Кіріспе

Бактериялардың кіші түрлері

Mycobacterium avium paratuberculosis (MAP) кіші түрі – Mycobacterium тұқымдасына жататын міндетті патогенді бактерия. Ол көбінесе M. paratuberculosis немесе M. avium ssp. paratuberculosis деп қысқартылады. Бұл Джон ауруының қоздырғышы, ол ірі қара мал сияқты кепшұңғырлы жануарларға әсер етеді, сондай-ақ адамдардағы Крон ауруы мен ревматоидты артриттің болуымен байланысты деп саналады. Типтік штаммы – ATCC 19698 (CIP 103963 немесе DSM 44133-ке балама).

Патофизиология

МАП ірі қара мал және басқа да кешірушілерде Джон ауруын тудырады. Адамдарда Крон ауруының себебі ретінде ұзақ уақыттан бері күдік тудырып келгенімен, зерттеулер нақты байланысты көрсетуге қол жеткізе алмады. Бір зерттеу Mycobacterium avium subspecies paratuberculosis-ке қарсы антиденелердің болуы Крон ауруымен ауырған науқастардың биологиялық терапия алу ықтималдығын арттыратынын көрсетті. Жақындағы зерттеулер сүттегі МАП пастеризация процесінен де аман қалатынын көрсетті, бұл қазіргі заманғы сүт шаруашылықтарында МАП-тың кең таралғандығына байланысты адам денсаулығына қатысты алаңдаушылықтарды тудырды. Пастеризация кезінде МАП-тың тірі қалуы штаммдардың D72C көрсеткіштеріне және олардың сүттегі концентрациясына байланысты. Ол жоғары температураға төзімді және ақ қан жасушаларының ішінде жасырынуға қабілетті, бұл оның сүтте ұзақ сақталуына себеп болуы мүмкін. Сондай-ақ, ол қалалық сумен жабдықтауда қолданылатын хлорлаудан да аман қалады. МАП өте баяу өсетін организм, оны өсіру қиын. Бактериялық культуралар МАП-ты анықтаудың «алтын стандарты» ретінде қарастырылады. Жаңа тіндерде, тағамда және суда анықтау мүмкіндігі өте шектеулі. Жақында Джон Эйткен және Отакаро Патвейс адам қанынан МАП-ты өсірудің жаңа әдісін ашты. Қазіргі уақытта сынақтар жүргізілуде. Лондон Корольдік колледжінің профессоры Джон Хермон Тейлор жаңа векторлық типтегі МАП-қа қарсы вакцинаны әзірлеп жатыр, ол емдік және профилактикалық қасиеттері бар деп мәлімдейді. Адамдарға жасалған 1-ші кезеңдегі сынақтар 2017 жылдың қаңтар айында басталды және 2019 жылдың қыркүйек айында сәтті аяқталды. Ол сонымен қатар МАП қан сынағын да әзірлеуде. МАП туберкулезге қарсы препараттарға (әдетте Mycobacterium tuberculosis-ті өлтіретін) сезімтал емес. Бірақ Mycobacterium avium ауруын емдеу үшін қолданылатын антибиотиктерге, мысалы, рифабутин мен кларитромицинге сезімтал, алайда бұл антибиотиктердің МАП инфекциясын in vivo толығымен жою қабілеті әлі анықталған жоқ.

Крон ауруы

MAP – көптеген жануар түрлерінде, оның ішінде приматтарда жүйелік инфекцияны және ішектің түрлі гистопатологиялық түрлеріндегі созылмалы қабынуды бастау және күшейтуге қабілетті, көп хозяинды микобактериялық патоген ретінде танылған. Крон ауруымен ауырған науқастардың ішегінен және тітіркенішті ішек синдромымен ауырған науқастардан MAP көп мөлшерде табылды, бұл көрсеткіш жаралы колитпен ауырған науқастарға немесе сау адамдар тобына қарағанда айтарлықтай жоғары. Бір зерттеуде MAP "аурудың себебі болуы мүмкін, екінші инфекция кезінде ауруды күшейтетін рөл атқаруы мүмкін немесе патогенді емес колонизацияны білдіруі мүмкін" деген қорытынды жасалды.

Геном

2005 жылы MAP штаммы K 10 геномы тізбектелді және оның 4 829 781 негіз жұбынан тұратын бір дөңгелек хромосомадан тұратыны, сондай-ақ 4 350 болжамды ORF, 45 tRNA және бір rRNA оперонын кодтайтыны анықталды.