13-17 ғасырлардағы Қытай мен Корея жағалауларын шабуылдаған қарақшылар
Wokou
Жапониялық «вокоу» қалың тобы 13-17 ғасырларда Қытай мен Корея жағалауларын шапты. Этностық құрамы әртүрлі, мақсаты – тонау. Тарихы, себептері туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай мен Корея жағалауларына шабуыл жасаған қарақшылар 13-16 ғасырларда.
Pirates raiding the coasts of China and Korea from the 13th 16th centuries
Воку (倭寇; Hepburn: ; 왜구), «жапондық қарақшылар» деп аударылатын, 13-17 ғасырларда Қытай мен Корея жағалауларына шабуыл жасаған қарақшылар тобы. Вокулардың құрамына Шығыс Азия текті әртүрлі этностар кірген, олар уақыт өте келе өзгеріп, Жапон және Шығыс Қытай теңіздеріндегі аралдардан құрлыққа шабуыл жасады. Кореядағы вокулардың белсенділігі 1443 жылғы Гиее шартынан кейін азайды.
Wokou (; 倭寇; Hepburn: ; 왜구), which translates to "Japanese pirates", were pirates who raided the coastlines of China and Korea from the 13th century to the 17th century. The wokou were made of various ethnicities of East Asian ancestry, which varied over time and raided the mainland from islands in the Sea of Japan and East China Sea. Wokou activity in Korea declined after the Treaty of Gyehae in 1443
Воку (倭寇) термині алғаш рет Гвангаэто стеласында, қазіргі Цзилинь провинциясының Джиань қаласында Гогорьёның Гвангаэто Ұлының ерліктерін мақтан ету үшін орнатылған тас ескерткіште кездеседі. Стеллада «воку» («жапондық қарақшылар») теңізден өтіп, 404 жылы одан жеңілгені жазылған. Воку термині қытай тіліндегі Wō (倭) – япониялықтарды немесе еңкейген адамдарды білдіретін сөз бен kòu (寇) – «қарақшы» сөздерінің қосындысынан тұрады.
The first recorded use of the term wokou (倭寇) is on the Gwanggaeto Stele, a stone monument erected in modern Ji'an, Jilin, China, to celebrate the exploits of Gwanggaeto the Great of Goguryeo (r. 391–413). The stele states that "wokou" ("Japanese robbers") crossed the sea and were defeated by him in 404. The term wokou is a combination of the Chinese terms Wō (倭), referring to either dwarfs or pejoratively to the Japanese, and kòu (寇) "bandit".
Ертеректе
Воку термині 4 ғасырға дейін барып жетеді, бірақ екі академиялық кезеңге бөлінген воку қызметінің ішінде "алғашқы воку" деп аталатын қарақшылар Жапонияға моңғол шапқыншылығынан пайда болды. Соғыстың нәтижесінде Қытай мен Кореяның жағалау қорғаныс қабілеті күрт төмендеді, ал Кюсюдегі Цусима, Ики және Гото аралдарында тұратын халық өте кедейлікке ұшырады. Осы себептерге байланысты воку Қытай мен Корея жағалауларында тонауды күшейтіп, біртіндеп арттырды. Бұл мәселені шешу үшін Чон Мон Джу Жапонияға жіберілді. Сапары барысында Кюсю губернаторы Имагава Садаё вокуларды басып, қолға түскен мүлкін және адамдарын Кореяға қайтарды. 1405 жылы Ашикага Ёсимицу 20 тұтқынға алынған қарақшыны Қытайға жіберіп, оларды Нинбо қаласындағы қазанға қайнатты. Корея деректеріне сәйкес, воку шамамен 1350 жылдан бастап белсенділік танытты. Оңтүстік Чолла және Кёнсан провинцияларына жыл сайынғы шабуылдардан кейін олар солтүстікке қарай Чунчхон және Кёнги аймақтарына көшті. "Корё тарихында" 1380 жылы жапондық қарақшыларды жеңу үшін Жинпоға жүз әскери кеме жіберілгені және 334 тұтқын босатылған теңіз шайқасы туралы жазылған. Осыдан кейін воку шабуылдары азайды. Вокудың жетіспейтін оқ-дәрі технологиясын пайдалана отырып, 1377 жылы Корё оқ-дәрі қару-жарағы кеңсесін құрғаннан кейін (он екі жылдан кейін таратылған) воку тиімді түрде қуылды. 29 маусымда олар 15 воку кемесі мен 68 үйді өртеп, 9 адамды өлтірді, ал қытайлықтар мен корейлер сияқты тұтқынға алынған 15 адамды құтқарып алды, бірақ воку 100-ден астам сарбазды өлтірді. 3 шілдеде корей әскері Коче аралына шегінді және Корея армиясының жоғалуы мен ауа райының нашарлауына байланысты Цусиманы қайта басып алудан бас тартып, толық шегінді. 10 шілдедегі жазбада вокудан қаза тапқан сарбаздардың саны 180-ге түзетілді. Алайда, Со кланының тарихи құжаттарында корей әскерінің қаза тапқандарының саны 2500 адам деп көрсетілген. 1443 жылы Чосон мен Цусиманың Со Садамориі арасында жасалған Гьехае шарты бойынша Со кланына саудалық жеңілдіктер берілді, осыдан кейін Корея түбегіндегі воку қызметі басылды.
The origin of the term wokou dates back to the 4th century, but among wokou's activities, which are divided into two academic periods, the pirates called "early wokou" were borne from the Mongol invasions of Japan. As a result of the war, the coastal defense capabilities of China and Korea were significantly reduced, and the people living in Tsushima, Iki, and Gotō Islands in Kyushu suffered extreme poverty. For these reasons, wokou gradually intensified their looting on the coasts of China and Korea. Jeong Mong ju was dispatched to Japan to deal with the problem. During his visit, Kyushu governor Imagawa Sadayo suppressed the wokou, returning their captured property and people to Korea. In 1405, Ashikaga Yoshimitsu sent 20 captured pirates to China, where they were boiled in a cauldron in Ningbo. According to Korean records, wokou were particularly rampant roughly from 1350. After almost annual invasions of the southern provinces of Jeolla and Gyeongsang, they migrated northwards to the Chungcheong and Gyeonggi areas. The History of Goryeo has a record of sea battles in 1380 whereby one hundred warships were sent to Jinpo to rout Japanese pirates there, releasing 334 captives. Wokou sorties decreased thereafter. The wokou were effectively expelled through the use of gunpowder technology, which the wokou lacked, after Goryeo founded the Office of Gunpowder Weapons in 1377 (which was abolished twelve years later). On 29 June, they burned 15 wokou ships and 68 houses, killed 9 people, and rescued 15 people, including Chinese and Koreans, who had been held captive, but more than 100 soldiers were killed by wokou. On 3 July, the Korean army withdrew to Geoje Island and finally withdrew completely after giving up the re landing and occupation of Tsushima because of the loss of Korean army and worsening weather. In the record of 10 July, the number of soldiers killed by wokou was rectified to 180. On the other hand, according to historical documents recorded by the Sō clan, the death toll of the Korean army was 2,500. When the Treaty of Gyehae was concluded between the Joseon and Sō Sadamori of Tsushima in 1443 and the Sō clan was given trade privileges, wokou's activities along the Korean Peninsula calmed down.
Тұлға туралы дау
Вокудың кім екендігі туралы пікірталастар бар, қарақшылардың этникалық құрамы мен ұлттық тегі туралы әртүрлі теориялар айтылуда. Токио университетінің профессоры Такео Танака 1966 жылы алғашқы вокулар осы қашық аралдарда тұратын корейлер болғанын ұсынды. Жосон әулетінің жылнамасында Седжонг патшасының кезеңіне арналған бөлімде И Сун монг (1386–1449) есімді вассал монархына былай деді: «Горёо патшалығының соңғы кезеңінде (біздің елде) вокулар кездесіп, шаруалар оларға қарсы тұра алмады деп естідім. Алайда, оқиғалардың тек 1 немесе 2-і (10-нан) нағыз жапондықтардың салдарынан болды. Кейбір шаруалар жапондық киім киіп, топ құрып, барлық жамандықтарды тоқтату үшін тәртіпсіздік тудырды, сондықтан Хопае (жеке куәлік жүйесі) бәрінен маңызды». Дегенмен, И Горёо дәуірінде өмір сүрмеген, ал ол нақты құжатталған деректерге қарағанда, әңгімелер мен аңызға сүйенген болуы мүмкін. Сонымен қатар, И-дің сөзінің негізгі мәні ұлттық қауіпсіздіктің нашарлауына және оған ерекше назар қажеттігіне бағытталған; ол өзінің ойын қолдау үшін сенімсіз ақпаратты пайдаланған болуы мүмкін. Горёса жылнамасында 1223–1392 жылдар аралығында 529 воку шабуылы тіркелген, бірақ «жалған жапондықтар» туралы тек үш рет айтылған. Қазіргі кездегі басым теория – 1988 жылы ертедегі вокулардың бір ғана ұлттың емес, бірнеше этникалық топтардан шыққандығын көрсеткен Шосуке Мурайдың теориясы. Оның есімі, көрінеу, корей және моңғол тілдерінен шыққан.
The identity of the wokou is subject to some debate, with various theories about the ethnic makeup and national origin of the pirates. Professor Takeo Tanaka of University of Tokyo proposed in 1966 that the early wokou were Koreans living on these outlying islands. In the Annals of the Joseon Dynasty, the compiled section for King Sejong relates that a vassal named Yi Sun mong (, 1386–1449) told his monarch "I hear that in the late Goryeo kingdom period, wokou roaming (our country) and the peasants could not withstand them. However only 1 or 2 (out of 10) were caused by (real) Japanese. Some of our peasants imitatively wore Japanese clothing, formed a group and caused trouble in order to stop all evils, there is nothing more urgent than the Hopae (personal identification system)". However, Yi did not live during the Goryeo dynasty and was likely relating rumor or legend as opposed to solid documented evidence. Moreover, the thrust of Yi's speech concentrates on how national security was deteriorating and how it required special attention; it is possible he made use of unreliable information to support his point. The chronicle Goryeosa records 529 wokou raids during the 1223–1392 period but mentions the "fake Japanese" only three times. The current prevailing theory is that of Shōsuke Murai, who demonstrated in 1988 that the early wokou came from multiple ethnic groups rather than one singular nation. his name is apparently Korean and Mongolian in origin.