Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Самоаның дәстүрлі және мәдени музыкасы
Traditional and cultural music of Samoa
Самоа музыкасы – Еуропалық байланысқа дейінгі және кейінгі тарихы бар мәдениеттер мен дәстүрлердің күрделі үйлесімі. Американдық отарлаудан бері, рэп және хип-хоп сияқты танымал бағыттар Самоа музыкасына енгізілді. Дәстүрлі самоа музыкалық аспаптарының ішінде fala – таяқтармен соғылатын оралған кілем және әртүрлі түрдегі ойық барабандар бар.
The Music of Samoa is a complex mix of cultures and traditions, with pre and post European contact histories. Since American colonization, popular traditions such as rap and hip hop have been integrated into Samoan music. Traditional Samoan musical instruments includes several different distinctive instruments, including a fala, which is a rolled up mat beaten with sticks and several types of slit drum.
Еуропадан кейінгі байланыс
Христиан дінінің таралуымен, әсіресе 1830 жылы LMS миссионерлерінің келуінен кейін, Самоа музыкасына батыстық евангелистік әндер мен танымал музыка, әсіресе Солтүстік Американың танымал музыкасы зор ықпал етті. Аралдарда екі ішекті аспап тез арада кеңінен таралды: гитара (китара) және 20-шы ғасырдың басында ‘укулеле. 19-шы ғасырдың соңында ірі қалаларда еуропалық үлгідегі қола оркестрлер құрылды. 19-шы ғасырдың соңында аралдар христиан дініне енген кезде, бұрынғы әндер, домалақ кілемге таяқтармен соғылып орындалатын ырғақты дыбыстармен бірге, шіркеу хорларының педальды органмен үйлесімде ән салуына жол берді. Кейіннен радио хабарлары арқылы түрлі музыкалар келді, жергілікті әртістер мен тыңдаушылар әрбір «жаңа» музыканы қуана қарсы алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Теңіз жаяу әскерлерінің келуі американдық танымал музыкаға деген құмарлықты арттырды. Көптеген бұрынғы топтар осы музыканы көшіріп немесе еліктеп орындады – бұл үрдіс бүгінге дейін сақталуда. Самоалық музыканттардың батыстық әнді алып, оның мәтінін самоа тіліне ауыстырып, әуенді түпнұсқа деп ұсынуы кең таралған және қабылданған практика. Гитара мен ‘укулеле музыка жазу мен орындау үшін негізгі аспаптарға айналды. Бұл дыбыс қазір электронды клавиатурамен және оның көптеген дыбыстарымен, жасалма аспаптармен алмастырылуда. Көптеген қазіргі самоалық музыканттар ескі самоалық әндерді жаңа технологиямен «жаңартады» немесе американдық танымал музыканы еліктеп, көшіреді.
With the introduction of Christianity, especially after the arrival of LMS missionaries in 1830, the music of Samoa was greatly influenced by Western evangelical hymnody and popular music, particularly North American popular music. Two stringed instruments quickly became commonplace in the islands: the guitar (kitara) and in the early 20th century the 'ukulele. By the end of the 19th century, European style brass bands had come into existence in the major towns. As the islands were Christianized late in the 19th century, ancient songs, accompanied by the percussive sound of sticks beating on a rolled mat, gave way to church choirs singing to the harmonies of pedaled organs. Later, radio transmissions brought more variety, as local artists and audiences embraced each wave of "new" music. The arrival of U. S. Marine Corps during World War II helped solidify the affinity for American popular music. Many earlier bands copied or imitated this music—a trend that continues. It is common practice and well accepted for Samoan music makers to take a Western song, replace the lyrics with Samoan words, and reintroduce the tune as an original. The guitar and 'ukulele became the usual instruments for composing and performing music. That sound is now often replaced by the electronic keyboard and the multiplex of sounds and faux instruments available with it. Many current Samoan musicians "upgrade" old Samoan tunes with new technology, or imitate and copy American popular music.
Қазіргі заманғы музыка
Қазіргі заманғы поп және рок музыкасы Самоада кең аудиторияға ие, сондай-ақ бірнеше жергілікті топтар да бар, олар самоалық дәстүрлі музыканың көптеген элементтерінен бас тарды, бірақ фольклорлық орындаушылар да кездеседі. Жаңа Зеландиядағы кейбір поп-музыканттар Самоа аралдарына саяхат жасап, жаңа би стильдерін үйренді, бұл АҚШ-тан Аотеароаға көше биін тарату және аударудың маңызды бастапқы нүктесі болды. Соңғы кезде самоалық халқы арасында ескі самоалық әндерге қызығушылық жаңарып, гавайи регги стилінде қайта орындалуда, бірақ пате мен аккорд құрылымы сияқты дәстүрлі элементтер сақталған. Жаңа Зеландия Jamoa Jam және Pacific Soul сияқты заманауи танымал самоалық жұлдыздарды өндіруде. Тіпті дәстүрлі ән-жырлар (песэ-лоту) да өзгерістерге ұшырады. RSA Band және Mount Vaea Band сияқты кейбір поп-топтар қонақүйлермен байланысты; кейбір қонақүй топтары Жаңа Зеландияда және басқа елдерде гастрольдік сапарлар жасады. Поп-музыканттарының арасында Lole, Golden Ali'is, The Five Stars және Jerome Gray бар, олардың "We Are Samoa" әні ресми емес ұлттық әнұран ретінде танылады. Le Pasefika атты самоалық тобы қазіргі трендке қарсы тұрып, тек ескі музыканы орындайды және Америка Құрама Штаттарында ең көп сатылатын самоалық топқа айналды. Самоаның АҚШ-тағы көше биі мен рэп музыкасына қатысқан шамамен үш онжылдық тәжірибесі самоалықтар қоныстанған жерлерде, әсіресе Жаңа Зеландияда мәдени өндіріске елеулі әсер етті. 1980 жылдардың басында Веллингтоннан келген төрт самоалық орындаушы Футсулиджа Blue City Strutters тобын құрметтеді, кейіннен Boo Yah T. R. I. B. E. хип-хоп тобына айналған олар, өмір бойы көше биіне деген қызығушылықтарын оятуға ықпал етті. Футсулиджа жанды және әдемі, әрқашан олардың әскери атауын көрсететін маскировка киімдерін киеді. Топ "Менің халқым үшін өкілдік етемін" әнін жазды, оның хоры: "Менің халқым үшін әрдайым өкілдік етемін / Шет елдегі Тынық мұхиты аралдары / Стилі қатал / келесі тарауға кіргенде қараңыз / сценарийді ауыстырамыз / Полинезия – менің талғамым". Қазіргі уақытта самоалық өмірдің мәдени жағынан, әсіресе биден ескі мен жаңа арасында қарама-қайшылық бар. Кейбіреулер: "Самоа музыкасы гитаралар мен басқа да музыкалық аспаптарды қабылдаса, би, тек орындаушының денесіне сүйенетін (кейбір ерекшеліктермен – от биі, пышақ биі және т.б.) орындаушыдан әсемдік пен бекітілген қол және қол қозғалыстарын сақтауды талап етеді" дейді, бірақ National Geographic журналының 1985 жылғы мақаласы самоалық жастардың екі түрлі суретімен "дәстүр" мен "заманауилықтың" қатар келуін көрсетеді. Бір суретте салт-дәстүрлі киім киген самоалық бала дәстүрлі би билеп тұр, ал екінші суретте хип-хоп стилінде киінген жас адам билеп тұр. Басқа самоалықтар сияқты, самоалық хип-хоптың ең танымал орындаушыларының бірі Космо да Калифорнияда тұрып би билерін үйренген. Ол музыкасына аздап бақсылау, бугалу, поппинг және тутинг элементтерін қосты. Ол биді Карсондағы туыстарымен тұрғанда үйренді, бұл қауым 1950-1970 жылдары аралдардан көшіп келген көптеген самоалықтарды тартты. Ол тапқандай, поппинг және басқа да "көше биі" түрлері 1970-ші жылдардың аяғы мен 1980-ші жылдардың басында Карсон мен көршілес Комптон және Лонг-Бичте өскен самоалық жастардың өмірін толығымен басып алды. Ол "Скот Парктегі [Карсонның] ең крутой жігіттер поппинг биледі" деп еске алады. Жаңа Зеландияға оралғаннан кейін оның сөздік қоры оған әріптестері арасында бедел әкелді, олардың көпшілігі фильмдерден би қозғалыстарын үйренуге тырысты. "Космо Жаңа Зеландияға қайтып келгенше өзін жақсы билеуші деп санамады. Бұл жерде олар тек негізгі қозғалыстарды орындады, ал ол көбірек білді". Жастар суретшілері үшін бидің хип-хопқа бағдарланған түрі тек өзін шығармашылықпен білдірудің ғана емес, сонымен қатар күшті жыныстық құрал болды: "Жас жігіттер үшін би дағдылары әрдайым сыншы аудитория немесе әріптес бишілер ретінде болатын жас әйелдерді тартуға көмектесті. Космо еске алатындай, "Барлық попперлер қыздарды ұнатып алды", бұл бидің әлемдік хип-хопта екі жынысқа да пайдалы жыныстық күш құралы ретіндегі тағы бір мысалы. 1990 жылы Космо және екі самоалық The Mau хип-хоп тобын құрды, бұл топтың аты Германия мен Жаңа Зеландияның отаршылдық басқаруы кезінде самоалық тәуелсіздігі үшін күрескен ұйымның құрметіне берілді. Аты самоалық тарихқа тамырланған болса да, ол АҚШ-тың ықпалын көрсетеді. Америкадағы қара саналылық қозғалысына ұқсас, Самоадағы Мау қозғалысының ұраны "Самоа Мо Самоа" – "Самоа – самоалықтар үшін" болды. Топ самоалық тарих туралы білімдерін, сондай-ақ американдық хип-хопта айналып жүрген Қара күш қозғалысының танымал оқиғаларын пайдалана отырып, диаспоралық самоалық мәдени ұлтшылдығын жалғастырды. Олардың самоалық мұрасы мен американдық иконографиясының үйлесімі кейінгі топтарға үлкен әсер етті. Шетелдегі самоалықтар музыкалық атаққа ие болды. Boo Yaa TRIBE американдық кең аумақпен қысқа ғана уақытқа байланысты болды, ал Samoan Sisters Жаңа Зеландияда ұзаққа созылған атаққа ие болды. My Idol және Samoa Star Search Самоадағы маңызды музыкалық байқауларға айналды. Қазіргі заманғы самоалық музыкада электрлі аспаптардың, джаздың, реггидің және тіпті хаус және техно стильдерінің ықпалы байқалады.
Modern pop and rock have a large audience in Samoa, as do several indigenous bands, which have abandoned most elements of Samoan traditional music, though there are folksy performers. Some pop musicians in New Zealand learned new dance styles on a trip to the islands of Samoa, an important early node in transmitting and translating U. S street dance to Aotearoa. Recently, the Samoan population has seen a resurgence of old Samoan songs, remixed in the style of Hawaiian reggae, but with some traditional elements, such as the use of the pate and the chord structure still in use. New Zealand continues to produce modern popular Samoan stars, such as Jamoa Jam and Pacific Soul. Even traditional hymns (pese lotu) have seen a fair amount of change. Some pop bands, such as the RSA Band and the Mount Vaea Band, are associated with hotels; some hotel bands have toured in New Zealand and elsewhere. Pop musicians include the Lole, Golden Ali'is, The Five Stars, and Jerome Gray, whose "We Are Samoa" remains an unofficial national anthem. A Samoan group called Le Pasefika, going against the current trend by playing only old music, has become the hottest selling Samoan group in the United States. The nearly three decades of Samoan involvement in street dance and rap music in the United States has significantly affected cultural production in places where Samoans settled, particularly New Zealand. In the early 1980s, Footsoulijah, four Samoan performers from Wellington, credit the Blue City Strutters, who later became the hip hop group Boo Yah T. R. I. B. E, for spreading their lifelong interest in street dance and their eventual gravitation towards hiphop. Footsoulijah is animated and colorful, and always perform in camouflage fatigues, which represent their militaristic name. The group composed the anthem "Represent for My People," which includes the chorus "Always represent for my peoples / Pacific islanders of foreign soil / style lethal / take a look as we enter the next chapter / flip the script / Polynesian is my flavour." There is currently a dichotomy between old and new in cultural aspects of Samoan life, especially dance. Some assert, "Whereas Samoan music has adopted guitars and other musical instruments, dance, which relies solely upon the performers body (with some exceptions—fire dance, knife dance, etc) still requires the performer to retain grace and move their arms and hands in the approved fashion" but a National Geographic article from 1985 shows a "juxtaposition of 'tradition' and 'modernity' with two markedly different photographs of Samoan youth." One photograph has a Samoan child in traditional garb, dancing in a traditional way; the other shows a youth dressed in typical hiphop style dancing. Like other Samoans, Kosmo, one of the most famous Samoan hip hop artists, picked up his dance moves while living in California. He integrated a combination of a bit of strutting, a little boogaloo and popping, and some tutting into his music. He learned the dance while staying with family in Carson, a community that drew large numbers of Samoans relocating from the islands in the 1950s 1970s. As he discovered, popping and other 'street dance' forms thoroughly saturated the lives of Samoan youth growing up in the late 1970s and early 1980s in Carson and neighboring Compton and Long Beach. He vividly remembers, "all the coolest cats was poppin' down at [Carson's] Scott Park." When he returned to New Zealand, his vocabulary brought him prestige among his peers, most of whom tried to integrate dance moves from movies. "Kosmo didn’t consider himself any good until he returned to New Zealand. . Here they were just doing the basics, he knew more." For young artists, this hiphop oriented form of dancing was not only a way to express oneself creatively, but also a powerful sexual tool: “For young men, dance skills also helped to attract the young women who were always present either as critical audience or fellow dancers. As Kosmo recalls, “All the poppers got the girls,” highlighting another case of dance as an equalizing sexual power tool utilized by both sexes in global hip hop. In 1990, Kosmo and two fellow Samoans created The Mau, a hiphop group named for the organization that pushed for Samoan independence under the German and New Zealand colonial administrations. Although the name was rooted in Samoan history, it demonstrates U. S. influences. Similar to the movement of black consciousness in America, the motto for the Mau movement in Samoa was Samoa Mo Samoa 'Samoa for Samoans'. The group continued to articulate a diasporic Samoan cultural nationalism by drawing upon their knowledge of Samoan history, as well as the popular stories of the Black Power movement presently circulating in American hiphop. Their combination of Samoan heritage and American iconography influenced many groups that followed. Samoans abroad have achieved some musical renown. The Boo Yaa TRIBE had a brief flirtation with the American mainstream, and the Samoan Sisters found more lasting fame in New Zealand. The shows My Idol and Samoa Star Search became important musical competitions in Samoa. Modern Samoan music shows influence from electrical instruments, jazz, and reggae, and even some house and techno styles.
Халықаралық
Самоа елінде танымал суретшілер өсті. Past To Present / Ilanda (1990–2006) тобы (үш самоалық және бір маориден құралған: Фрэнк Лага'ая, Ленни Келлер, Норман Келлер және Лейтон Хема; Хема кейін топтан шығып кетті) Самоа, Жаңа Зеландия, Австралия және АҚШ-та үлкен танымалдық пен коммерциялық сәттілікке жетті; ешбір аралдық топ оның жетістігіне әлі жете алмады. 2006 жылы топ әлі де музыка индустриясында болды, гастрольдік сапарлар жасады, жазбалар түсірді немесе продюсерлікпен айналысты, соның ішінде Австралияның "Young Divas" жобасы да бар. Kulcha тобы, Сиднейде құрылған, осыған ұқсас мансапқа және табысқа қол жеткізді, екі альбом шығарды, бірақ бірнеше жылдан кейін тарап кетті. Әке-шешесі Құдай Ассамблеясының пасторлары болған Катиналар бір кезде Америка Құрама Штаттарына көшіп кеткен, олар танымал самоалық евангелистік топ және Құдай Ассамблеясы шіркеуінің белсенді мүшелері. Олар 2005 жылы Австралияның Мельбурн қаласында өткен Жастар Христиан бағдарламасында өнер көрсетті.
Samoa has produced well known artists. The band Past To Present / Ilanda (1990–2006) (which consisted of three Samoans and one Māori: Frank Laga'aia, Lennie Keller, Norman Keller & Leighton Hema; Hema later left the band) gained popularity and commercial success in Samoa, New Zealand, Australia, and the United States; its achievement has not yet been equaled by any other islander band. In 2006, it was still in the music industry, touring, recording, or producing, as in its last production of Australia's "Young Divas." A band with a similar career path and success was Kulcha, based in Sydney, which produced two albums but disbanded after a couple of years. The Katinas, whose parents are Assembly of God Pastors, moved to the United States at one point, are another popular Samoan Gospel band and are active members of the Assembly of God Church. It performed at the Junior Youth Christian Program in Melbourne, Australia, in 2005.