдегі науқан үшін келетін жабдықтаулар мен күшейтуге құрлықтағы қауіпті жояды және Кейптаундан Каирге дейінгі құрлықтағы жолды қайта ашады.

Middle East Command was established before the war to control land operations and co ordinate with the naval and air commands in the Mediterranean and Middle East. Wavell was allowed only five staff officers for plans and command of an area of From 1940 to 1941, operations took place in the Western Desert of Egypt, East Africa, Greece and the Middle East. In July 1939, Wavell devised a strategy to defend and then to dominate the Mediterranean as a base to attack Germany through eastern and south eastern Europe. The conquest of Italian East Africa came second only to the defence of Egypt and the Suez Canal. In August, Wavell ordered for plans to be made quickly to gain control of the Red Sea. He specified a concept of offensive operations from Djibouti to Harar and then Addis Ababa or Kassala to Asmara then Massawa, preferably on both lines simultaneously. Wavell reconnoitred East Africa in January 1940 and the theatre was formally added to his responsibilities. He expected that the Somalilands could be defended with minor reinforcement. If Italy joined the war, Ethiopia would be invaded as soon as there were sufficient troops. Wavell also co ordinated plans with South Africa in March. On 1 May 1940, Wavell ordered British Troops Egypt to mobilise discreetly for military operations in western Egypt but after the June debacle in France, Wavell had to follow a defensive strategy. After Italian operations in Sudan at Kassala and Gallabat in June, Winston Churchill blamed Wavell for a "static policy". Anthony Eden, the Secretary of State for War, communicated to Wavell that an Italian advance towards Khartoum should be destroyed. Wavell replied that the Italian attacks were not serious but went to Sudan and Kenya to see for himself and met Ethiopian Emperor Haile Selassie at Khartoum. Eden convened a conference in Khartoum at the end of October 1940 with Selassie, South African Prime Minister Jan Smuts (an advisor to Churchill), Wavell, Lieutenant General William Platt and Lieutenant General Alan Cunningham. A plan to attack Ethiopia, including support for Ethiopian irregular forces, was agreed. In November 1940, the British gained an intelligence advantage when the Government Code and Cypher School (GC & CS) at Bletchley Park broke the high grade cypher of the Italian Army in East Africa. Later that month, the replacement cypher for the Regia Aeronautica was broken by the Combined Bureau, Middle East (CBME). In September 1940, Wavell ordered the commanders in Sudan and Kenya to make limited attacks once the rainy season had ended. On the northern front, Platt was to attack Gallabat and the vicinity; on the southern front, Cunningham was to advance northwards from Kenya through Italian Somaliland into Ethiopia. In early November 1940, Cunningham had taken over the East African Force from Dickinson, who was in poor health. While Platt advanced from the north and Cunningham from the south, Wavell planned for a third force to be landed in British Somaliland by amphibious assault to re take the colony, prior to advancing into Ethiopia. The three forces were to rendezvous at Addis Ababa. The conquest of the AOI would remove the land threat to supplies and reinforcements coming from Australia, New Zealand, India, South Africa and British East Africa via the Suez Canal for the Western Desert campaign and re open the land route from Cape Town to Cairo.

Шығыс Африка күштері

1940 жылғы 10 маусымда Шығыс Африка күштері (генерал-майор Дуглас Дикинсон) Солтүстік-Шығыс Африка, Шығыс Африка және Британдық Орталық Африка үшін құрылды. Суданда шамамен 8500 әскер мен 80 ұшақ АОИ-мен шекараны қорғады. Платттың Судан қорғаныс күштерінде (SDF) 21 рота (4500 адам) болды, олардың бесеуі (кейін алтысы) автомашиналық пулемет роталары ретінде ұйымдастырылды. Артиллерия болған жоқ, бірақ Судан атты әскері 3,7 дюймдік таулық гаубицалық батареяға айналып жатты. Вурчестершир полкінің 1-ші батальоны, Эссекс полкінің 1-ші батальоны және Батыс Йоркшир полкінің 2-ші батальоны қыркүйектің ортасында 5-ші Үнді жаяу әскер дивизиясының (генерал-майор Льюис Хит) 29-шы, 10-шы және 9-шы Үнді жаяу әскер бригадаларына қосылды. 4-ші Үнді жаяу әскер дивизиясы (генерал-майор Ноэль Бересфорд Пирсе) желтоқсан айында Мысырдан ауыстырылды. Британдықтарда бронеавтомобильдердің түрлі үлгілері болды және 4-ші Корольдік танк полкінің B эскадрильясы (4-ші RTR) Matilda танкілерімен бірге 1941 жылғы қаңтарда 4-ші Үнді дивизиясына қосылды. Жаулық әрекеттер басталған кезде Британдық Сомалиленде подполковник Артур Реджинальд Чатердің Сомалиленд түйе корпусынан (SCC) және Солтүстік Родезия полкінің 1-ші батальонынан тұратын шамамен 1754 әскері болды. Тамыз айына қарай 1/2-ші және 3/5-ші Пенджаб полктері Аденнен ауыстырылды, ал Корольдің Африкалық атқыштар полкінің (KAR) 2-ші батальоны 1-ші Шығыс Африка жеңіл батареясымен (3,7 дюймдік гаубицалар) Кениядан келді, бұл тамыздың бірінші аптасында әскер санын 4000-ға жеткізді. Аден протекторатында британдық Аден күштері (әуе вице-маршалы Джордж Рид) тамыз айында Британдық Сомалилендке ауыстырылғанға дейін екі үнді жаяу әскер батальонының гарнизоны болды.

Эфиопия

1939 жылдың тамызында Уэвелл Эфиопияның батыс Годжам провинциясындағы көтерілісті ынталандыру үшін жасырын жоспар жасады, оны итальяндықтар ешқашан тоқтата алмады. Қыркүйекте полковник Дэниел Сэндфорд жобаны басқаруға келді, бірақ Италия соғыс жариялағанға дейін үкіметтің бағыныш саясаты осы құйрық тірліктерді тежеп тұрды. Эфиопиялық қарсылық қозғалысының қызметін үйлестіру үшін 101-ші миссия құрылды. 1940 жылдың маусымында Селасси Египетке келді, ал шілдеде Суданға барып, Платтпен кездесіп, Платттың күмәніне қарамастан, Эфиопияны қайтару жоспарларын талқылады. Шілдеде британдықтар Селассиді император ретінде мойындады, ал тамызда 101-ші миссия барлау мақсатымен Годжам провинциясына кірді. Сэндфорд жаңбыр біткенге дейін Тана көлінің солтүстігіне жабдықтау жолдарын орнатуды және Селассидің қазан айында көтерілістің серпілісі ретінде оралуын қалады. Годжамды бақылауға алу үшін итальяндық гарнизондарды Тана көлінің оңтүстігіндегі Бахир Дар Джоржистен Дангила, Дебре Маркос және Аддис-Абебаға дейінгі басты жол бойында оқшаулау қажет болды, осылайша олардың Арбенгохқа (амхар тілінде "Отаншылдар") қарсы күш жинауына жол бермеуге болатын еді. Қазан айында итальяндық күшейтулер келді және жиірек патрульдеуге шықты, ал жергілікті билеушілер арасындағы келіспеушіліктер Сэндфордтың дипломатиялық шеберлігімен таратылды. 1940 жылдың мамырында құрылған Судан қорғаныс күштерінің шекаралық батальонына Кениядағы эмигранттардан құралған 2-ші эфиопиялық және 4-ші эритреялық батальондар қосылды. Бір офицер, бес сержант және таңдаулы эфиопиялықтардан тұратын операциялық орталықтар құрылып, партизандық соғысқа басшылық ету үшін оқытылды, сондай-ақ операцияларды қаржыландыру үшін 1 миллион фунт стерлинг бөлінді. Майор Орде Вингейт көмекшісімен бірге Хартумдағы СҚК штабына жіберілді. 20 қарашада Вингейт Сэндфордпен кездесу үшін Сахалага ұшып келді, ал Корольдік Әуе күштері Дангиланы бомбалауға, үгіт парақшаларын таратуға және эфиопиялықтардың рухын көтеріп, итальяндық әуе күштерінен көп зиян шеккен 101-ші миссияны жабдықтауға қол жеткізді. 101-ші миссия Тана көлінің солтүстігіндегі Арбенгохты Метемма-Гондар тас жолында бірнеше шабуыл жасауға көндірді, ал 1941 жылдың ақпанында Волькаиттағы итальяндық гарнизон шығарылды.

In August 1939, Wavell had ordered a covert plan to encourage the rebellion in the western Ethiopian province of Gojjam, which the Italians had never been able to repress. In September, Colonel Daniel Sandford arrived to run the project, but until the Italian declaration of war, the conspiracy was held back by the government's policy of appeasement. Mission 101 was formed to co ordinate the activities of the Ethiopian resistance. In June 1940, Selassie arrived in Egypt and in July, went to Sudan to meet Platt and discuss plans to recapture Ethiopia, despite Platt's reservations. In July, the British recognised Selassie as emperor and in August, Mission 101 entered Gojjam province to reconnoitre. Sandford requested that supply routes be established before the rains ended, to the area north of Lake Tana and that Selassie should return in October, as a catalyst for the uprising. Gaining control of Gojjam required the Italian garrisons to be isolated along the main road from Bahir Dar Giorgis south of Lake Tana, to Dangila, Debre Markos and Addis Ababa to prevent them concentrating against the Arbegnoch (Amharic for Patriots). Italian reinforcements arrived in October and patrolled more frequently, just as dissensions among local potentates were reconciled by Sandford's diplomacy. The Frontier Battalion of the Sudan Defence Force, set up in May 1940, was joined at Khartoum by the 2nd Ethiopian and 4th Eritrean battalions, which were raised from émigré volunteers in Kenya. Operational Centres consisting of an officer, five NCOs and several picked Ethiopians were formed and trained in guerrilla warfare to provide leadership cadres and £1 million was set aside to finance operations. Major Orde Wingate was sent to Khartoum with an assistant to join the headquarters of the SDF. On 20 November, Wingate was flown to Sakhala to meet Sandford, and the RAF managed to bomb Dangila, drop propaganda leaflets and supply Mission 101, which raised Ethiopian morale, which had suffered much from Italian air power since the Second Italo Abyssinian War. Mission 101 managed to persuade the Arbegnoch north of Lake Tana to spring several ambushes on the Metemma–Gondar road, and the Italian garrison at Wolkait was withdrawn in February 1941.

Британдық Сомалиленд 1940

1940 жылы 3 тамызда итальяндықтар екі отаршылдық бригада, төрт ат әскері эскадрильясы, 24 «Fiat M11/39» танк және «L3/35» танкетка, бірнеше бронеавтомобиль, 21 гаубица батареясы, атты артиллерия және әуе көмегімен шабуыл жасады. Британдықтарда Судан қорғаныс күштерінің екі ротасы, екі автопулемет ротасы және атты жаяу әскер ротасынан тұратын гарнизон болды. Кассала бомбаға түсіріліп, содан кейін шабуылға ұшырады, британдықтар баяу шегінді. 4 тамызда итальяндықтар батыс колоннасымен Зейлаға, орталық колоннасымен (генерал-лейтенант Карло Де Симон) Харгейсаға және шығыс колоннасымен оңтүстіктегі Одвейнаға қарай жылжыды. Британдық күштер баяу шегінгенде, SCC алға жылжыған итальяндықтармен шайқасты. 5 тамызда Зейла және Харгейса қалалары жаулап алынып, британдықтар Француз Сомалилендігінен үзіліп қалды. Одвейна келесі күні түсті, ал итальяндық орталық және шығыс колонналары бірікті. 11 тамызда генерал-майор Альфред Рид Годвин Остин Бербераға бағытталды, ол Кенияға жолда, күштерді күшейтіп, британдық гарнизонды бес батальонға жеткізгенде қолбасшылық міндетін атқарды. (5-19 тамыз аралығында Аденде орналасқан RAF эскадрильялары 184 рет ұшып өтті, бомбалар тастады, жеті ұшақ жойылды, он ұшақ зақымдалды және он ұшақ қирады.)

Тюг-Арган шайқасы

11 тамызда италиялықтар Таг Арган шайқасын бастады (таг – құрғақ, құмды өзен төсегі), онда Харгейсадан Асса төбелері арқылы өтетін жол орналасқан. 14 тамызға қарай британдықтар салмақты итальяндық күштер мен олардың көптеген артиллериясының салдарынан жеке-жеке жеңіліске ұшырау қаупіне тап болды. Оқшаулануға жақын және резервте бар болғаны бір батальон қалған Годвин Остин, Каирдегі британ әскерлерінің Бас қолбасшысы Генри Мэтленд Уилсонмен (Уэвелл Лондонда болды) байланысқа шығып, колониядан шегінуге рұқсат алды. 2-ші батальон, Black Watch, 2-ші Корольдің Африкалық атқыштар полкінің екі ротасы және 1-ші/2-ші Пенджаб полкінің бөлімдері британдық контингенттің Бербераға шегінуін қамтамасыз етті. 18 тамыздың сағат 14:00-сіне қарай контингенттің көп бөлігі Аденге эвакуацияланды, ал штаб таңертеңге дейін қалып, содан кейін теңізге шықты. Италиялықтар 19 тамыздың кешінде Бербераға кірді. Соңғы төрт күнде RAF он екі барлау және 19 барлау-бомбалау миссиясын орындады, 72 шабуыл итальяндық көліктер мен әскер колонналарына жасалды; Бербера үстінен 36 истребитель ұшты. Британдықтар 38 қаза тапты және 222 адам жараланды; итальяндықтар 2,052 адамнан зардап шекті. Отын мен оқ-дәрінің көп жұмсалуы және көлік құралдарының тозуын жою қиын болды, бұл итальяндықтарды қорғанысқа көшуге мәжбүр етті. Черчилль Уэвеллді колонияны жеткілікті күрессіз тастап кеткені үшін сынады, бірақ Уэвелл оны басым күштерге қарсы оқулыққа сай шегіну деп атады.

Англо-Мысырлық Судан

Англо-Египеттік Судан АОИ-мен шекаралас жатты және 1940 жылғы 4 шілдеде Эритреядан келген шамамен 6500 сарбаздық итальяндық әскер Кассала маңындағы теміржол түйініне шабуыл жасады. Итальяндықтар британдық гарнизонды – 320 сарбаздық ЖСҚ (Жаяу әскер дивизиясы) және жергілікті полицияны – 43 өлтіріліп, 114 жараланған күйі кері шегіндірді. Итальяндықтар сондай-ақ Шығыс Араб корпусының (ШАК) ЖСҚ-ға қарасты №3 ротасының взводынан Галлабаттағы шағын бекіністі, Метемма шекарасынан, Кассаланың оңтүстігінен және Көк Нілдегі Қайсан, Курмук және Думбоде ауылдарын басып алды. Отын жетіспеушілігіне байланысты итальяндықтар Суданға одан әрі енбеді, Кассаланы танкіге қарсы қорғаныс, пулеметтік бекеттермен және нығайтылған нысандармен қамтамасыз етіп, кейіннен бригадалық гарнизон құрды. Итальяндықтар судандықтардың британдықтарға қарсы сезімі шамалы екенін көріп, көңілі қалды. 1940 жылғы қыркүйектің басында 5-індиялық дивизия Суданға жетіп келді. 29-індиялық жаяу әскер бригадасы Порт-Суданды қорғау үшін Қызыл теңіз жағалауына орналастырылды, 9-індиялық жаяу әскер бригадасы Кассаланың оңтүстік-батысында, ал 10-індиялық жаяу әскер бригадасы (Уильям Слим) дивизиялық штабпен бірге Гедарефке жіберілді. Олар Гоз Регебтен Галлабатқа дейін Хартумға итальяндық шабуылдың жолын кесуге тиіс болды. 16 қазан күні полковник Фрэнк Мессерви басқаратын «Газель» күші итальяндық аумақты шабуылдап, итальяндықтардың алға жылжуын тежеу үшін құрылды. Галлабат бекінісі Суданда, ал Метемма Эфиопия шекарасынан қысқа қашықтықта, құрғақ арнасы тік жағалаулары бар және биік шөппен жабылған Бойдер Хордасынан өтті. Екі жер де далалық бекіністермен қоршалған, ал Галлабатты отарлық жаяу әскер батальоны ұстады. Метеммада екі отарлық батальон мен «банда» құрамы болды, олардың барлығы подполковник Кастагноланың басқаруында болды. 6 қараша күні таңғы сағат 5:30-да 10-індиялық жаяу әскер бригадасы, далалық артиллерия полкі және 6-RTR-дің B эскадрильясы, жеті Cruiser Mk I (A9) және жеті жеңіл танк Mk VI Галлабатқа шабуыл жасады. RAF контингентінен алты «Уэлсли» бомбалаушы және тоғыз «Глостер Гладиатор» истребителі 17 итальяндық истребителі мен 32 бомбалаушыны жеңуге жеткілікті деп есептелді. Жаяу әскер Галлабаттан жиналды, гарнизоны RAF фортты бомбалап, радиобайланысты бұзғанға дейін шабуыл болатынын білмеді. Далалық артиллерия бірден бомбалауды бастады. Бір сағаттан кейін артиллерия нысанасын өзгертіп, Метемманы бомбалады. Түнде 10-балуч полкінің 4-батальоны қамалға қарап тұрған төбені күзеттік пост ретінде басып алды. Сағат 6:40-да төбедегі әскерлер 3-корольдік Гарвал мылтықтарымен бірге алға жылжыды, соңынан танктер ерді. Үндістер Галлабатқа жетіп, форттағы 65-жаяу әскер дивизиясы «Гранатьери ди Савойя» және бірнеше эритреялық сарбаздармен қолға-қол соғысқа түсті. Таңғы сағат 8:00-де 25-ші және 77-ші отарлық батальондары қарсы шабуыл жасады, бірақ олар қайтарылды. Үш британдық танк минаға түсіп, алтысы таслы жердің салдарынан бұзылды. Бойдер Хордасындағы қорғанысшылар тікенді сымның артында бекініп, Кастагнола Гондармен әуеден қолдау сұрады. Италиялық бомбалаушылар мен истребительдер күні бойы шабуылдады, бес Fiat CR 42 жоғалтудың орнына жеті «Гладиаторды» атып түсірді және танктерге қосалқы бөлшектер тасымалдаған жүк көлігін жойды. Жер қатты және таслы болғандықтан, қазбалар жасау мүмкін болмады. Италиялық бомбалаушылар ең үлкен шабуыл жасағанда, жаяу әскерде қорғаныс болмады. Оқ-дәрі тасымалдайтын жүк көлігіне жақын шөп өртенді, бұл итальяндықтардың қарсы шабуылы басталғаны деп есептелді. Бір взвод соғыс орнына қарай ұңғымен шабуыл жасағанда, кейбір сарбаздар олардың кері шегініп бара жатқанын ойлады. Форттағы 1-батальонның бір бөлігі, Эссекс полкі, қашып кетіп, Гахрвалилердің бір бөлігін өзімен бірге алып кетті. Көптеген британдық қашқындар көлікке мініп, дүрбелең тудырып, жолға шықты. Кейбір қашқындар Докаға жеткенше тоқтатылмады. Италиялық бомбалаушылар келесі күні таңертең қайтып келді, Слим сол күні кешке Галлабат қырқасынан батысқа қарай, аз қорғалған жерге шегінуге бұйрық берді. 21-далалық ротаның саперлері форттағы қалған ғимараттар мен қоймаларды қирату үшін қалды. Артиллерия Галлабат пен Метемманы бомбалады және итальяндық оқ-дәрі қоймаларын пиротехникамен толтырды. 6 қарашадан бері британдықтардың жоғалтуы 42 өлген және 125 жараланған адамды құрады. Бригада бекініске итальяндықтардың енуіне жол бермеу үшін патрульдеді. 9 қараша күні екі балуч ротасы фортқа шабуыл жасап, күні бойы оны ұстады, ал кешке кері шегінді. Түнде итальяндық қарсы шабуыл артиллерия отымен тойтарылды. Келесі күні британдықтар қарсылықсыз фортты қайта басып алды. Италиялық күштердің фортты немесе қанаттардағы төбелерді басып алуына жол бермеу үшін тықсырулар қойылды, Регия Аэронавтикасының жиі бомбалауына қарамастан.

Anglo Egyptian Sudan shared a border with the AOI and on 4 July 1940, was invaded by an Italian force of about 6,500 men from Eritrea, which advanced on a railway junction at Kassala. The Italians forced the British garrison of 320 men of the SDF and some local police to retire after inflicting casualties of 43 killed and 114 wounded for ten casualties of their own. The Italians also drove a platoon of No 3 Company, Eastern Arab Corps (EAC) of the SDF, from the small fort at Gallabat, just over the border from Metemma, about south of Kassala and took the villages of Qaysān, Kurmuk and Dumbode on the Blue Nile. From there the Italians ventured no further into Sudan owing to a lack of fuel and fortified Kassala with anti tank defences, machine gun posts and strongpoints, later establishing a brigade strong garrison. The Italians were disappointed to find little anti British sentiment among the Sudanese population. The 5th Indian Division began to arrive in Sudan in early September 1940. The 29th Indian Infantry Brigade were placed on the Red Sea coast to protect Port Sudan, the 9th Indian Infantry Brigade was based south west of Kassala and the 10th Indian Infantry Brigade (William Slim) were sent to Gedaref, with the divisional headquarters, to block an Italian attack on Khartoum from Goz Regeb to Gallabat, on a front of Gazelle Force (Colonel Frank Messervy) was formed on 16 October, as a mobile unit to raid Italian territory and delay an Italian advance. Gallabat fort lay in Sudan and Metemma a short way across the Ethiopian border, beyond the Boundary Khor, a dry riverbed with steep banks covered by long grass. Both places were surrounded by field fortifications and Gallabat was held by a colonial infantry battalion. Metemma had two colonial battalions and a banda formation, all under the command of Lieutenant Colonel Castagnola. The 10th Indian Infantry Brigade, a field artillery regiment and B Squadron, 6th RTR with seven Cruiser Mk I (A9) tanks and seven Light Tank Mk VI, attacked Gallabat on 6 November at 5:30 a. m. An RAF contingent of six Wellesley bombers and nine Gloster Gladiator fighters, were thought sufficient to overcome the 17 Italian fighters and 32 bombers believed to be in range. The infantry assembled from Gallabat, whose garrison was unaware that an attack was coming, until the RAF bombed the fort and put the wireless out of action. The field artillery began a simultaneous bombardment; after an hour the gunners changed targets and bombarded Metemma. The previous night, the 4th Battalion 10th Baluch Regiment occupied a hill overlooking the fort as a flank guard. The troops on the hill covered the advance at 6:40 a. m. of the 3rd Royal Garwhal Rifles followed by the tanks. The Indians reached Gallabat and fought hand to hand with the 65th Infantry Division "Granatieri di Savoia" and some Eritrean troops in the fort. At 8:00 a. m. the 25th and 77th Colonial battalions counter attacked and were repulsed but three British tanks were knocked out by mines and six by mechanical failure caused by the rocky ground. The defenders at Boundary Khor were dug in behind fields of barbed wire and Castagnola had contacted Gondar for air support. Italian bombers and fighters attacked all day, shot down seven Gladiators for a loss of five Fiat CR 42s and destroyed the lorry carrying spare parts for the tanks. The ground was so hard and rocky that there were no trenches and when Italian bombers made their biggest attack, the infantry had no cover. An ammunition lorry was set on fire by burning grass and the sound was taken to be an Italian counter attack from behind. When a platoon advanced towards the sound with fixed bayonets, some troops thought that they were retreating. Part of the 1st Battalion, Essex Regiment at the fort broke and ran, taking some of the Gahrwalis with them. Many of the British fugitives mounted their transport and drove off, spreading the panic and some of the runaways reached Doka before being stopped. The Italian bombers returned next morning and Slim ordered a withdrawal from Gallabat Ridge west to less exposed ground that evening. Sappers from the 21st Field Company remained behind to demolish the remaining buildings and stores in the fort. The artillery bombarded Gallabat and Metemma and set off Italian ammunition dumps full of pyrotechnics. British casualties since 6 November were 42 men killed and 125 wounded. The brigade patrolled to deny the fort to the Italians and on 9 November, two Baluch companies attacked and held the fort during the day and retired in the evening. During the night an Italian counter attack was repulsed by artillery fire and next morning the British re occupied the fort unopposed. Ambushes were laid and prevented Italian reinforcements from occupying the fort or the hills on the flanks, despite frequent bombing by the Regia Aeronautica.

Британдық Шығыс Африка (Кения)

Италияның 1940 жылғы 10 маусымдағы соғыс жариялауына жауап ретінде Шығыс Африка күштері (генерал-лейтенант Дуглас Дикинсон) Корольдің Африкалық атқыштар бригадасының Солтүстік және Оңтүстік бригадаларынан, сондай-ақ барлау полкі, жеңіл артиллерия батареясы және Корольдік Үндістан артиллериясының (RIA) 22-ші тау батареясынан құралды. 1940 жылғы наурыз айына қарай КАР құрамында 883 офицер, 1374 сержант және 20 026 африкалық сарбаз болды. Уэвелл Дикинсонға Кенияны қорғауға және мүмкіндігінше көп итальяндық әскерді мойып тұруға бұйрық берді. Дикинсон Момбасаны 1-ші Шығыс Африкалық жаяу әскер бригадасымен қорғауды және 2-ші Шығыс Африкалық жаяу әскер бригадасымен Тана өзенін және Уаджирдегі тұщы су көзін кесіп өтуге тыйым салуды жоспарлады. Олар Марсабит, Мояле және Турканаға, қазіргі Туркана көліне жақын жерлерге орналастырылуы керек болды, бұл шамамен созылған иілім құрады. Итальяндықтардың Кисмайо, Могадишо, Доло, Мояле және Явелода әскерлері бар деп есептелді, бірақ олар колониялық әскерлер мен бандиттер болып шықты. Джиммадағы екі бригада Моялені күшейтуге немесе Рудольф көліне шабуыл жасап, содан кейін Угандаға басып кіруге дайын тұрды. Шілде айының соңына қарай 3-ші және 6-шы Шығыс Африкалық жаяу әскер бригадалары құрылды. Жағалаулық дивизия мен Солтүстік шекаралық округтік дивизия жоспарланған, бірақ олардың орнына 11-ші (Африкалық) және 12-ші (Африкалық) дивизиялар құрылды. 1 маусымда Оңтүстік Африканың бірінші бөлімшесі Кенияның Момбаса портына келді, ал шілде айының соңына қарай 1-ші Оңтүстік Африкалық жаяу әскер бригадасы жетті. 13 тамызда 1-ші Оңтүстік Африка дивизиясы құрылды және 1940 жылдың соңына қарай Шығыс Африкада шамамен 27 000 оңтүстік африкалық әскер болды, олар 1-ші Оңтүстік Африка дивизиясының, 11-ші (Африкалық) және 12-ші (Африкалық) дивизиялардың құрамында болды. Әр Оңтүстік Африка бригадасы үш атқыштар батальонынан, бронеавтомобильдер ротасынан және байланыс, инженерлік және медициналық бөлімшелерден тұрды. Шілде айына дейін, соғыс жағдайларына байланысты жоспар бойынша, Алтын жағалаудан (Гана) 2-ші (Батыс Африка) жаяу әскер бригадасы және Нигериядан 1-ші (Батыс Африка) жаяу әскер бригадасы Корольдік Батыс Африка шекара күштері (RWAFF) арқылы Кениядағы қызметке жіберілді. 1-ші (Батыс Африка) бригадасы, екі КАР бригадасы және бірнеше Оңтүстік Африка бөлімшелері 11-ші (Африкалық) дивизияны құрды. 12-ші (Африкалық) дивизия 2-ші (Батыс Африка) бригадасымен ұқсас құрылымға ие болды. 17 маусым күні таңда, родезиялықтар SDF-тің Эль-Вакқа, Ваджирдің солтүстік-шығысындағы Италиялық Сомалилендтегі итальяндық шөлдік бекетіне шабуылына қолдау көрсетті. Родезиялықтар сабаннан жасалған саз үйлерді бомбалап, өртеп, итальяндық әскерлерді жақсылап мазалады. Сол кездегі негізгі шайқас Кениядағы Мояле қаласына қарай итальяндықтардың жылжуына қарсы болғандықтан, родезиялықтар сол жерге шоғырланды. 1 шілдеде Ваджир және Марсабитке қарай саяхат жолдарының қиылысындағы Эфиопияның биік жартасының шетіндегі Мояле шекаралық қаласына жасалған итальяндық шабуыл 1-ші КАР ротасымен тойтарылып, күшейтілген күштер жеткізілді. Италиялықтар 10 шілдеде шамамен төрт батальоннан тұратын ірі шабуыл жасады, ауыр артиллериялық оқ жаудырғаннан кейін үш күннен соң британдықтар қарсылықсыз шегінді. Италиялықтар ақырында Кенияның ішкі аумағындағы Дабел және Бунадағы су көздеріне жетті, бірақ жеткіліксіз жабдықтану одан әрі ілгерілеуге кедергі келтірді.

On the Italian declaration of war on 10 June 1940, East Africa Force (Lieutenant General Douglas Dickinson) comprised two East African brigades of the King's African Rifles organised as a Northern Brigade and a Southern Brigade with a reconnaissance regiment, a light artillery battery and the 22nd Mountain Battery Royal Indian Artillery (RIA). By March 1940, the KAR strength had reached 883 officers, 1,374 non commissioned officers and 20,026 African other ranks. Wavell ordered Dickinson to defend Kenya and to pin down as many Italian troops as possible. Dickinson planned to defend Mombasa with the 1st East African Infantry Brigade and to deny a crossing of the Tana River and the fresh water at Wajir with the 2nd East African Infantry Brigade. Detachments were to be placed at Marsabit, Moyale and at Turkana near Lake Rudolf (now Lake Turkana), an arc long. The Italians were thought to have troops at Kismayo, Mogadishu, Dolo, Moyale and Yavello, which turned out to be colonial troops and bande, with two brigades at Jimma, ready to reinforce Moyale or attack Lake Rudolf and then invade Uganda. By the end of July, the 3rd East African Infantry Brigade and the 6th East African Infantry Brigade had been formed. A Coastal Division and a Northern Frontier District Division had been planned but then the 11th (African) Division and the 12th (African) Division were created instead. On 1 June, the first South African unit arrived at the port of Mombasa in Kenya and by the end of July, the 1st South African Infantry Brigade Group had arrived. On 13 August, the 1st South African Division was formed and by the end of 1940, about 27,000 South Africans were in East Africa, in the 1st South African Division, the 11th (African) Division and the 12th (African) Division. Each South African brigade group consisted of three rifle battalions, an armoured car company and signal, engineer and medical units. By July, under the terms of a war contingency plan, the 2nd (West Africa) Infantry Brigade, from the Gold Coast (Ghana) and the 1st (West Africa) Infantry Brigade from Nigeria, were provided for service in Kenya by the Royal West African Frontier Force (RWAFF). The 1st (West African) Brigade, the two KAR brigades and some South African units, formed the 11th (African) Division. The 12th (African) Division had a similar formation with the 2nd (West African) Brigade. At dawn on 17 June, the Rhodesians supported a raid by the SDF on the Italian desert outpost of El Wak in Italian Somaliland about north east of Wajir. The Rhodesians bombed and burnt down thatched mud huts and generally harassed Italian troops. Since the main fighting at that time was against Italian advances towards Moyale in Kenya, the Rhodesians concentrated there. On 1 July, an Italian attack on the border town of Moyale, on the edge of the Ethiopian escarpment, where the tracks towards Wajir and Marsabit meet, was repulsed by a company of the 1st KAR and reinforcements were moved up. The Italians carried out a larger attack by about four battalions on 10 July, after a considerable artillery bombardment and after three days the British withdrew unopposed. The Italians eventually advanced to water holes at Dabel and Buna, nearly inside Kenya but lack of supplies prevented a further advance.

Италия стратегиясы, 1940 жылдың желтоқсаны

Британдық Сомалилендті басып алғаннан кейін итальяндықтар қорғаныс позициясын күшейтті. 1940 жылдың соңында итальяндық әскерлер Жерорта теңізіндегі науқанда, Батыс шөлдегі «Компас» операциясында, Ұлыбритания шайқасында және Грек-Италия соғысында жеңіліске ұшырады. Бұл Римдегі Бас штабтың жаңа басшысы, генерал Уго Каваллероны Шығыс Африкада жаңа стратегия қабылдауға итермеледі. 1940 жылдың желтоқсанында Каваллеро Шығыс Африкадағы итальяндық күштер Суданға және Суэц каналына қарсы шабуылдардан бас тартып, AOI-дың қорғанысына күш салуы керек деп есептеді. Каваллеро мен Аоста Судан шекарасынан шығуға рұқсат сұрағаннан кейін, Римдегі армия жоғарғы командасы Шығыс Африкадағы итальяндық күштерге жақсы қорғаныс позицияларына көшуге бұйрық берді. Фруссиге Кассала мен Метеммадан, Эритрея-Судан шекарасындағы жазық жерлерден шығып, Кассала-Агордат және Метемма-Гондар жолдарындағы тау өткелдерін ұстап тұруға бұйрық берілді. Фрусси төмендіктерден шығудан бас тартты, себебі мұндай шешім беделін күрт төмендетуге алып келер еді, сондай-ақ Кассала маңызды теміржол торабы болғандықтан, оны ұстап тұру британдықтарға Қызыл теңіз жағалауындағы Порт-Суданнан Гедарефке әскер мен жабдық тасымалдауға кедергі келтіретін еді. Итальяндық әскерді кері қайтару жоспары туралы ақпарат британдықтар тарапынан жылдам түрде шифрдан ашылды, және Платт 1941 жылдың 18 қаңтарында, жоспарланған мерзімнен үш апта бұрын Эритреяға шабуылға көшті.

Әуедегі соғыс

Суданда Корольдік әуе күштері (RAF) Судан әуе штабында (17 тамыздан бастап Штабтың 203-тобы, 19 қазаннан бастап Шығыс Африка әуе штабы), C Таяу Шығыстағы Әуе күштерінің бас қолбасшысына (AOC) бағынышты, 14 эскадрилья, 47 эскадрилья және 223 эскадрилья (Уэлсли бомбалаушылары) орналасқан. 47 эскадрильяның Винсент бипландары армиямен өзара әрекеттесу міндеттерін орындады, кейін Мысырдан 45 эскадрилья (Бленхеймдер) күшейтілді. Порт-Суданға алты "Гладиатор" биплан ұшағы сауданы қорғау және Қызыл теңіздегі су асты кемелеріне қарсы патрульдеу, сондай-ақ Порт-Судан, Атбара және Хартумның әуе қорғанысын қамтамасыз ету және армияға көмек көрсету үшін орналастырылды. Мамыр айында Оңтүстік Африка Әуе күштерінің (SAAF) 1-ші (жойғыш) эскадрильясы келді, "Гладиаторларға" ауысу үшін Мысырға жіберілді және тамыз айында Хартумға оралды. Кениядағы SAAF 12 эскадрильядан (Junkers Ju 86 бомбалаушылары), 11 эскадрильядан (жауынгерлік бомбалаушылар), 40 эскадрильядан (Hart жеңіл бомбалаушылары), 2 эскадрильядан (Fury жойғыштары) және 237 (Родезия) эскадрильядан (Hardy көп мақсатты ұшақтары) тұрды. Кейін жақсы ұшақтар келді, бірақ алғашқылары ескі және баяу болды, оңтүстік африкалықтар тіпті ескі Валентия бипланын бомбалаушы ретінде пайдалануға мәжбүр болды. Оңтүстік Африкалықтар испан Азамат соғысының ардагерлері бар тәжірибелі итальяндық ұшқыштармен кездесті. Тәжірибесіз болғанына қарамастан, 1 эскадрилья Шығыс Африка аспанында жаудың 48 ұшағын жойғанын және 57-сін зақымдағанын мәлімдеді. Тағы 57 ұшақ жерде жойылды, барлығы алты ұшқышты жоғалтқан. Бұл бөлімнің шамадан тыс мәлімдеме жасағаны айтылады. 1940 жылдың қарашасынан 1941 жылдың қаңтарының басына дейін Плат Эфиопия-Судан шекарасындағы итальяндықтарға патрульдер мен жердегі әскерлер мен ұшақтардың шабуылдары арқылы қысым көрсетті. "Ураган" және қосымша "Гладиаторлар" ескі үлгілерді алмастыра бастады. 6 желтоқсанда Кассаладан бірнеше шақырым солтүстікке қарай итальяндық автокөліктердің үлкен шоғырлануы Комонвелт ұшақтарымен бомбаланды және шабуылға ұшырады. Сол ұшақтар төменнен ұшып өтіп, жақын маңдағы итальяндық "қарақөйлектердің" және отарлық жаяу әскердің позицияларын автоматтан атып түсірді. Бірнеше күннен кейін ұшақтар Кассаладан шығысқа қарай елу шақырым қашықтықтағы Керудегі итальяндық базаны бомбалады. Ұшқыштар кетіп бара жатқанда, жабдық сақтау орындары мен көліктердің жалыны мен түтінін көруге мүмкіндік алды. Желтоқсанның ортасында бір таңертең итальяндық жойғыштар Кассала маңындағы Ваджирдегі Родезиялық қону жолағына шабуыл жасады, нәтижесінде екі "Харди" ұшағы жерде жойылды, жанармай резервуарлары өртенді, төрт африкалық қаза тауып, он бір адам өртпен күрескенде жарақат алды.

In Sudan, the Royal Air Force (RAF) Air Headquarters Sudan (Headquarters 203 Group from 17 August, Air Headquarters East Africa from 19 October), subordinate to the AOC in C Middle East, had 14 Squadron, 47 Squadron and 223 Squadron (Wellesley bombers). A flight of Vincent biplanes from 47 Squadron performed Army Co operation duties and were later reinforced from Egypt by 45 squadron (Blenheims). Six Gladiator biplane fighters were based in Port Sudan for trade protection and anti submarine patrols over the Red Sea, the air defence of Port Sudan, Atbara and Khartoum and for army support. In May, 1 (Fighter) Squadron South African Air Force (SAAF) arrived, was transferred to Egypt to convert to Gladiators and returned to Khartoum in August. The SAAF in Kenya comprised 12 Squadron (Junkers Ju 86 bombers), 11 Squadron (Battle bombers), 40 Squadron (Hart light bombers), 2 Squadron (Fury fighters) and 237 (Rhodesia) Squadron RAF (Hardy general purpose aircraft). Better aircraft became available later but the first aircraft were old and slow, the South Africans even pressing an old Valentia biplane into service as a bomber. The South Africans faced experienced Italian pilots, including a cadre of Spanish Civil War veterans. Despite its lack of experience, 1 Squadron claimed 48 enemy aircraft destroyed and 57 damaged in the skies over East Africa. A further 57 were claimed destroyed on the ground. all for the loss of six pilots. It is thought the unit was guilty of severe over claiming. From November 1940 to early January 1941, Platt put pressure on the Italians along the Ethiopia–Sudan border with patrols and raids by ground troops and aircraft. Hurricanes and more Gladiators began to replace some of the older models. On 6 December, a large concentration of Italian motor transport was bombed and strafed by Commonwealth aircraft a few miles north of Kassala. The same aircraft then proceeded to machine gun from low level the nearby positions of the Italian Blackshirts and colonial infantry. A few days later, the aircraft bombed the Italian base at Keru, fifty miles east of Kassala. The Commonwealth pilots had the satisfaction of seeing supply dumps, stores and transport enveloped in flame and smoke as they flew away. One morning in mid December, a force of Italian fighters strafed a Rhodesian landing strip at Wajir near Kassala, where two Hardys were caught on the ground and destroyed; of fuel were set alight and four Africans were killed and eleven injured fighting the fire.

1940 жылы теңіздегі соғыс

Қызыл теңізге Аден шығанағы мен Баб-эль-Мандеб (Айша бұғазы) арқылы кіру кең. 10 маусымда Италияның соғыс жариялауымен және 22 маусымдағы келісімнен кейін Жерорта теңізіндегі француз теңіз күштерінің қолдауынан айырылғаннан кейін, Суэцке дейінгі ұзақ Қызыл теңіз жолы Таяу Шығысқа қарайтын британдық теңіз жолына айналды. Суэцтің оңтүстігінде британдықтар Судан жағалауының ортасында орналасқан Порт-Судан мен Адендегі базаны, Арабия түбегіндегі Баб-эль-Мандебтен шығысқа қарай ұстады. Басты итальяндық теңіз күштері (контрамирал Марио Бонетти) Эритреядағы Массавада, Баб-эль-Мандебтен солтүстікке қарай орналасқан, және Қызыл теңіз флотилиясы одақтастардың конвойларын шабуылдауға ыңғайлы жағдайда болды. Англиядағы Блетчли Парктегі Үкіметтік кодтар және шифрлау мектебінің (GC&CS) британдық шифрлаушылары 19 мамырдағы итальяндық бұйрықтарды, C38m машиналарын қолданып шифрланған, Шығыс Африкадағы армия мен әуе күштерін жасырын түрде жұмылдыру туралы бұзды. Британдықтар 24 мамырда конвой жүйесі енгізілгенге дейін сауда кемелерін тоқтатты. Қызыл теңіз күштері (Қызыл теңіздегі аға теңіз офицері, контр-адмирал Артур Мюррей) сәуір айынан бастап Аденде жеңіл крейсерлермен және HMAS Hobart (Ливерпульді алмастырды) жұмыс істеді. Бұл күш Италияның Шығыс Африкасын блокадалау (Бегум операциясы), Қызыл теңіз флотилиясына шабуыл жасау және Аденнен Суэцке дейінгі теңіз жолын қорғау үшін күшейтілді. 6 маусымда "Азио" класындағы "Остиа" миналау кемесі Массаваға сегіз бөгет орнату үшін 470 мина қолданды, ал "Пантера" эсмингісі келесі күні Ассабқа екі бөгетте 110 мина орнатты. 10 маусымда Италия соғыс жариялаған кезде, "Галилео Феррарис" Француз Сомалилендігіне (Джибути), "Галилео Галилей" Аденге, "Гальвани" Оман шығанағына және "Мекалли" Порт-Суданға бағытталды. 14 маусымда "Торричелли" кемесі, ылғалдандыру жүйесінен хлорметанмен уланған экипажының әрекетке қабілетсіздігіне байланысты, "Галилео Феррарис" кемесіне көмек көрсету үшін теңізге шықты. "Макалли" экипажы да зардап шекті; кеме 15 маусымда жағаға отырды және жоғалды. 18 маусымда "Галилео Галилей" бейтарап югославтық "Драво" пароходына кіріп, оны босатты, ал келесі күні Аден маңында қарулы траулермен шайқасты. Офицерлердің біреуінен басқасының бәрі снарядтардан өлтірілді, ал "Галилео Галилей" көптеген құжаттармен бірге тұтқындалды, оның ішінде төрт итальяндық су асты кемесінің операциялық бұйрықтары бар. "Архимед", "Перла" және "Гуглиелмотти" 19-21 маусым аралығында кете бастады. 26 маусымда "Гюглиелмотти" жағаға отырып, ауыр зақымдар алды; кеме кейіннен құтқарылды. 21 маусымда "Торричеллиді" ұстап алу және зақымдау үшін "Галилео Галилейден" алынған құжаттар пайдаланылды. Су асты кемесі үйге бет алды, бірақ Перим аралынан ұсталды және "Кандагар", "Кингстон", "Хартум" және шлюппен батты. Бірнеше сағаттан кейін "Хартумдағы" торпеда, "Торричеллиден" келген снарядтан зақымдалып, бақылаусыз өртке әкелді. "Хартум" Перим портына жетуге тырысты, бірақ экипаж пен тұтқындар кемені тастап кетуге мәжбүр болды; кейіннен журналдың жарылуы кемені қиратты. "Фалмут" шлюпы 24 маусымда Оман шығанағында "Гальваниді" батыру үшін "Галилео Галилейдің" құжаттарын пайдаланды. 13 тамызда "Галилео Феррарис" Суэцтен Аденге бағытталған соғыс кемесін ұстап алуға сәтсіз әрекет жасады. 13-19 тамыз аралығында "Кимберли" мен шлюп Британдық Сомалилендтегі Берберадан батысқа қарай жылжыған итальяндық әскерлерді бомбалады. Бербераға жасалған итальяндық әуе шабуылдары "Хобартқа" ұсақ зақымдар келтірді, ол Карлайл, "Церес", "Кандагар", "Кимберли" және "Шорхэм", "Окленд" шлюптерімен, "Чакдина", "Чантала" және "Лаомедон" көмекші крейсерлерімен, көлік және ауруханалық кемемен бірге Бербераны эвакуациялауға қатысты, 5960 әскерді, 1266 азаматты және 184 науқас пен жарақат алғандарды алып кетті. 18 қарашада крейсер Италияның Сомалилендігіндегі Занте қаласын бомбалады. Британдық теңіз күштері құрлықтағы операцияларды қолдады және Массавадағы Қызыл теңіз флотилиясының қалдықтарын блокадалады. 1940 жылдың соңына қарай британдықтар Шығыс Африканың жағалау жолдары мен Қызыл теңізді бақылауға алды; Италиядан отын, қосалқы бөлшектер мен жабдықтар жетіспегендіктен, AOI-дегі итальяндық күштер азайды. Қазан айында итальяндықтар конвойларға алты рет әуе шабуылы жасады, ал 4 қарашадан кейін ешқандай шабуылдар болған жоқ.

The approaches to the Red Sea through the Gulf of Aden and the Bab el Mandeb (Gate of Tears Strait) is wide. With the Italian declaration of war on 10 June and the loss of French naval support in the Mediterranean after the Armistice of 22 June, the long Red Sea passage to Suez became the main British sea route to the Middle East. South of Suez the British held Port Sudan, about halfway down on the Sudan coast and the base at Aden, east of Bab el Mandeb on the Arabian Peninsula. The principal Italian naval force (Contrammiraglio [Rear Admiral] Mario Bonetti) was based at Massawa in Eritrea, about north of the Bab el Mandeb, well placed for the Red Sea Flotilla to attack Allied convoys. British code breakers of the Government Code and Cypher School (GC&CS) at Bletchley Park in England, deciphered Italian orders of 19 May, coded using C38m machines, secretly to mobilise the army and air force in East Africa. Merchant traffic was stopped by the British on 24 May, pending the introduction of a convoy system. The Red Sea Force (Senior Naval Officer Red Sea, Rear Admiral Arthur Murray), operational at Aden since April with the light cruisers and HMAS Hobart (Liverpool was replaced by ), was reinforced by the anti aircraft cruiser , which sailed south with Convoy BS 4, the 28th Destroyer Flotilla comprising , Kimberley, and and three sloops from the Mediterranean. The force was to conduct a blockade Italian East Africa (Operation Begum), attack the Red Sea Flotilla and protect the sea route from Aden to Suez. On 6 June, the Azio class minelayer Ostia used 470 mines to lay eight barrages off Massawa and the destroyer Pantera dropped 110 mines in two barrages off Assab the day after. When Italy declared war on 10 June, Galileo Ferraris sailed for French Somaliland (Djibouti), Galileo Galilei to Aden, Galvani to the Gulf of Oman and Mecallé to Port Sudan. On 14 June Torricelli put to sea to relieve Galileo Ferraris whose crew had been incapacitated by chloromethane poisoning from the refrigeration system. The crew of Macallé was also afflicted; the boat was run aground and lost on 15 June. On 18 June, Galileo Galilei boarded and released the neutral Yugoslav steamship Dravo and the next day engaged the armed trawler off Aden. All but one officer was killed by shell fire and Galileo Galilei was captured along with many documents including operational orders for four other Italian submarines. Archimede, Perla and Guglielmotti sailed from 19 to 21 June. On 26 June, Guglielmotti ran onto a shoal and suffered severe damage; the wreck was salvaged later. Documents recovered from Galileo Galilei were used to intercept and damage Torricelli on 21 June. The submarine headed for home but was caught off Perim Island and sunk by Kandahar, Kingston, Khartoum and the sloop Several hours afterwards, a torpedo on Khartoum, damaged by a shell from Torricelli, exploded and caused an uncontrollable fire. Khartoum tried to reach Perim Harbour about distant but the crew and prisoners had to abandon ship; later a magazine explosion wrecked the vessel. The sloop Falmouth exploited the document find from Galileo Galilei to sink Galvani in the Gulf of Oman on 24 June. On 13 August, Galileo Ferraris made an abortive attempt to intercept the battleship en route from Suez to Aden. From 13 to 19 August Kimberley and the sloop bombarded Italian troops advancing west of Berbera in British Somaliland. Italian air raids on Berbera caused splinter damage to Hobart as it participated in the evacuation of Berbera with Carlisle, Ceres, Kandahar, Kimberley and the sloops Shoreham, , Auckland, auxiliary cruisers Chakdina, Chantala and Laomédon, the transport and the hospital ship , lifting 5,960 troops, 1,266 civilians and 184 sick and wounded. On 18 November the cruiser bombarded Zante in Italian Somaliland British naval forces supported land operations and blockaded the remnants the Red Sea Flotilla at Massawa. By the end of 1940, the British had gained control of East African coastal routes and the Red Sea; Italian forces in the AOI declined as fuel, spare parts and supplies from Italy ran out. There were six Italian air attacks on convoys in October and none after 4 November.

Қызыл теңіз конвойы

1940 жылғы 16 маусымда Галилео Галилей Аденнің оңтүстігінде дербес жүзіп келе жатқан норвегиялық танкер «Джеймс Стоув» (8,215 тонна) кемесін баттырды. 2 шілдеде БН конвойының (Бомбейден солтүстікке; Бомбейден Суэцке, содан кейін Аденнен Суэцке, 1940–1941 жж.) алғашқысы, алты танкер мен үш жүк кемесінен құралды және Аден шығанағында жиналды. Италияның БН–БС конвойларына (Бомбейден оңтүстікке; Суэцтен Аденге, 1940 жылдың соңы мен 1941 жылдың басында) жасаған шабуылдары көңіл көншітпейтін сәтсіздікке ұшырады; 26–31 шілде аралығында Гуглиелмотті екі грек сауда кемесін таба алмады, ал торпедалық кемелер «Чезаре Баттисти» мен «Франческо Нулло» жасаған шабуылдары да нәтижесіз аяқталды. 21–25 тамызда Гульельмотті, 25–31 тамызда Галилео Феррарис, 24–25 тамызда Франческо Нулло және Назарио Сауро, 28–29 тамызда «Пантера» және «Тигр» эсминдері агенттік хабарларына және әуедегі байқауларға қарамастан, Қызыл теңізде грек кемелерін таба алмады. Италиялық ұшақтар мен су асты кемелері де одан көп сәттілікке жете алмады. 5/6 қыркүйек түнінде «Чезаре Баттисти», «Даниеле Манин» және «Назарио Сауро» кемелері, ал 6/7 қыркүйекте «Леоне» және «Тигр» эсминдері әуедегі барлау кезінде табылған солтүстікке қарай бет алған конвойға (БН 4) шабуыл жасады, бірақ ештеңе таба алмады. Солтүстікке қарай, Галилео Феррарис пен Гульельмотті де БН 4 конвойын таба алмады, бірақ Гульельмотті Фарасан аралдарының оңтүстігінде, конвойдан қалып қойған грек танкері «Атлас» (4,008 тонна) кемесін торпедалады. «Леоне», «Пантера», «Чезаре Баттисти» және «Даниеле Манин» кемелері «Архимед» және Гуглиемотті су асты кемелерімен бірге әуедегі барлау арқылы байқалған 23 кемеден тұратын конвойды таба алмады. БН 5 конвойындағы «Бхима» (5,280 тонна) кемесі бомбадан зақымдалып, бір адам қаза тапты; кеме Аденге сүйретіліп, жағаға тірелді. Тамыз айында британдықтар әр бағытта төрт конвойды, қыркүйекте бес, қазанда жеті конвойды жүргізді, БН конвойларында 86 кеме, ал БС (оңтүстікке қарай) конвойларында 72 кеме болды; Regia Aeronautica қазан айында тек алты әуе шабуылын жасады және 4 қарашадан кейін бас тартты. БН 7 конвойына жасалған шабуыл 20–21 қазанда болды және француз Сомалилендісі арқылы өтетін БН конвойлары туралы нақты ақпаратқа қол жеткізгеніне қарамастан, конвойға қарсы шабуыл жасаған жалғыз эсминдер шабуылы болды. БН 7 конвойының 31 кемесін «Леандер» крейсері, «Окленд» эсминдері, мина тазартатын кемелер және Аденнен әуе қорғауымен бірге сүйемелдеді. Солтүстікте орналасқан Гульельмо Маркони мен Галилео Феррарис конвойды тоқтатуға қол жеткізе алмады, бірақ 21 қазанда «Назарио Сауро» және «Франческо Нулло» эсминдері «Пантера», «Леоне» эсминдерімен Массаваның шығысында конвойға шабуыл жасады; шабуылдаушылар бір кемеге тек сыртқы зақым келтірді. Кимберли 21 қазан күні таңертең Хармил аралы маңындағы шайқаста Франческо Нулло кемесін Массава маңындағы аралға тіреп тастады. Кимберлидің қозғалтқыш бөліміне жағалау батареясынан оқ тиді және оны «Леандер» Порт-Суданға сүйреп әкетуге мәжбүр болды. Франческо Нуллоның қираған қалдықтарына 21 қазанда 45-эскадрильяның үш «Бленхейм» ұшағы бомба тастады. 22–28 қараша аралығында «Архимед» және Галилео Феррарис конвой туралы хабарларды тексеру үшін теңізге шықты, бірақ ештеңе таба алмады, сондай-ақ «Тигр», «Леоне», «Даниеле Манин», «Назарио Сауро» және Галилео Феррарис 3–5 желтоқсан аралығында да табысқа жете алмады. 12–22 желтоқсан аралығында «Архимед» кемелерді байқағаннан кейін екі рет теңізге шықты, бірақ екі шабуыл да нәтижесіз аяқталды; Галилео Феррарис Порт-Суданнан шығып кетті. Маусым мен желтоқсан аралығында RAF 54 БН және БС конвойын сүйемелдеді, олардың біреуі итальяндық ұшақтардан батып, біреуі зақымданды.

During 16 June 1940, Galileo Galilei sank the Norwegian tanker James Stove (8,215 gross register tons [GRT]), sailing independently about south of Aden. On 2 July the first of the BN convoys (Bombay Northward; Bombay to Suez, then Aden to Suez 1940–1941), comprising six tankers and three freighters, assembled in the Gulf of Aden. Italian sorties against the BN–BS convoys (Bombay Southward; Suez to Aden, late 1940 to early 1941) were dispiriting failures; from 26 to 31 July, Guglielmotti failed to find two Greek merchantmen and a sortie by the torpedo boats Cesare Battisti and Francesco Nullo was also abortive. Guglielmotti from 21 to 25 August, Galileo Ferraris (25–31 August), Francesco Nullo and Nazario Sauro from 24 to 25 August and the destroyers Pantera and Tigre (28–29 August) failed to find Greek ships in the Red Sea, despite agent reports and sightings by air reconnaissance. Italian aircraft and submarines had little more success. On the night of 5/6 September, Cesare Battisti, Daniele Manin and Nazario Sauro sailed, followed on 6/7 September by the destroyers Leone and Tigre to attack a northbound convoy (BN 4) found by air reconnaissance but found nothing. Further to the north, Galileo Ferraris and Guglielmotti also failed to find BN 4 but Guglielmotti torpedoed the Greek tanker Atlas (4,008 GRT) south of the Farasan Islands straggling behind the convoy. Leone, Pantera, Cesare Battisti and Daniele Manin with the submarines Archimede and Gugliemotti failed to find a convoy of 23 ships spotted by air reconnaissance. Bhima (5,280 GRT) in convoy BN 5 was damaged by bombs and one man killed; the ship was towed to Aden and beached. In August the British ran four convoys in each direction, five in September and seven in October, 86 ships in BN convoys and 72 in BS (southbound) convoys; the Regia Aeronautica managed only six air attacks in October and none after 4 November. The Attack on Convoy BN 7, took place from 20 to 21 October and was the only destroyer attack on a convoy, despite gaining precise information on BN convoys as they passed French Somaliland. The 31 ships of BN 7 were escorted by the cruiser Leander, the destroyer , the sloops Auckland, and with the minesweepers and , with air cover from Aden. Guglielmo Marconi and Galileo Ferraris, stationed to the north, failed to intercept the convoy but on 21 October the destroyers Nazario Sauro and Francesco Nullo with the destroyers Pantera, Leone attacked the convoy east of Massawa; the attackers caused only superficial damage to one ship. Kimberley forced Francesco Nullo aground on an island near Massawa, at the Action off Harmil Island on the morning of 21 October. Kimberley was hit in the engine room by a shore battery and had to be towed to Port Sudan by Leander. The wreck of Francesco Nullo was bombed on 21 October by three Blenheims of 45 Squadron. From 22 to 28 November, Archimede and Galileo Ferraris sailed to investigate reports of a convoy but found nothing, as did Tigre, Leone, Daniele Manin, Nazario Sauro and Galileo Ferraris from 3 to 5 December. From 12 to 22 December Archimede sailed twice after ship sightings but both sorties came to nothing; Galileo Ferraris sortied off Port Sudan. from June to December the RAF had escorted 54 BN and BS convoys from which one ship was sunk and one damaged by Italian aircraft.

Француз Сомали елі 1940-1942

Француз Сомалилендінің (қазіргі Джибути) губернаторы, бригадир генерал Пол Легентильом жеті Сенегал және Сомалилік батальон, үш артиллериялық батарея, төрт зениттік артиллериялық батарея, жеңіл танктер ротасы, төрт милиция және жалдамалы әскер ротасы, түйе корпусының екі взводы және әртүрлі ұшақтарға ие болды. 1940 жылдың 8-13 қаңтары аралығында сапардан оралған Уэвелл Италиямен соғыс болған жағдайда Легентильом екі Сомалидегі әскери күштерге басшылық ететінін шешті. Маусым айында итальяндық әскерлер Джибути портын, негізгі әскери базаны басып алу үшін жиналды. Маусымда Францияның құлауынан кейін Виши Франциясының колонияларын бейтараптандыру итальяндықтарға Британ Сомалилендісіне, қорғанысы нашарлау жерге, күш салуға мүмкіндік берді. 23 шілдеде Легентильом Вишидің теңіз офицері Пьер Нуаилхетаспен құлатылып, 5 тамызда Аденге еркін француз күштеріне қосылу үшін кетті. 1941 жылдың наурыз айында британдықтардың итальяндықтарға жабдықтау жеткізілмеуі үшін қатаң контрабандалық тәртібін күшейту, AOI жаулап алынғаннан кейін мағынасын жоғалтты. Британдықтар, еркін француздықтардың ынталандыруымен, саясатын өзгертіп, «Француз Сомалилендін қан төгілмей одақтас күштерге қосуға» тырысты. Еркін француздықтар үгіт-насихат арқылы (Мари операциясы) ерікті түрде қосылуды ұйымдастыруға тиіс болды, ал британдықтар колонияны блокадалауға тиіс еді. Уэвелл британдық қысым көрсетілсе, қосылу мәжбүрлі болғандай көрінеді деп санады. Уэвелл үгіт-насихатты жалғастыруға және қатаң бақылаумен аз көлемдегі жабдықтауды ұсынуға дайын болды. Бұл саясат нәтиже бермегеннен кейін Уэвелл Виши губернаторы Луи Нуаилхетаспен порт пен теміржолды пайдалану туралы келіссөздер жүргізуді ұсынды. Бұл ұсыныс британ үкіметімен қабылданды, бірақ Сириядағы Виши режиміне жасалған жеңілдіктерге байланысты колонияға шабуыл жасау туралы ұсыныстар жасалды. Маусым айында Нуаилхетасқа ультиматум қойылды, блокада күшейтілді және Аденнен жасалған операцияда Ассабтағы итальяндық гарнизон жеңілді. Алты ай бойы Нуаилхетас порт пен теміржолға қатысты жеңілдіктер беруге дайын болды, бірақ еркін француздықтардың араласуына жол бермеді. Қазан айында блокада қайта қарастырылды, бірақ желтоқсанда Жапониямен соғыс басталғаннан кейін, екі блокадалық кемеден басқа барлық кемелер алынып тасталды. 1942 жылдың 2 қаңтарында Виши үкіметі блокада алынған жағдайда порт пен теміржолды пайдалануға ұсынды, бірақ британдықтар бас тартты және наурыз айында блокаданы бір жақты түрде тоқтатті.

The governor of French Somaliland (now Djibouti), Brigadier General Paul Legentilhomme had a garrison of seven battalions of Senegalese and Somali infantry, three batteries of field guns, four batteries of anti aircraft guns, a company of light tanks, four companies of militia and irregulars, two platoons of the camel corps and an assortment of aircraft. After visiting from 8 to 13 January 1940, Wavell decided that Legentilhomme would command the military forces in both Somalilands should war with Italy come. In June, an Italian force was assembled to capture the port city of Djibouti, the main military base. After the fall of France in June, the neutralisation of Vichy French colonies allowed the Italians to concentrate on the more lightly defended British Somaliland. On 23 July, Legentilhomme was ousted by the pro Vichy naval officer Pierre Nouailhetas and left on 5 August for Aden, to join the Free French. In March 1941, the British enforcement of a strict contraband regime to prevent supplies being passed on to the Italians, lost its point after the conquest of the AOI. The British changed policy, with encouragement from the Free French, to "rally French Somaliland to the Allied cause without bloodshed". The Free French were to arrange a voluntary ralliement by propaganda (Operation Marie) and the British were to blockade the colony. Wavell considered that if British pressure was applied, a rally would appear to have been coerced. Wavell preferred to let the propaganda continue and provided a small amount of supplies under strict control. When the policy had no effect, Wavell suggested negotiating with the Vichy governor Louis Nouailhetas, to use the port and railway. The suggestion was accepted by the British government but because of the concessions granted to the Vichy regime in Syria, proposals were made to invade the colony instead. In June, Nouailhetas was given an ultimatum, the blockade was tightened and the Italian garrison at Assab was defeated by an operation from Aden. For six months, Nouailhetas remained willing to grant concessions over the port and railway but would not tolerate Free French interference. In October the blockade was reviewed but the beginning of the war with Japan in December, led to all but two blockade ships being withdrawn. On 2 January 1942, the Vichy government offered the use of the port and railway, subject to the lifting of the blockade but the British refused and ended the blockade unilaterally in March.

Камила операциясы

Камила операциясы - итальяндықтарды алдап, британдықтардың Мысырдан Гедареф пен Порт-Суданға көшірілген 4-ші және 5-ші үнді дивизияларымен Британдық Сомалилендті қайта басып алуды жоспарлап отырғанына сендіру үшін подполковник Дадли Кларк құрастырған алдау амалы. 1940 жылдың желтоқсан айында Кларк итальяндық әскери барлау үшін Аденде әкімшілік кеңселерді табу және құру үшін үлгі операция жасады. Кларк Аденнен әуе және теңіз шабуылдары арқылы Бербера маңындағы итальяндық қорғанысты әлсіретуді ұйымдастырды және Британдық Сомалилендтің климаты, географиясы және халқы туралы карталар мен буклеттер таратты. "Сибс" (сыбырлау немесе үскірік) Мысырдағы азаматтар арасында таратылды. Порт-Саидтағы жапон консулына жалған ақпарат берілді және құпия сымсыз хабарлар жіберілді. Операция 1940 жылдың 19 желтоқсанында басталды және 1941 жылдың қаңтарында толыққандай нәтижеге жетті. Алдау сәтті болды, бірақ италиялықтар күшейте берудің орнына Британдық Сомалилендтен эвакуациялауды бастағанда жоспар кері кетті. Әскерлер шығысқа емес, шабуылдың нақты бағыты Эритреяға, солтүстікке жіберілді. Алдаудың бір бөлігі, шатастыратын сымсыз хабарлар арқылы, италиялықтарды Кенияда екі австралиялық дивизия бар дегенге сендірді, нәтижесінде олар дұрыс емес аймақты нығайтуға тырысты.

Эритрея

1940 жылдың қарашасында Газель күштері Гаш өзенінің дельтасынан Эфиопия үстіртіндегі Кассала маңындағы итальяндық алдыңғы қатарлы бекеттерге қарсы операция жүргізді. Бұл аймақта таулы жоталар кең далаларды шектеседі және шілдеден қазанға дейін жауын-шашынның көп болуынан ауа райы тұмауға шақырады. 11 желтоқсанда Уэвелл 4-індиялық дивизияға Батыс шөлдегі "Компас" операциясынан бас тартып, Суданға көшуді бұйырды. Көшу 1941 жылдың қаңтарына дейін созылды, ал Платт 8 ақпанда 4-ші және 5-ші үнді дивизияларының күштерімен Кассалаға шабуыл жасауды жоспарлады, әр дивизиядан бір бригаданы қалдырып. Италияның Египеттегі жеңілісі туралы жаңалықтар, Газель күштерінің қиындықтары және Эфиопиядағы 101-ші миссиясының әрекеттері итальяндықтарды солтүстік жақтан Керу мен Вачайға қайтаруға, содан кейін 18 қаңтарда Кассала мен Тессенайдан, Керу, Биссия және Айкота үшбұрышынан асығыс шегінуге мәжбүр етті. Уэвелл Платтке шабуылды наурыздан 9 ақпанға, содан кейін 19 қаңтарға жылжытуды бұйырды, итальяндықтардың рухы құлдырап бара жатқандай болды. Шегініс Уэвеллді қуып жете беруге және Порт-Суданға келген әскерлерге (Бриггс күштері) Карораға шабуыл жасап, батыстан келе жатқан күштермен кездесу үшін жағалау бойымен параллель бағытта жылжуға мәжбүр етті.

Агордад шайқасы, Баренту

Агордатта екі жол қосылып, Асмараға баратын жалғыз бағыт – Керен арқылы өтеді. 4-индиялық дивизия Сабдерат және Вачайға қарай жолмен жіберілді, содан кейін жабдықталу мүмкіндігіне қарай Керуға дейін, ал 4-RTR-дің B эскадрильясының «Матильда» жаяу әскер танктері Мысырдан қосылу үшін жіберілді. 5-индиялық дивизия Айкотаны басып алуға, содан кейін шығысқа қарай Барентуға немесе солтүстік-шығысқа Биссияға жылжуға дайын болды. Әуе шабуылдарынан басқа, қуғын-сүргін 41-ші отаршыл бригадасының артқы жасағы бекінген Керу шатқалына дейін қарсылық көрмеді. Бригада 22/23 қаңтар түнінде генерал Уго Фонголиді, оның штабын және 800 сарбазды тұтқын қалдырып шегінді. 28 қаңтарда 3/14 Пенджаб полкі оңтүстікке қарай Кочен тауына қарай флангалық маневр жасады, ал 30 қаңтарда бес итальяндық отаршыл батальоны тау артиллериясының қолдауымен қарсы шабуыл жасап, үнді сарбаздарын кері шегіндірді. 31 қаңтар таңында үнді сарбаздары қайтадан шабуылдап, негізгі жолға қарай жылды. 5-індиялық бригада жазықта «Матильда» танктерімен шабуылдап, итальяндықтарды жеңіп, бірнеше итальян танктерін жойды және Керенге баратын жолды кесті. 2-ші отаршыл дивизия 1500-2000 жаяу әскерін, 28 далалық зеңбіректі және бірнеше орташа және жеңіл танкты жоғалтып шегінді. Барентуда 2-ші отаршыл дивизиясының тоғыз батальоны (шамамен 8000 сарбаз), 32 зеңбірек және М11/39 танктері мен бронеавтомобильдерінен құралған отыз алтыға жуық бекініс орналасқан. 10-шы индиялық жаяу әскер бригадасы солтүстіктен итальяндықтардың қарсы тұруына қарсы шабуылдады, ал 29-шы индиялық жаяу әскер бригадасы батыстан жылжуға тырысты, бірақ жарылыстар мен артқы жасақтардың кедергісіне тап болды. 31 қаңтар/1 ақпан түнінде итальяндықтар Толе және Арресаға қарай шегінді, ал 8 ақпанда қуғыншылар тастап кетілген көліктерді тапты. Италияндықтар Tessenei–Агордат жолын ашық қалдырып, тауларға қарай қашқан.

Керен шайқасы

12 қаңтарда Аоста 65-ші жаяу әскер дивизиясының «Гранатьери ди Савойя» (генерал Амедео Либерати) полкі мен үш отаршыл бригадасын Керенге жіберді. 4-ші және 5-ші Үндістан жаяу әскер дивизиялары Агордаттан шығысқа қарай, Керен үстіртқырына қарай бірте-бірте биіктігі артатын төбелі жерге қарай жылжыды, осы маршрут бойынша Аскидира аңғары арқылы өтті. Жолдың сол жағында тік жар, оң жағында 1828,80 м биіктікке көтерілетін тік жарлы шығыршық болды, ал итальяндықтар тау массивтеріне, шатқалдар мен тауларға үстемдік ететін биіктіктерде бекініп алды. Қорғаныс позициялары соғыстан бұрын сарапталған және Суданнан болатын шабуылдан Асмара мен Эритреяның жоталарын қорғау үшін басты қорғаныс позициясы ретінде таңдалған. 15 наурызда бірнеше күндік бомбалаудан кейін 4-ші Үндістан дивизиясы сол жақ қанатта жер басып алу үшін жолдың солтүстік және батыс жағынан шабуыл жасады, ал 5-ші Үндістан дивизиясы шығыс жағынан шабуылға дайын тұрды. Үндістер қатыгез қарсылыққа тап болып, шектеулі табысқа жетті, бірақ түні бойы 5-ші Үндістан дивизиясы аңғардан 449,58 м биіктікте орналасқан Дологородок бекінісін басып алды. 18-22 наурыз аралығында «Гранатьери ди Савойя» және «Альпини» Дологородокқа жеті рет қарсы шабуыл жасады, бірақ шабуылдар ауыр шығынға әкелді. Уэвелл жағдайды бағалау үшін Керенге ұшып келді және 15 наурызда Платтпен бірге үндістердің жол бойына тікелей шабуыл жасағанын, екі жақтағы биік жерлерді елемейтінін және одан өтіп кеткенін көрді. 27 наурызда Керен 53 күндік шайқастан кейін басып алынды, британдық және Достас әскерлері 536 адамды өлтіріп, 3229 адамды жаралады; итальяндықтардың жоғалтуы 3000 итальяндық және 9000 аскари қаза тапты, ал шамамен 21000 адам жараланды. Италиялықтар әуе шабуылы астында Ад-Теклесанға, Керен-Асмара жолындағы тар аңғарға, Асмараға дейінгі соңғы қорғаныс позициясына шегінді. Керендегі жеңіліс итальяндықтардың рухын құлатты, ал 31 наурыздың таңында британдықтар шабуылға шыққанда, позиция құлап, 460 итальяндық тұтқын мен 67 мылтық алынды; Асмара келесі күні ашық қала деп жарияланды және британдықтар қарсылықсыз кірді.

On 12 January, Aosta had sent a regiment of the 65th Infantry Division "Granatieri di Savoia" (General Amedeo Liberati) and three colonial brigades to Keren. The 4th and 5th Indian Infantry Divisions advanced eastwards from Agordat into the rolling countryside, which gradually increased in elevation towards the Keren Plateau, through the Ascidira Valley. There was an escarpment on the left and a spur rising to 1828.80 m on the right of the road and the Italians were dug in on heights which dominated the massifs, ravines and mountains. The defensive positions had been surveyed before the war and chosen as the main defensive position to guard Asmara and the Eritrean highlands from an invasion from Sudan. On 15 March, after several days of bombing, the 4th Indian Division attacked on the north and west side of the road to capture ground on the left flank, ready for the 5th Indian Division to attack on the east side. The Indians met a determined defence and made limited progress but during the night the 5th Indian Division captured Fort Dologorodoc, 449.58 m above the valley. The "Granatieri di Savoia" and "Alpini" counter attacked Dologorodoc seven times from 18 to 22 March but the attacks were costly failures. Wavell flew to Keren to assess the situation and on 15 March, watched with Platt as the Indians made a frontal attack up the road, ignoring the high ground on either side and breaking through. Early on 27 March, Keren was captured after a battle lasting 53 days, for a British and Commonwealth loss of 536 men killed and 3,229 wounded; Italian losses were 3,000 Italian and 9,000 Ascari killed and about 21,000 wounded. The Italians conducted a fighting withdrawal under air attack to Ad Teclesan, in a narrow valley on the Keren–Asmara road, the last defensible position before Asmara. The defeat at Keren had shattered the morale of the Italian forces and when the British attacked early on 31 March, the position fell and 460 Italian prisoners and 67 guns were taken; Asmara was declared an open town the next day and the British entered unopposed.

Массава

Италияның Қызыл теңіз флотилиясының және Масавадағы гарнизонның қолбасшысы адмирал Марио Бонеттидің портты қорғауға 10 000 сарбазы мен шамамен 100 танкысы болды. 31 наурыз күні кешке Масавадағы соңғы алты эсминецтің үшеуі Суэц шығанағына шабуыл жасау үшін теңізге шықты, содан кейін оларды батыруға ниеттенді. «Леоне» кемесі келесі күні таңертең суға батып кетті; шабуыл кейінге шегерілді және 2 сәуірде соңғы бес эсминец Порт-Суданға шабуыл жасап, оларды батыру үшін кетті. Хит Бонеттиге телефон соғып, кемелерді батырып, портының тоқтатылуын болдырмау туралы талап қойды. Егер ол бас тартса, британдықтар Эритрея мен Эфиопиядағы итальяндық азаматтарды өз күштерімен қалдыратын еді. 7-ші үнділік жаяу әскер бригадасы Адова мен Адигратқа шағын күштер жіберді, ал қалғандары Массава жолымен жылжыды, ол 2133,60 метрге төмендеді. 5 сәуірге дейін үнділік әскерлер Бриггс күштерімен Массавада кездесті. Бонеттиге тағы бір рет берілуге шақырылды, бірақ ол бас тартты. 8 сәуірде 7-ші үнділік жаяу әскер бригадасының шабуылы Массава гарнизонымен тойтарылды. Сол уақытта, батыс жағынан 10-шы үнділік жаяу әскер бригадасы мен 4-ші РТР-дің В эскадрильясының танктері бірдей шабуыл жасап, қорғанысты бұзды. Бос француз әскерлері оңтүстік-батыстағы қорғанысты басып алды, ал Корольдік Әуе Күштері итальяндық артиллерия позицияларын бомбалады. Түстен кейін Бонетти берілді, ал одақтас күштері 9590 тұтқын мен 127 қаруды қолға алды. Порттың кіреберісінде екі үлкен жүзбелі құрғақ док, 16 ірі кеме және жүзбелі кранмен тосылғаны анықталды. Итальяндықтар барлық жабдықтарын мүмкіндігінше суға тастады. Британдықтар 27 сәуірде Массауа-Асмара темір жолын қайта ашты және 1 мамырға дейін порт 5-ші үнділік жаяу әскер дивизиясын жабдықтау үшін пайдалануға берілді. Италияның капитуляциясы Эритреядағы ұйымдасқан қарсылықты тоқтатты және Қызыл теңіздегі кемелерге қауіпті жою арқылы британдықтардың стратегиялық мақсатына жетті. 11 сәуірде АҚШ президенті Франклин Д. Рузвельт, бейтараптық заңдарына сәйкес, Қызыл теңіздің жауынгерлік аймақ мәртебесін жойып, АҚШ кемелеріне Таяу Шығысқа жабдықты жеткізуге мүмкіндік берді.

Admiral Mario Bonetti, the commander of the Italian Red Sea Flotilla and the garrison at Massawa, had 10,000 troops and about 100 tanks to defend the port. During the evening of 31 March, three of the last six destroyers at Massawa put to sea to raid the Gulf of Suez and then scuttle themselves. Leone ran aground and sank the next morning; the sortie was postponed and on 2 April the last five destroyers left to attack Port Sudan and then sink themselves. Heath telephoned Bonetti with an ultimatum to surrender and not block the harbour by scuttling ships. If this was refused, the British would leave Italian citizens in Eritrea and Ethiopia to fend for themselves. The 7th Indian Infantry Brigade Group sent small forces towards Adowa and Adigrat and the rest advanced down the Massawa road, which declined by 2133.60 m in The Indians rendezvoused at Massawa with Briggs Force by 5 April, after it had cut across country. Bonetti was once again called upon to surrender but refused and on 8 April, an attack by the 7th Indian Infantry Brigade Group was repulsed by the Massawa garrison. A simultaneous attack on the west side by the 10th Indian Infantry Brigade and the tanks of B Squadron, 4th RTR, broke through. The Free French overran the defences in the south west as the RAF bombed Italian artillery positions. In the afternoon, Bonetti surrendered and the Allied force took 9,590 prisoners and 127 guns. The harbour was found to have been blocked by the scuttling of two large floating dry docks, 16 large ships and a floating crane in the mouths of the north Naval Harbour, the central Commercial Harbour and the main South Harbour. The Italians had also dumped as much of their equipment as possible in the water. The British re opened the Massawa–Asmara railway on 27 April and by 1 May, the port had come into use to supply the 5th Indian Infantry Division. The Italian surrender ended organised resistance in Eritrea and fulfilled the British strategic objective of ending the threat to shipping in the Red Sea. On 11 April, the US President, Franklin D. Roosevelt, rescinded the status, under the Neutrality Acts, of the Red Sea as a combat zone, freeing US ships to use the route to carry supplies to the Middle East.

Батыс Эфиопия, 1941 жыл

Гидеон күштері – британдық және африкалық арнайы күштердің шағын бірлігі, ол Судан қорғаныс күштері, Эфиопияның қалыпты әскерлері және Арбегнох (патриоттар) арасында элиталық корпус ретінде әрекет етті. Өзінің ең жақсы кезеңінде Орде Уингейт 50 офицер, 20 британдық сержант, 800 оқытылған судандық әскер және 800 жартылай оқытылған эфиопиялық қалыпты әскерге басшылық етті. Оның бірнеше минометтері болды, артиллериясы мен әуе қолдауы болған жоқ, тек үзіліс-үзіліс бомбалау шабуылдары жасалды. Бұл күштер Годжам провинциясының қиын жерінде, ұзақ және нашар жабдықтау желісінің соңында жұмыс істеді, оның нәтижесінде 15 000 түйенінен басқасы қырылды. Гидеон күштері мен Арбегнох (эфиопиялық патриоттар) генерал Гульельмо Наси басқаратын итальяндық күштерді, британдық Сомалилендті жаулап алған ол күштерді алты апта ішінде ығыстырып шығарды және 1100 итальяндық және 14 500 эфиопиялық әскерді, он екі зеңбірек, көптеген пулеметтерді, мылтықтарды, оқ-дәрілерді және 200-ден астам жүк көліктік жануарларды тұтқынға алды. Гидеон күштері 1941 жылдың 1 маусымында таратылды, Уингейт майор шеніне қайта оралды және Мысырға қайтып келді, сондай-ақ Гидеон күштерінің көптеген әскерлері Сегізінші армияның Ұзақ қашықтықтағы шөл тобына (LRDG) қосылды.

Аддис-Абеба

Дебре Маркос пен Аддис Дерра басып алынғанда, Рас Абебе Арегай басқаруындағы эфиопиялық патриоттар император Селассиенің оралуына дайындық үшін Аддис-Абеба төңірегінде бірікті. Британ және Ұлтақтар әскерлерінің жылдам ілгерілеуіне және эфиопиялық патриоттардың жалпы көтерілісіне жауап ретінде, Эфиопиядағы итальяндықтар Гондар, Амба Алаги, Десси және Гимма тау бекіністеріне шегінді. Вавелл бастаған келіссөздерден кейін Аоста губернатор Агеноре Франгипаниге Дире Давада болғандай, итальяндық бейбіт тұрғындарының қырғынға ұшырауына жол бермеу үшін қаланы тапсыруға бұйрық берді. Өзіне бастығынан өлімге дейін соғысуға рұқсат бермегеніне қынжылған Франгипани ертесіне уланды. 1941 жылдың 6 сәуірінде Аддис-Абеба Гарри Уэзерлл, Дэн Пинаар және Чарльз Кристофер Фоукс, Шығыс Африка бронеавтомобильдерімен бірге басып алды, олар қаланың тапсырылуын қабылдады. Итальяндық Африка полициясы (Polizia dell'Africa Italiana) тәртіпті сақтау үшін қалада қалды. Селассие 5 мамырда қалаға ресми түрде кірді. 13 сәуірде Каннингэм Пинаар басқаруындағы күшті, 1-Оңтүстік Африка бригадасы мен Кэмпбелл жасағынан (британдық офицер басқарған эфиопиялық жалдамалы әскерлер) жіберді, олар солтүстікке қарай ілгерілеуді жалғастырып, Платтың оңтүстікке қарай ілгерілеуші күштерімен қосылды. 20 сәуірде оңтүстік африкалықтар Дессиді Аддис-Абебадан Асмараға дейінгі басты жолда, Амба Алагиден оңтүстікке қарай басып алды. Сегіз апта ішінде британдықтар Танадан Могадишоға дейін 501 адам және сегіз ұшақ шығынымен, итальяндық әуе және құрлық әскерлерінің көп бөлігін жойды. Дебра Маркостан Уингейт итальяндықтарды қуды және бірнеше шабуылдар жасады. (Мамыр айының басында Гидеон күшінің көп бөлігі Хайли Селассиенің Аддис-Абебаға ресми кіруіне сүйемелдеу үшін бөлінуге мәжбүр болды.) 18 мамырға қарай Маравентано Агиборда 2000-ға жуық адамнан тұратын күшке қарсы орналасты, оның ішінде 160 оқытылған сарбаз (100-і Шекаралық батальоннан және 60-ы қайта құрылған 2-эфиопиялық батальоннан) болды. Екі тараптың да азық-түлік, оқ-дәрі, су және медициналық жабдықтары жетіспеді; Уингейт Маравентаноға күш-жабдықтың келуі және британдық әскерлердің жақын арада шегінуі итальяндық колоннаны патриоттардың ыстық күтіміне қалдыратынын хабарлайтын алдау хат жіберді. Маравентано 21 мамырда Гондардағы итальяндық штабпен жағдайды талқылады және 23 мамырда 1100 итальяндық және 5000 жергілікті әскер, 2000 әйел және бала, 1000 ер адам мен лагерьдің ілесушілері капитуляциялады. Гидеон күші капитуляциядағы ресми салтанатты күзетке 36 ресми сарбазды қалдырды, қалғаны патриоттар болды.

While Debre Markos and Addis Derra were being captured, other Ethiopian Patriots under Ras Abebe Aregai consolidated themselves around Addis Ababa in preparation for Emperor Selassie's return. In response to the rapidly advancing British and Commonwealth forces and to the general uprising of Ethiopian Patriots, the Italians in Ethiopia retreated to the mountain fortresses of Gondar, Amba Alagi, Dessie and Gimma. After negotiations prompted by Wavell, Aosta ordered the governor, Agenore Frangipani, to surrender the city to forestall a massacre of Italian civilians, as had occurred in Dire Dawa. Ashamed of not being allowed by his superior to fight to the death in the old style, Frangipani killed himself with poison the next day. On 6 April 1941, Addis Ababa was occupied by Harry Wetherall, Dan Pienaar and Charles Christopher Fowkes escorted by East African armoured cars, who received the surrender of the city. The Polizia dell'Africa Italiana (Police of Italian Africa) stayed in the city to maintain order. Selassie made a formal entry to the city on 5 May. On 13 April, Cunningham sent a force led by Pienaar comprising 1st South African Brigade and Campbell's Scouts (Ethiopian irregulars led by a British officer), to continue the northward advance and join with Platt's forces advancing south. On 20 April, the South Africans captured Dessie on the main road north from Addis Ababa to Asmara, about south of Amba Alagi. In eight weeks the British had advanced from Tana to Mogadishu at a cost of 501 casualties and eight aircraft and had destroyed the bulk of the Italian air and land forces. From Debra Marqos, Wingate pursued the Italians and undertook a series of harrying actions. (In early May most of Gideon Force had to break off to provide a suitable escort for Hailie Selassie's formal entry into Addis Ababa.) By 18 May, Maraventano was dug in at Agibor, against a force of about 2,000 men, including only 160 trained soldiers (100 from the Frontier Battalion and 60 of the re formed 2nd Ethiopian Battalion). Both sides were short of food, ammunition, water and medical supplies; Wingate attempted a ruse by sending a message to Maraventano telling of reinforcements due to arrive and that the imminent withdrawal of British troops would leave the Italian column at the mercy of the Patriots. Maraventano discussed the situation with the Italian headquarters in Gondar on 21 May and was given discretion to surrender, which took place on 23 May by 1,100 Italian and 5,000 local troops, 2,000 women and children and 1,000 mule men and camp followers. Gideon Force was down to 36 regular soldiers to make the formal guard of honour at the surrender, the rest being Patriots.

Италиялық Сомали

1941 жылдың қаңтар айында итальяндықтар Италиялық Сомалидің жазықтарын қорғау мүмкін емес деп шешті. Сомалидің 102-ші дивизиясы (генерал Адриано Сантини) және бандилер (шамамен 14 000 адам) төменгі Джуба өзеніне, ал Сомалидің 101-ші дивизиясы (генерал Итало Карневали) және бандилер (шамамен 6 000 адам) Эфиопия тауларындағы жақсы қорғаныс жағдайы бар жоғарғы Джубаға шегінді. Каннингэм Джубаның батысында аз ғана итальяндықтарға кездесті, тек Афмадуда бандилер мен отаршыл батальоны және Джуба өзені Үнді мұхитына құятын Кисмайодағы әскерлер болды. Итальяндықтар үшін Джубаны ұстап тұрған күтілетін алты бригада мен "алты топ жергілікті жасақ" күшіне қарсы Каннингэм 24 қаңтарда 11-ші (Африкалық) дивизия мен 12-ші (Африкалық) дивизияның төрт бригада тобымен «Кенеу» операциясын бастады. Афмаду 11 ақпанда басып алынды, ал үш күннен кейін алғашқы мақсат – Кисмайо порты жауланды. Кисмайодан солтүстікке қарай және өзеннен өтетін жерде Джелибтегі негізгі итальяндық позиция орналасқан еді. 22 ақпанда Джелибке екі жақтан және арттан шабуыл жасалды. Итальяндықтар жеңіліп, 30 000 адам қаза тапты, тұтқынға алынды немесе бұталарға тарап кетті. Итальяндық Сомалидің астанасы және басты порты – Могадишоға британдықтардың алға жылжуына ешқандай кедергі болмады. 1941 жылдың 25 ақпанында үш күнде жағалау бойымен жылдам жеткен 23-ші Нигерия бригадасы (11-ші (Африкалық) дивизиясы) қарсылықсыз Сомалидің астанасы Могадишоны басып алды. 12-ші (Африкалық) дивизияға Бардера мен Иша Байдоаға қарай алға жылжуға бұйырылды, бірақ Кисмайоны жабдықтау базасы ретінде пайдалану қиын болғандықтан, ол тоқтатылды. Дивизия итальяндық Сомалилендте Джуба өзенімен Эфиопия шекарасындағы Доло қаласына қарай жылжыды. Могадишо портын британдық магниттік миналардан тазарту үшін жабдықтың жетіспеуінен туындаған тоқтап қалудан кейін, 1 наурызда 11-ші (Африкалық) дивизия Могадишодан солтүстікке қарай шегініп келе жатқан итальяндық күштерді қуалай бастады. Дивизия итальяндықтарды Огаден жазығына қарай қуды. 17 наурызға дейін 11-ші (Африкалық) дивизия 17 күндік итальяндық Strada Imperiale (Императорлық жол) бойымен Могадишодан Эфиопияның Сомали аймағындағы Джиджигаға дейін жылдам сапар жасады. Наурыздың басында Каннингэмнің күштері итальяндық Сомалидің көп бөлігін басып алып, Эфиопия арқылы соңғы мақсат – Аддис-Абебаға қарай жылжуда болды. 26 наурызда Харар басып алынып, 572 тұтқын, 13 қару-жарақ алынды, 23-ші Нигерия бригадасы 32 күнде алға жылды. (29 наурызда Дире Дауаны Оңтүстік Африка әскерлері басып алды, итальян отаршылары қатыгездік жасайтын дезертирлерге қарсы көмек сұрағаннан кейін.)

In January 1941, the Italians decided that the plains of Italian Somalia could not be defended. The 102nd Divisione Somala (General Adriano Santini) and bande (about 14,000 men) retired to the lower Juba river and the 101st Divisione Somala (General Italo Carnevali) and bande (about 6,000 men) to the upper Juba on the better defensive terrain of the mountains of Ethiopia. Cunningham encountered few Italians west of the Juba, only bande and a colonial battalion at Afmadu and troops at Kismayo, where the Juba River empties into the Indian Ocean. Against an expected six brigades and "six groups of native levies" holding the Juba for the Italians, Cunningham began Operation Canvas on 24 January, with four brigade groups from the 11th (African) Division and the 12th (African) Division. Afmadu was captured on 11 February and three days later, the port of Kismayo the first objective was captured. North of Kismayo and beyond the river was the main Italian position at Jelib. On 22 February, Jelib was attacked on both flanks and from the rear. The Italians were routed and 30,000 were killed, captured or dispersed in the bush. There was nothing to hinder a British advance of to Mogadishu, the capital and main port of Italian Somaliland. On 25 February 1941, the motorised 23rd Nigerian Brigade (11th (African) Division), which had advanced up the coast in three days, occupied the Somali capital of Mogadishu unopposed. The 12th (African) Division was ordered to advance on Bardera and Isha Baidoa but was held up because of the difficulty in using Kismayo as a supply base. The division pushed up the Juba River in Italian Somaliland towards the Ethiopian border town of Dolo. After a pause, caused by the lack of equipment to sweep Mogadishu harbour of British magnetic mines dropped earlier, the 11th (African) Division began a fighting pursuit of the retreating Italian forces north from Mogadishu on 1 March. The division pursued the Italians towards the Ogaden Plateau. By 17 March, the 11th (African) Division completed a 17 day dash along the Italian Strada Imperiale (Imperial Road) from Mogadishu to Jijiga in the Somali Region of Ethiopia. By early March Cunningham's forces had captured most of Italian Somaliland and were advancing through Ethiopia towards the ultimate objective, Addis Ababa. On 26 March, Harar was captured and 572 prisoners taken, with 13 guns, the 23rd Nigerian Brigade having advanced nearly in 32 days. (On 29 March, Dire Dawa was occupied by South African troops, after Italian colonists appealed for help against deserters, who were committing atrocities.)

Британдық Сомалиленд 1941 жыл

Британдық Сомалилендті қайтару операциясы 1941 жылғы 16 наурызда Әденнен басталды. Бұл соғыс кезінде одақтастардың қорғалған жағалауға алғашқы сәтті қонуы болды. Адендегі шабуыл жасағының құрамында шамамен 3000 адам болды. Олар Аденнен сегіз әскери кемемен және ауыр техниканы тасымалдайтын азаматтық көліктермен тасымалданатын болды. Әскерлер Бербераның шығысы мен батысындағы рифтердегі жағажайларға түсіріліп, қаланы бағындыру және аумақты қайтадан иеленуі керек еді. Қараңғыда теңіз рифтерін өту мүмкіндігіне қатысты күмәндер туды, өйткені қаланың жарығы сөндірілген еді, бірақ тәуекел етілді. 16 наурызда қаладан солтүстікке қарай және жағалауға жақын жерде күштер алдынғы жасақтар десанттық жерлерді іздеп жүрген кезде қонуға дайындалды. 1/2-ші Пенджаб полкі мен 3/15-ші Пенджаб полкі Үнді армиясы (1940 жылдың тамызында порттан эвакуацияланған) және сомалилік коммандос бөлімі D күшінен (крейсерлер және Каледон, эсминецтер Кандагар және Киплинг, қосымша крейсерлер Чакдина және Чантала, үнді траулерлері Нетавати және Парвати, екі көлік және ML 109) Бербераға қонды. Сикхтер түскен кезде 70-ші колониялық бригада "жайылды". 20 наурызда Харгейса басып алынды, ал келесі бірнеше ай тазалау жұмыстарына жұмсалды. Сомалиленд түйешілер корпусы сәуірдің ортасында қайта құрылып, жергілікті қарақшыларға қарсы операцияларды жаңартты. Британдық әскерлер батысқа қарай Эфиопияның шығысына қарай жылжыды және наурыздың соңында Харар және Дире-Дава маңында Оңтүстік майдан күштерімен байланысты. Каннингемнің әскерлері енді Бербера арқылы тиімді түрде жабдықтауға ие болды.

Амба Алагi

Кереннің құлауынан кейін Аоста 3409.49 м биіктіктегі Амба Алагиге шегінді, бұл тау қорғаныс пункттері, артиллериялық позициялар және қоймалар үшін туннельдер салынған, сондай-ақ осыған ұқсас нығайтылған тау шыңдарымен қоршалған еді. 6 сәуірде оңтүстіктен шабуыл жасаған британдық әскерлер Аддис-Абебаны басып алды. Уэвелл Эритрея мен Солтүстік Эфиопияда үлкен операциялардан аулақ болу саясатын қабылдады, бұл әскерлерді Египетке қайтаруға кедергі келтірмеу үшін жасалды. Қалған итальяндық әскерлер Судан мен Эритреяға қауіп төндірмеді, бірақ AOI аймағында британдықтардың бақылауына бөгет болуы мүмкін еді. Египетке Оңтүстік Африканың 1-ші дивизиясы қажет болды, сондықтан Каннингхэмге оны Массава мен Порт-Суданға баратын жолды басып алу үшін солтүстікке жіберу бұйрығы берілді, осылайша порттар кемеге отыру үшін пайдаланылуы мүмкін еді. Амба Алаги солтүстікке қарай жолды кедергіледі, ал 5-індиялық дивизия оңтүстіктен алға жылжыды, ал оңтүстік африкалықтар солтүстікке қарай қысқышпен шабуылдады. 5-ші үнділік дивизияның негізгі шабуылы 4 мамырда басталды және баяу өркендеді. 10 мамырда 1-ші Оңтүстік Африка бригадасы келді және тауды толық қоршап алды. Үндістан дивизиясы 13 мамырда тағы шабуыл жасады, ал оңтүстік африкалықтар келесі күні шабуылдап, итальяндықтарды бірнеше қорғаныс позициясынан ығыстырды. Жасықталған жауынгерлерінің жағдайына алаңдап, сондай-ақ Арбегнох жасаған қиянаттар туралы хабарларға байланысты, Аоста итальяндықтарға соғыс құрметтері сақталса, капитуляциялауға келісім білдірді. 19 мамырда Аоста мен 5000 итальяндық әскер құрмет сақшыларының қасынан өтіп, тұтқынға алынды.

Оңтүстік Эфиопия

Оңтүстік майдандағы Шығыс Африка күштерінің құрамында 1-ші Оңтүстік Африка дивизиясы (генерал-майор Джордж Бринк), 11-ші (Африка) дивизиясы (генерал-майор Гарри Уэзерлл) және 12-ші (Африка) дивизиясы (генерал-майор Рид Годвин Остин) кірді (Африка дивизиялары британдық, родезиялық және Оңтүстік Африка офицерлері басшылығымен Шығыс Африка, Оңтүстік Африка, Нигерия және Гана әскерлерінен тұрды). 1941 жылдың қаңтар айында Каннингэм Кения шекарасы арқылы Оңтүстік Эфиопияға алғашқы шабуылдарын жүргізуге шешім қабылдады. Ол алдағы жаңбыр маусымының осы бағыттан Аддис-Абебаға тікелей жол ашуға кедергі келтіретінін түсінгенмен, бұл әрекет елдің оңтүстігіндегі эфиопиялықтарды итальяндықтарға қарсы көтеріліс жасауға ынталандырады деп үміттенді (бірақ бұл жоспар сәтсіз аяқталды). Каннингэм 1-ші Оңтүстік Африка дивизиясын (2-ші және 5-ші Оңтүстік Африка, сондай-ақ 21-ші Шығыс Африка бригадаларынан құралған) және тәуелсіз Шығыс Африка бригадасын Галла Сидамо провинциясына жіберді. 1941 жылдың 16-18 қаңтарында олар Эль-Ибоны басып алды, ал 19 ақпанда Оңтүстік Африка дивизиясының алдыңғы жасағы Джамбоны жаулап алды. 24-25 қаңтарда Каннингэмнің әскерлері Турби жолында шайқасты. Оңтүстік Эфиопияға жасалған шабуыл ақпан айының ортасында қатты жаңбырдың салдарынан тоқтатылды, бұл күштердің қимылы мен жабдықталуын өте қиын етті. 1 ақпаннан бастап олар Горай мен Эль-Гумуды басып алды. 2 ақпанда Хобок қаласы жаулап алынды. 8-9 ақпанда Банно басып алынды. 15 ақпанда Явело жолында шайқас болды. Екі Оңтүстік Африка бригадасы Мегаға екі жақтан шабуыл жасады. Үш күндік шайқастан кейін, тропикалық ахуалға дайындықпен жабдықталған көптеген оңтүстік африкалықтар қатты жаңбыр мен температураның нөлге жуық болуынан денсаулықтары нашарлап, 18 ақпанда Меганы басып алды. Кения шекарасындағы Меганың оңтүстік-шығысында орналасқан Мояле қаласын 22 ақпанда Оңтүстік Африка дивизиясына қосылған Абиссинияның жалдамалы әскерлерінің тобы басып алды.

Теңіздегі соғыс, 1941 жыл

Операция Бегумның Шығыс Африка теңіздерін бақылауға алудағы табысы британдық құрлық әскерлерін жабдықтауды жеңілдетті; Жерорта теңізіне және одан кететін кемелер теңіз операцияларында Қызыл теңіз әскерлерінің кемелерін толықтырды. Неміс кемесі 31 қаңтарда Италияның Сомалисіндегі Кисмайодан шығып, 14-17 ақпанда ауыр крейсер «Адмирал Шер», қосымша крейсер «Атлантис» және үш британдық кемені олжа ретінде алды. Жерорта теңізіне бағытталған, «Формидабл» авианосеці «Форс К» құрамын құрып, 2 ақпан 1941 жылы «Фейри Альбакор» бомбалаушыларын Могадишу портын миналау, артиллериялық қойманы, әуежайды, теміржол стансасын, Рас-Сиптегі жанармай бактерілерін және кеден қоймасын бомбалау үшін жіберді. «Церес» және «Кисмайо» крейсерлері, ал Қызыл теңізде «Pantera», «Tigre» және «Leone» кемелері, Эритреяның Массава қаласында орналасқан, тағы да бір сәтсіз шабуыл жасады. Литэм «Т» күшін құрып, авианосец, «Шропшир», «Хокинс» және «Церес» крейсерлерімен, сондай-ақ «Кандахар» эсминецімен Кениядан итальяндық Сомалилендке шабуыл жасау операциясы «Канвас» операциясын қолдады. Соғыс басталған кезде Массава мен Кисмайода елуге жуық итальяндық және неміс сауда кемелері тоқтап қалды, ал AOI-ге британдықтардың шабуыл жасауы кезінде олардың азы ғана теңізге лайықты болды, бірақ шамамен он екі кеме бұл әрекетке тырысты. 10-11 ақпан түнінде сегіз итальяндық және екі неміс кемесі Мадагаскардағы Могадишуға немесе Диего-Суареске (қазіргі Анциранана) сапарлады. 12 ақпанда Кисмайода үш итальяндық кеме суға батырылды, өйткені британдық әскерлер портқа жақындады, ол екі күннен кейін «Шропширдің» қолдауымен басып алынды. Италиялық кемелердің бесеуін «Гермес» ұшақтары байқап, «Хокинс» тұтқынға алды, ал неміс кемесі «Укермарк» суға батырылды. Неміс «Аскари» және итальяндық «Пенсильвания» кемелері Могадишудан көрінді және бомбалар мен оқ атудан жойылды; итальяндық кемелердің екеуі Мадагаскарға жетті. Суэц каналында миналар болған кезде «Формидабл» 12-13 ақпан түнінде «Композиция» операциясын жүргізді, Массауаға шабуыл жасауға 14 «Альбакорды» жіберді, жартысы бомбамен, жартысы торпедамен. Шабуыл төменгі бұлттардың кедергісінен бұзылды, «SS Monacalieri» (5 723 GRT) батырылды, бірақ одан көп нәтижеге қол жеткізілмеді. 13 ақпанда «Гермес» «Фейри Свордфиш» ұшақтарымен Кисмайоға шабуыл жасады, ал «Шропшир» крейсері жағалау қорғанысын, жабдықтау қоймаларын және итальяндық әскерлерді бомбалады. «Шропширдегі» «Валрус» ұшағы «Браваға» шабуыл жасады, ал итальяндық бомбалаушылар британдық кемелердің бірін шағылыстырды. 14 ақпанда Кисмайо басып алынғанда, порттағы 16 осьтік сауда кемелерінің 15-і тұтқынға алынды. Қызыл теңізде «Формидабл» Суэцке бара жатқанда «Композицияны» жүргізді. Оның 14 FAA «Альбакоры» 13 ақпанда Массауаға шабуыл жасап, «Moncaliere» (5 723 GRT) сауда кемесін батырып, басқа кемелерге аздап зақым келтірді. Түнде «Рэмб I» (3 667 тонна) және неміс «Кобург» (7 400 тонна) көмекші крейсерлері, 22 ақпанда «Рэмб II» кетіп қалды. 27 ақпанда «Рэмб I» «Леандер» кемесімен Мальдив аралдарының солтүстігінде батырылды. 25 ақпанда Могадишо түсті, неміс сауда рейдерлері тұтқындаған британдық саудашы теңізшілер босатылды. 1 наурызда Мерса-Таклайдағы қону алаңынан ұшып шыққан «Формидаблдың» бес «Альбакоры» Массауаға тағы шабуыл жасады, бірақ аздап залал келтірді. «Мисс Гималая» (6 240 тонна) 1 наурызда жөнелтіліп, 4 сәуірде Рио-де-Жанейроға жетті. 4 наурызда «Кобург», тұтқынға алынған танкер «Кетти Бровигпен» (7 031 GRT) Канберрадан Сейшель аралдарының оңтүстік-шығысына ұшқан ұшақ байқады; Канберра мен «Леандер» жақындаған кезде, ось экипаждары өз кемелерін баттырды. 1-4 наурыз аралығында «Гюльельмо Маркони», «Галилео Феррарис», «Перла» және «Архимед» суасты кемелері Массауадан БЕТАСОМ, Атлантикада жұмыс істейтін итальяндық суасты кемелерінің флотилиясы үшін жүзіп кетті. Кемелер 7-20 мамыр аралығында Оңтүстік Атлантикада неміс сауда рейдерлерінен жабдықтар алғаннан кейін келді. 16 наурызда Аденнен «D» күштері «Көрініс» операциясын жүргізді, Бербераға қоныс аударды, бұл Британдық Сомалилендті қайтадан басып алудың бастамасы болды. Одақ кемелері «Одер» (8 516 GRT) және «Үндістан» (6 366 GRT) 23 наурызда Массауадан кетіп қалды, бірақ «Шорхам» «Одерді» Перим бұғазында, Баб-эль-Мандебтің батыс арнасында ұстады және экипаж кемені баттырды; «Үндістан» Ассабқа бас сауғалады. «Бертран Рикмерс» (4 188 тонна) 29 наурызда қашып шығуға тырысты, бірақ «Кандахар» оны ұстап, суға батырды; «Пиаве» 30 наурызда жолға шықты, бірақ Ассабқа дейін жетті. 31 наурызда Массавадағы үш итальяндық эсминец Суэц шығанағында кемелерге қарсы шабуыл жасады. «Леоне» Массаваның сыртында қарсы соғылып, батырылуға мәжбүр болды, содан кейін шабуыл тоқтатылды. «…» 1 сәуірде шықты, бірақ кері қайтаруға мәжбүр болды. 2 сәуірде қалған бес итальяндық эсминец Порт-Суданның жанармай бактерілеріне шабуыл жасап, содан кейін өздерін батыруға тиіс болды, бірақ Аденнен RAF барлау ұшақтары кемелерді байқады. «…» Жерорта теңізінен Үнді мұхитына өтуді күтіп тұрғанда, 813 теңіздік әуе эскадрильясы және 824 теңіздік әуе эскадрильясы, 17 «Свордфиш» торпедалық бомбалаушыларымен Порт-Суданға жеткізілді. 2 сәуірде екі «Свордфиш» Меркадағы жүк кемесін бомбалады, ал 3 сәуір таңында «Атмосфера» операциясы сағат 4:30-да алты «Свордфиш» іздеуімен басталды. Сағат 5:11-де тағы бір «Свордфиш» Порт-Суданның шығысында төрт итальяндық эсминецті байқады. Патрульдегі үш «Свордфиш» шақырылды және төрт ұшақ бомбалады, бірнеше жақын өткізілді. Бір «Свордфиш» кемелерді бақылау үшін қалды, ал қалғандары қайта қаруланды, сағат 8:13-де жеті «Свордфиш» шабуыл жасады, әр нысананың әр жағынан бір ұшақтан. «Назарио Сауро» бір «Свордфиштен» алты бомбаға түсіп, тез батырылды, ал басқа үш кемеге жақын өткізілген бомбалардан зақым келді. «Герместен» байқалған бес «Бленхейм» 14 эскадрильясы «Назарио Сауроның» зардабын көріп, тоқтаған эсминецке шабуыл жасады және экипаж кемені тастап кеткенін, өртке түскенін, жарылып батқанын хабарлады, бірақ «Чезаре Баттисти» кейін Арабия жағалауында жағаға отырған күйде табылған. Сағат 10:10-да тағы төрт «Свордфиш» итальяндық эсминецтерді алыс жерде тапты. «Даниеле Манин» екі бомбадан ортасынан зақымданды және экипаж кемені тастап кетті, үш «Свордфиш» жақын өткізілді. Соңғы екі эсминец қашып кеткенше бақыланды. «Pantera» және «Tigre» Джидданың оңтүстігінде табылған, олар тасталып жатыр. Порт-Суданнан 14 эскадрильясының «Бленхеймдері» және 223 эскадрильясының «Уэллеслейлері» екі кемеге соққы бергенін, біреуі өртке түскенін, бірақ ештеңеге тимегенін мәлімдеді, ал «Кингстон» эсминеці кемелерді жойды. Массавада қарсы соғылған «Винченцо Орсини» қайтадан суға көтеріліп, 8 сәуірде «Свордфиштің» 813 NAS бомбалауынан кейін портта батырылды; «Джованни Ачерби» торпедалық кемесі де ұшақтармен батырылды. 7 сәуірде батырылудан бұрын, Ұлы соғыстан қалған ескі «MAS 213» (моторлық торпедалық кеме) Массавадан миналарды сүйреп жүрген «Каптаун» крейсерін торпедалады. «Каптаун» Порт-Суданға буксирленді, бір жылға Бомбейге жөнелтіліп, содан кейін жатақ кемесіне айналдырылды.

The success of Operation Begum in gaining control of the seas off East Africa eased the supply of the British land forces; ships on passage to and from the Mediterranean supplemented the Red Sea Force ships in offshore operations. The German ship sailed from Kismayo in Italian Somaliland on 31 January and rendezvoused from 14 to 17 February with the heavy cruiser Admiral Scheer, the auxiliary cruiser Atlantis and three British ships taken as prizes. The carrier , en route to the Mediterranean to replace , formed Force K with the cruiser and in Operation Breach on 2 February 1941, dispatched Fairey Albacores to mine Mogadishu harbour, bomb the ordnance depot, airfield, the railway station, petrol tanks at Ras Sip and the customs shed. The cruisers , Ceres and blockaded Kismayo and in the Red Sea, Pantera, Tigre and Leone based at Massawa in Eritrea made another fruitless sortie. Leatham formed Force T with the carrier , the cruisers Shropshire, Hawkins, and Ceres, with the destroyer Kandahar to support Operation Canvas, the invasion of Italian Somaliland from Kenya. About fifty Italian and German merchant ships had been stranded at Massawa and Kismayo on the outbreak of war and few were seaworthy by the time of the British invasion of the AOI but about twelve ships made the attempt. On the night of 10/11 February, eight Italian and two German ships sailed from Kismayo for Mogadishu or Diego Suarez (now Antsiranana) in Madagascar. Three Italian ships were scuttled in Kismayo on 12 February as British troops reached the vicinity of the port which was captured with the support of Shropshire two days later. Five of the Italian ships were spotted by aircraft from Hermes and captured by Hawkins, the German ship Uckermark was scuttled. The German Askari and Italian ship Pensilvania were seen off Mogadishu and destroyed by bombs and gunfire; two of the Italian ships reached Madagascar. While delayed by mines in the Suez canal, Formidable conducted Operation Composition on the night of 12/13 February, sending 14 Albacores to attack Massawa, half with bombs, half with torpedoes. The attack was disorganised by low cloud, SS Monacalieri (5,723 GRT) was sunk but little more was achieved. On 13 February, Hermes attacked Kismayo with Fairey Swordfish aircraft and the cruiser Shropshire bombarded coastal defences, supply dumps and Italian troops. The Walrus aircraft on Shropshire attacked Brava and Italian bombers claimed a near miss on one of the British ships. When Kismayo was captured on 14 February, fifteen of the sixteen Axis merchant ships in the harbour were captured. In the Red Sea, the carrier Formidable conducted Composition while en route to Suez; its 14 FAA Albacores attacked Massawa on 13 February and sank the merchant ship Moncaliere (5,723 GRT) and inflicted slight damage on other ships

The colonial ship Eritrea escaped from Massawa on 18 February and on 21 February, Formidable sent seven Albacores to dive bomb the harbour; four were hit by anti aircraft fire but all returned. During the night the auxiliary cruiser Ramb I (3,667 GRT) and the German Coburg (7,400 GRT) departed, followed by Ramb II on 22 February. On 27 February, Ramb I was caught by Leander sunk north of the Maldive Islands; Eritrea and Ramb II escaped and reached Kobe, Japan. On 25 February, Mogadishu fell and British merchant sailors, taken prisoner by German commerce raiders, were liberated. On 1 March, five Albacores from Formidable flying from a landing ground at Mersa Taclai raided Massawa again but caused little damage. MS Himalaya (6,240 GRT) departed on 1 March and reached Rio de Janeiro on 4 April. On 4 March Coburg, with a captured tanker, Ketty Brovig (7,031 GRT) were spotted by an aircraft flown from Canberra south east of the Seychelles; when Canberra and Leander approached, the Axis crews scuttled their ships. From 1 to 4 March, the submarines Guglielmo Marconi, Galileo Ferraris, Perla and Archimede sailed from Massawa for BETASOM, an Italian submarine flotilla operating in the Atlantic at Bordeaux. The boats arrived from 7 to 20 May, after taking on supplies from German commerce raiders in the South Atlantic. On 16 March Force D from Aden conducted Operation Appearance, a landing at Berbera, the beginning of the re conquest of British Somaliland. The Axis ships Oder (8,516 GRT) and India (6,366 GRT) sailed from Massawa on 23 March but Shoreham caught up with Oder at the Straits of Perim, the western channel of the Bab el Mandeb and the crew scuttled the ship; India took refuge in Assab. Bertrand Rickmers (4,188 GRT) tried to break out on 29 March but was intercepted by Kandahar and scuttled; Piave set out on 30 March but only got as far as Assab. On 31 March, three of the Italian destroyers at Massawa sortied against shipping in the Gulf of Suez. Leone ran aground outside Massawa and had to be sunk, after which the sortie was abandoned. departed on 1 April but was forced to turn back. On 2 April, the five remaining Italian destroyers were due to attack the fuel tanks at Port Sudan and then scuttle themselves but RAF reconnaissance aircraft from Aden spotted the ships. While was waiting to pass from the Mediterranean to the Indian Ocean, 813 Naval Air Squadron and 824 Naval Air Squadron, with 17 Swordfish torpedo bombers, were flown to Port Sudan. On 2 April two Swordfish bombed a freighter at Merca and at dawn on 3 April, Operation Atmosphere began with a search by six of the Swordfish at 4:30 a. m. At 5:11 a. m. another Swordfish spotted four Italian destroyers east of Port Sudan. Three of the Swordfish on patrol were called in and the four aircraft bombed, achieving several near misses with bombs. One Swordfish remained to shadow the ships as the others returned to rearm and at 8:13 a. m. seven Swordfish attacked, one aircraft from the rear and one from each side of each target. Nazario Sauro was hit by all six bombs from one Swordfish and quickly sank; casualties were caused to the other three ships by near misses. Five Blenheims of 14 Squadron RAF arrived in time to see Nazario Sauro hit and attacked a stationary destroyer and reported that its crew abandoned ship, that it was set on fire, exploded and sank but Cesare Battisti was later found beached on the Arabian coast. At 10:10 a. m. another four Swordfish found the Italian destroyers distant. Daniele Manin was hit amidships by two bombs and the crew abandoned ship; three Swordfish obtained near misses. The last two destroyers were shadowed until they were out of range. Pantera and Tigre were found south of Jeddah where they were being abandoned. Blenheims of 14 Squadron and Wellesleys of 223 Squadron from Port Sudan claimed hits on both ships, one catching fire but hit nothing; the destroyer Kingston destroyed the ships. Vincenzo Orsini which had run aground at Massawa managed to refloat and was scuttled in the harbour on 8 April after being bombed by the Swordfish of 813 NAS; the torpedo boat Giovanni Acerbi was also sunk by aircraft. On 7 April, before being scuttled, the antiquated MAS 213 (MAS, motor torpedo boat) a survivor of the Great War, torpedoed the cruiser Capetown as it escorted minesweepers off Massawa. Capetown was towed to Port Sudan, eventually to sail for Bombay where it was under repair for a year, then relegated to an accommodation ship.

Әссап

1941 жылы 18 мамырда Аостаның Амба Алагиде капитуляциялауымен, кейбір итальяндық күштер Қызыл теңіздегі соңғы итальян порты Ассабта бекінді. Хронометр операциясы 10-11 маусымда Аденнен 3/15 Пенджаб полкінің Ассабқа түсірілуімен жүзеге асырылды, ол Индус, Туна және SS кемелерінен тұратын флотилиямен сүйемелдеді. Дидо таңғы сағат 5:05-тен 5:12-ге дейін жағалауды бомбалады; әуе шабуылы жасап, портты бомбалады, мұның мақсаты әрқайсысында отыз сарбаз бар екі моторлық қайықтың шуын басу болды. Сағат 5:19-да әскерлер қарсылықсыз кемежайға қонды; екі итальяндық генерал, олардың бірі - Settore Nord командирі Пьетро Пьячентини, төсектерінен тұтқынға алынды және сәттілік сигналы сағат 6:00-де берілді. Флотилия портқа мина іздеуші кемеден кейін кіріп, қалған панджабтықтарды түсірді, олар жақын маңайдағы аралдарды іздеуге топтарды жіберді және олардың бос екенін анықтады. Сағат 7:00-де азаматтық губернатор Дидоға жеткізілді және Ассабты Қызыл теңіз күштерінің аға офицеріне (Адмирал Рональд Галифаксқа) және армия командирі, бригадир Гарри Димолинге тапсырды. Кешке Ассабтағы аға теңіз офицері капитан Болла тұтқындалды. Болла портқа жақын орналасқан үш мина даласының орналасқан жерін көрсетті және британдықтарға Рас-Фатмадан солтүстікке қарайғы арнаның таза екенін айтты. 3/15-ші панджабтықтар операция кезінде екі генерал мен 35 неміспен бірге 547 тұтқынды ұстады. 13 маусымда үнділік "Парвати" траулері Ассаб маңында магниттік минаға соқтығысып, науқанның соңғы теңіздік құрбаны болды.

Күлкабер (Күлкүлбер)

Галла Сидаманың губернаторы, генерал Пьетро Гаццера, сонымен қатар AOI-дың жаңа вице-королі және генерал-губернаторы, Арбеннохтың өсіп келе жатқан жауынгерлік күштеріне қарсы тұрды, ал көптеген жергілікті бөлімшелер тарап кетті. 1941 жылғы 21 маусымда Гаццера Джимманы тастап, шамамен 15 000 сарбаз қолда бар болған күйінде қарсыластарына берілді. 3 шілдеде Асоса мен Сайода итальяндықтарды жеңген еркін бельгиялық әскерлер (генерал-майор Огюст Гиллиарт) итальяндықтарды толық оқшаулады. 6 шілдеде Гаццера, 2944 итальяндық, 1535 африкалық және 2000 банди ресми түрде бағынды. 79-шы отарлық батальон жақтарын өзгертіп, 79-шы жаяу әскері деп аталды, ал банда ротасы Волло Бандасы болып қайта аталды. Гондарға соңғы шабуылды бастау үшін бақылау қажет болған Уолчефит өткелі шамамен 4000 сарбаздан (полковник Марио Гонелла) тұратын гарнизонмен қорғалды, олар кең аумаққа орналасқан. Майор Б.Ж. Рингроуз басқаратын эфиопиялық жауынгерлік күштер бекініске мамыр айынан бері қоршау салып келді, ал 5 мамырда итальяндықтар Амба-Джорджистен шегінді. Қоршауға алған күшке кейіннен Үндістан армиясының 3/14-шы Пәнджаб батальоны және 12-ші Африка дивизиясының бір бөлігі қосылды. 1941 жылғы мамыр және тамыз аралығында бірнеше шабуылдар, қарсы шабуылдар мен шағын шабуылдар жасалды. 1941 жылғы 28 қыркүйекте 950 адамды жоғалтып, азық-түліктері таусылғаннан кейін, Гонэлла 1629 итальяндық және 1450 эфиопиялық сарбазбен бірге 25-ші Шығыс Африка бригадасына (бригадир В. А. Л. Джеймс) берілді. Күзгі жаңбыр маусымында Гондарға баратын жолды жөндеу жұмыстары басталды.

Гондар шайқасы

Эфиопияның солтүстік-батысындағы Бегемдер провинциясының астанасы Гондар, Амба Алагидің шамамен батысында орналасқан. Газзара тапсырылғаннан кейін, Амхараның губернаторы міндетін атқарушы Наси, AOI-нің жаңа вице-королі және генерал-губернаторы болды. Гондарда Наси британдықтармен және эфиопиялық патриоттардың саны артып келе жатқан кезде бетпе-бет келді, бірақ шамамен жеті ай бойы қарсылық көрсетті. Шығыс Африкадағы Regia Aeronautica тез сарқылып, тозығы жеткенімен, итальяндық ұшқыштар соңына дейін күресті. 31 қазанда командирі, Tenente Malavolti қаза болғаннан кейін, сержант Джузеппе Мотте AOI-дегі соңғы итальяндық истребитель ұшқышы болды және 20 қарашада Regia Aeronautica-ның соңғы рейсін жасады – соңғы CR.42 (MM4033) көмегімен Culqualber маңындағы британдық артиллерия позицияларына қарсы жер шабуылы операциясын. Мотте бір кез атып, КРА-ның подполковнигі Ормсбиді өлтірді. Қонудан кейін Мотте CR.42 ұшағын жойды, итальяндық әскерге қосылып, капитуляцияға дейін шайқасты. 27 қарашада Наси 10 000 итальяндық және 12 000 африкалық әскермен бірге тапсырылды, британдықтардың жоғалғандары 32 қаза тапқан, 182 жараланған, 6 жоғалып кеткен және 7 сәуірден бастап 15 ұшақ атып түсірілді. 1949 жылы Маравигна итальяндықтардың 4000 қаза тапқанын және 8400-і ауру немесе жараланғанын тіркеді.

Талдау

2016 жылы Эндрю Стюарт Грекия мен Криттегі британдық жеңілістерге байланысты Шығыс Африка кампаниясы көлеңкеде қалғанын, бірақ бұл Екінші дүниежүзілік соғыста одақтастардың алғашқы жеңісі болғанын жазды. 2004 жылы американдық тарихшы Дуглас Порч «фашистік режимнің маржаны» бес жыл ғана сарқып, итальян армиясының көрсеткіштері Солтүстік Африкадағыдан жоғары болғанын, бірақ тұтқындар мен қаза болғандар арақатынасы жоғары болғанын айтты. Жергілікті күштердің жаппай дезертирлеуі фашистік империализмнің Шығыс Африка халқына аз әсер еткенін көрсетті. Массавадағы итальяндық флот «таң қалдырарлықтай» жандамаушылық танытып, британдықтардың Момбаса мен Порт-Суданға кіруіне немесе Бербераға түсуіне қарсы тұра алмады. Армия британдықтардың жабдықтау қиындықтарын пайдалана алмады және британдықтар пайдалансын үшін дүкендерін қалдырып кетті. Британдықтар 1941 жылдың ақпан айында 4-ші Үндістан дивизиясын және RAF эскадрильяларын Солтүстік Африкаға көшірді, Амба-Алагиде итальяндық күштер қалып қойған күйінде, 20 сәуір мен 15 мамыр аралығында олар 19 мамырда капитуляция жасағанша, үнемі қысымға ұшырады. Эфиопия, Сомалилендтер мен Эритрея британдықтар бақылауына өтті, ал итальяндықтардың ұйымдасқан қарсыласуының аяқталуы Шығыс Африка күштері мен Шығыс Африка әуе штабының Оңтүстік Африка және екі Үндістан дивизиясын Мысырға, сондай-ақ үш истребитель, үш бомбалаушы және барлау эскадрильясын, содан кейін мамырдың соңында тағы екеуін ауыстыру арқылы қысқартуына әкелді. 11-ші және 12-ші (Африкалық) дивизиялар RAF және SAAF-тың алты эскадрильясымен қолдау көрсетілді. Италиялықтар Галла-Сидом мен Гондарда талқандалып, соңғы капитуляцияны Конгодан келген бельгиялық контингент қабылдады. Муссолини апатты «италиялық нәсілдің кемшілігіне» балады, бірақ фашистік режим аман қалды және британдық жеңістің Алыс Шығыстағы жапон стратегиясына ықпалы аз болды. Қызыл теңіз бен Аден шығанағы Оскі күштерінен тазартылғаннан кейін президент Франклин Рузвельт 1941 жылдың 11 сәуірінде бұл аймақтар енді соғыс аймақтары емес деп жариялады. АҚШ кемелері Суэц каналына өте алды, бұл британдық кемелерге түскен жүктемені жеңілдетті.

In 2016, Andrew Stewart wrote that due to the British defeats in Greece and Crete, the East African campaign has been overshadowed, although it was the first victory for the Allies in the Second World War. In 2004, the American historian Douglas Porch wrote that the "pearl of the fascist regime" had lasted only five years, the performance of the Italian army exceeded that in North Africa but there had still been a high ratio of prisoners to casualties. Mass defections by local forces suggested that Fascist imperialism had made little impression on the East African public. The Italian navy at Massawa had shown a "stunning" lack of energy and failed to challenge British access to Mombasa and Port Sudan or the landing at Berbera. The army had failed to exploit British supply difficulties and had left stores behind for the British to use. The British had withdrawn the 4th Indian Division and RAF squadrons for North Africa in February 1941, despite the Italian forces remaining at Amba Alagi, which from 20 April to 15 May, were steadily pressed back until they surrendered on 19 May. Ethiopia, the Somalilands and Eritrea had been conquered by the British and the end of organised Italian resistance, led to the East Africa Force and Air Headquarters East Africa being reduced by the transfer of the South African and the two Indian divisions to Egypt, along with three fighter, three bomber and a reconnaissance squadron, followed by two more in late May. The 11th and 12th (African) divisions remained, supported by six RAF and SAAF squadrons. The Italians at Galla Sidom and Gondar were mopped up and the final surrender was taken by the Belgian contingent from Congo. Mussolini blamed the disaster on the "deficiency of the Italian race" but the Fascist regime survived and the British victory had little influence on Japanese strategy in the Far East. With the Red Sea and Gulf of Aden cleared of Axis forces, President Franklin Roosevelt declared that the areas were no longer combat zones on 11 April 1941. Ships of the United States were able to proceed to the Suez Canal, which helped to relieve the strain on British shipping resources.

Сигналдық барлау

Италиялықтар 1940 жылдың қараша айында AOI аймағындағы шифрларын жаңартты, бірақ айдың соңына қарай Англиядағы GC&CS және Каирдегі Cipher Bureau Middle East (CBME) жаңа Regio Esercito және Regia Aeronautica шифрларын бұзып жіберді. 1941 жылдың 19 қаңтарында британдық шабуыл басталғанда, итальяндық әскер құрамы мен жабдықталу жағдайын анықтау үшін жеткілікті қарапайым шифрлар қолға түсті. Италияның сымсыз байланысқа тәуелділігі, британдықтар оңай тыңдай алатын жиіліктерді қолдануы, вице-корольдің күнделікті есебінен бастап, Кереннен шегіну туралы Regia Aeronautica және Regia Esercito операциялық жоспарларына дейін көптеген ақпараттарды әкелді. Кейде британдық командирлер хабарды алушылардан бұрын алатын, ал кейінірек Каирдегі әскери барлау департаменті директорының орынбасары хабарлағандай, ...

Шығындар

1941 жылдың 16 сәуірінде AOI билігі Римге 426 офицердің қаза тапқанын, 703 офицердің жараланғанын және 315 офицердің тұтқынға алынғанын хабарлады. НКО және қатардағы әскерлердің арасындағы қаза тапқандардың саны 4785 адамды, жараланғандар 6244 адамды, ал тұтқынға алынғандар 15 871 адамды құрады (жалпы саны). Жергілікті жұмылдырылған сарбаздардың арасында 11 755 адам қаза тауып, 18 151 адам жараланды және 3076 адам тұтқынға алынды. 1941 жылдың мамыр айына қарай, 1940 жылдың маусымында әскери операцияларға қолданысқа жарамды болған AOI-дегі шамамен 350 000 адамның ішінде Гондар маңындағы гарнизондардағы және Галла Сидамодағы жеті отарлық дивизиядағы шамамен 80 000 адам ғана тұтқынға алынды. Италиялық және отарлық әскерлер арасында 1941 жылдың сәуірінен кейін Амба Алагиге (3500 адам), Күлкабер/Кулкальберге (1003 адам қаза тауып, 804 адам жараланды) және Гондарға (4000 адам қаза тауып, 8400 адам ауру және жараланды) қарсы операциялар барысында одан көп шығын болды. 1959 жылы британдық ресми тарихшы И.С.О. Плейфейр 1940 жылдың маусымынан 1941 жылдың мамырына дейін Шығыс Африка күштерінде 1154 жарақат алған және 74 550 ауру немесе жазатайым оқиғалар тіркелгенін, оның ішінде 10 000 дизентерия және 10 000 безгекке шақырғандар болды, олардың 744-і қайтыс болды деп жазды. RAF 138 ұшақты жоғалтты. Regia Aeronautica соғыс басталғанда AOI-дегі 325 ұшақтың 250-ін және науқан барысында аймаққа жеткізілген 75 ұшақты жоғалтты. Бельгиялық Force Publique барлық себептерден 462 адамның өмірін жоғалтты.

Партизандық соғыс

1941 жылдың 27 қарашасына дейін екі африкалық дивизия соңғы итальяндық бөлімшелер капитуляциялағанша қалған қарсылық ошақтарын тазартты. 1941 жылдың соңынан 1943 жылдың қыркүйегіне дейін шамамен 7000 адам шашыраңқы итальяндық бөлімшелерде Эритрея мен Сомали шөлдерінен Эфиопияның ормандары мен тауларына дейін партизан соғысын жүргізді. Олар Мысырдағы неміс және итальяндықтардың (немесе тіпті Үндістандағы жапондықтардың) араласуын күтіп, осылайша ұстап тұруға үміттенген. Амедео Гийе – Эфиопияда итальян партизандарымен соғысқан итальян офицерлерінің бірі. Тағы бір белгілі партизандық көшбасшы – Хамид Идрис Авате, Эритрея Азаттық фронтының негізін қалаушы. Басқа итальян офицерлері: Эритреядағы капитан Франческо Де Мартини, Батыс Эфиопия/Сомалидегі полковник Кальдерари, Огаден/Британдық Сомалилендегі полковник Ди Марко, Сомали/Эфиопиядағы "қара көйлектегі жүзбасы" Де Варда және Эфиопиядағы майор Луччетти. Азаматтар да қатысты, 1942 жылдың тамызында Роза Дайнелли басқаратын күштер Аддис-Абебадағы британдықтардың негізгі оқ-дәрі қоймасын саботаж жасады. Шығыс Африкадағы жаулық әрекеттер 1943 жылдың 9 қыркүйегінде Италия үкіметі Кассибильдегі келісімге қол қойғаннан кейін ресми түрде тоқтады. Италия одақтастарға капитуляциялаған кезде келісім туралы хабардар болмағандықтан, шамамен үш мың итальян сарбазы партизан соғысын 1943 жылдың қазан айына дейін жалғастырды.

Соғыстан кейінгі

1942 жылдың қаңтар айында итальяндықтардың толыққанды ресми капитуляциясынан кейін, британдықтар американдық тараптың қысымымен Селассиемен бірлескен англо-эфиопиялық келісімге қол қойды, ол Эфиопияның тәуелсіздігін мойындады. Маконнен Энделакачев премьер-министр болып тағайындалды және 1944 жылдың 19 желтоқсанында соңғы англо-эфиопиялық келісімге қол қойылды. Эритрея соғыс мерзіміне британдық әскери басқаруға берілді және 1952 жылы Эфиопияның құрамына кірді. 1945 жылдан бастап Ұлыбритания екі Сомали жерін де протектораттар ретінде бақылады. 1949 жылдың қараша айында Біріккен Ұлттар Ұйымы Италияға Италиялық Сомалилендті қатаң бақылауда сенімгерлікпен басқару құқығын берді, Сомали он жыл ішінде тәуелсіздікке ие болу шартымен. Британдық Сомалиленд 1960 жылдың 26 маусымында Сомалиленд мемлекеті ретінде тәуелсіздік алды, Сомалидің сенімгерлік территориясы (бұрынғы итальяндық Сомалиленд) 1960 жылдың 1 шілдесінде тәуелсіздік алды және осы территориялар Сомали Республикасы болып бірікті. Британдық Сомалиленд 1991 жылдың 18 мамырында тәуелсіздігін жариялады және содан бері Сомалиленд Республикасы деп аталатын, халықаралық жағынан мойындалмаған автономиялы мемлекет болып табылады.