Кіріспе

Экстрасенсорлық қабылдаудың бір қыры

Парапсихологияда психометрия (грекше: ψυχή, psukhē, "рух, жан" және μέτρον, metron, "өлшем"), сондай-ақ нысан арқылы оқу немесе психоскопия деп те аталады, – бұл объектіге физикалық байланыс арқылы оның тарихы туралы нақты мәлімет алу қабілетімен сипатталатын экстрасенсорлық қабылдау түрі. Жақтастары объектінің тарихына қатысты білімді беретін энергиялық өрісі болуы мүмкін деп мәлімдейді.

Тарих

Джозеф Родс Бьюкенен 1842 жылы «психометрия» (жанды өлшеу) сөзін қолданды. Бьюкенен барлық заттар эманация шығарады деген ойды дамытты. Өткеннің өзі қазіргіге сіңірілген! Әлем – өзінің мәңгілік ескерткіші; және оның физикалық жағдайына қатысты шындық, сондай-ақ оның рухани дамуына қатысты шындық та сондай. Психометрияның ашылуы бізге адам тарихын зерттеуге мүмкіндік береді, геологияның ашылуы сияқты, жер тарихын зерттеуге мүмкіндік береді. Психологтар үшін рухани қазбалар, геологтар үшін минералды қазбалар бар; және мен психолог пен геологтың енді қолға-қол жүретініне сенемін – біреуі жерді, оның жануарларын және өсімдіктерін бейнелейді, ал екіншісі оның бетінде көлеңкеде және алғашқы варварлықтың қараңғылығында саяхаттаған адамдарды бейнелейді! Иә, қазір өткеннің тереңдігіне үңіліп, ежелгі тарихтың ұлы және трагикалық эпизодтарын толық көрініске келтіретін рухани телескоп ашылды! Бьюкенен оның ерекше психологиясы эмпирикалық ғылымды ескіртер дейді. Ол «Психометрия нұсқаулығы: Жаңа өркениеттің таңы» (1885) атты жан-жақты еңбекті жазды, онда психометрияның тікелей білімінің ғылымның көптеген салаларына қалай қолданылатыны және оларға қалай әсер ететіні егжей-тегжейлі сипатталған. Термометр калорияны (жылу температурасын) өлшейді. Барометр атмосфераның салмағын (салмақ) өлшейді; электрометр электр жағдайларын өлшейді; психометр жанды (психика) өлшейді. Алайда, психометрияда өлшеу жаңа сипат алады, өйткені өлшенетін объект пен өлшеу құралы – бір және соның өзіндегі психикалық элемент, ал оның өлшеу күші алғашқы тәжірибелерде дамыған психикалықпен ғана шектелмейді, бірақ жүйелі зерттеулер нәтижесінде Әлемдегі барлық нәрсенің өлшемі ретіндегі осы психикалық қабілеттің кеңейіп, дамығаны анық болды. Бьюкенен өмір бойы психометрияны насихаттауды жалғастырды және оның ізбасарлары оның «жаңа өркениеттің таңы» ретінде ғылымды жан-жақты өзгертетініне сенді. Бьюкененнің психометрия жөніндегі жұмысын геолог Уильям Дентон (1823–1883) жалғастырды. 1863 жылы Дентон «Нәрселердің жаны» атты кітап жариялады. Олардың жұмысын Джозеф Джастроу іллюзия мен тілектерге негізделген деп сынады. Басқалары, мысалы, Стивен Перл Эндрюс, Психометрияны өзінің жаңа ғылымы Универсологиямен бірге насихаттады, Бьюкененнің идеяларын дамытты. Лекцияларында Эндрюс, 1878 жылғы New York Times газетінде келтірілгендей, мұндай зерттеулер «ақыл мен дене арасындағы байланыс нақты ғылым екенін» көрсеткенін айтты. XIX ғасырдың соңында психометрияның көрсетілімдері сахналық қойылымдар мен сеанстардың танымал бөлігіне айналды, қатысушылар медиум немесе психик «оқуы» үшін жеке заттарын ұсынды. Сондай-ақ, ол психикалық жәрмеңкелерде психикалық оқу түрі ретінде ұсынылады.

Ғылыми қабылдау

Скептиктер психометрияның күнәлі сәттіліктерін суық оқу және растау қатесі арқылы түсіндіреді. Скептик Роберт Тодд Кэрролл психометрияны жалған ғылым деп сипаттайды. Психометрияны қолдайтындар, психикалық детективтердің құқық қорғау органдарымен нақты істерде пайдаланылғанын айтады. Алайда психолог Леонард Зюсн "полиция қызметкерлерімен сұрастырулар психологтардың қатысуының аса көмектеспегенін, ал олар туралы екінші қолдан алынған хабарлар көбінесе қате екенін көрсетті" деп мәлімдеді.