Кіріспе

Кирибати музыкасына батыс мәдениетінің әсері Тынық мұхиты аралдарындағы көптеген басқа мәдениеттерге қарағанда азырақ, себебі еуропалықтар 1892 жылға дейін Кирибатиге келген жоқ. Кирибатидің мемлекеттік әнұраны – И. Т. Уриамның "Кунан Кирибати" ("Кирибати әні"); ол 1979 жылы тәуелсіздік алған кезде қабылданды. Кирибати халық музыкасы көбінесе ән айту немесе басқа да дауыстық формаларға негізделген, оларға денемен ырғақ қосылады. Қазіргі Кирибатидегі қоғамдық өнер көрсетулер әдетте гитарамен сүйемелдемелі отырған хормен орындалады. Дегенмен, тұрған бидің (Те Кайматоа) немесе жамбас биінің (Те Буки) ресми орындалуы кезінде ағаш қорап соқпалы аспап ретінде қолданылады. Бұл қораптың құрылымы сондай, оның айналасында отырған ер адамдар хоры бір уақытта соққанда, ішкі және қайталамалы дыбыс шығарады. Дәстүрлі әндер көбінесе махаббат туралы, бірақ сонымен қатар бәсекелестік, діни, балалар, патриоттық, соғыс және той әндері де бар. Бата Тейнамати Кирибатидің ең белгілі музыканттарының бірі деп есептеледі.

Халық әндерінің композициясы

Оның дәстүрлі музыкасын те каникамаен деп аталатын адамдар жасайды. Бұл композиторлар әндерін аңыздан немесе сиқырдан алады дейді, және осы қабілет әкеден ұлына көшеді. Ән жазылғаннан кейін, рурубен деп аталатын топ композиторға оны орындайды, сосын ол көпшіққа жарияланып, кез келген адам оны айта береді; осы кезде ән қадірленген (мамираки) болып есептеледі. Композиторлар сұраныс бойынша да әндер жазады, біреу айтқан оқиғаны әнге түсіреді. Содан кейін композитор оны орындап, рурубенге үйретеді, қажет болса өзгерістер енгізеді. Композиторлар кейде өздерінен де ән шығарады. Бүгінде Кирибатидегі музыканың бәрін те каникамаен деп аталатын адамдар жасамайды, өйткені өркениет пен батыс музыкасының таралуына байланысты, енді кез келген адам ән жазып, орындай алады, бірақ ол ән миф немесе сиқыр емес, өлеңнен туған ән ретінде саналуы тиіс, әйтпесе Кирибати сенімдеріне сәйкес қарғыстар болуы мүмкін. Мұндай қарғыстардың ішінде шаштың түсіп кетуі және кенеттен қайтыс болу сияқты жағдайлар бар.