Кіріспе

Ресей ақсұлтаны Ұлы князь Кирилл ағасы Александр бала кезінде қайтыс болғанда алты айлық еді. Оның үш кіші інісі болды: Борис, Андрей және Елена. Төрт аман қалған бала бір-біріне және оларға деген қамқорлығын аямайтын ата-аналарына жақын болды. Он төрт жасқа дейін Ұлы князь Кирилл жеке тәрбиешілердің көмегімен үйде білім алды. Оның білімін зейнеткер артиллерия офицері генерал Александр Даллер қадағалады. Өмірінің соңына дейін ол музыка мен ағаш өңдеуге деген құмарлығын сақтап қалды.

Теңіз мансабы

Кіріл кішкентай кезінен-ақ теңізге деген сүйіспеншілігі болды, ал ата-анасы оны Императорлық теңіз флотында мансап жасауға ынталандырды. Он бес жасында, 1891 жылдың күзінде, ол теңіз колледжіне оқуға түсті. 1892 жылдың қысында ол Царьское Селодағы үйіне оралды және келесі жылы теңіз колледжінде емтиханға дайындалды. 1893 жылдың жазы мен күзі аралығында ол "Принц Поярский" кемесінде теңізде тағылымдамадан өтті. Ұлы князь Кириллдің інісі, Александр III, 1894 жылдың 1 қарашасында (ескі стиль бойынша 20 қазан) қайтыс болды, ал Кириллдің туысы Николай II жаңа патша атанды. Мәскеудегі тәж кигізу салтанаты барысында Кирилл әкесінің бірінші туысы, Саксен-Кобург және Готаның ханшайымы Виктория Мелитаға ғашық болды. Олар кештер мен тойларда бір-бірімен әдемі тілдесті, бірақ Виктория Мелита патшайым Александраның жалғыз ағасы, Гессеннің ұлы герцогы Эрнест Луиге үйленген еді. 1898 жылы ол әлемді аралап саяхат жасады. Соңғы тоқтаған жерлерінің бірі 1899 жылдың қаңтар айында Нью-Йорк болды. Ол жаңадан құрылған "Русская Беседа" орыс тілінде сөйлейтін клубына шақырылып, Құрметті президент болып сайланды. Теңіз кадет корпусын және Николаев теңіз академиясын бітіргеннен кейін, 1904 жылдың 1 қаңтарында Кирилл Ресей Императорлық теңіз флотының Тынық мұхиты флотының штаб бастығы болып тағайындалды. Рус-жапон соғысы басталғанда, ол "Петропавловск" ресейлік броненосецінде бірінші офицер болып тағайындалды, бірақ 1904 жылдың сәуір айында Порт-Артурда жапон минасы кемені жарылқады. Кирилл өмірін аман сақтап қалды, бірақ күйік шағып, арқасына жарақат алып, соққыға ұшырағандықтан қызметтен босатылды.

Революция

1917 жылғы ақпан революциясы кезінде Кирилл Гарде Экипаж (Теңіз сақшылары) басында Ресей Уақытша үкіметіне адалдық серт беру үшін Таврида сарайына басты, оның формасында қызыл лента болды. Кирилл Петроградтағы Глинка көшесіндегі сарайының үстінде қызыл ту тігілуіне рұқсат берді және Романов әулетінің бір мүшесімен хат алысып, "Уақытша үкіметті мойындауым арқасында жағдайды құтқарып қалдым" деп мәлімдеді. Ол, Уақытша үкіметпен жақсы қарым-қатынас орнатса, Николай II тақтан басқаннан кейін регент болып жарияланады деп үміттенген болуы мүмкін. 1917 жылғы маусымда Кирилл мен Виктория Финляндияға көшіп, 1920 жылы Кобургке қашып кетті. Сөйтіп, қуғынға түскен отбасы Францияның кішкентай балықшы ауылы Сент-Бриак-сюр-Мердегі шағын үйге көшті.

Шетелдегі өмір

1924 жылдың шілдесінде Лондон сотының шешімімен Ұлы князь Михаил заңды түрде қайтыс болған деп танылғаннан кейін, Кирилл 1924 жылдың 8 тамызында алғаш рет өзін "Тақтың сақшысы" деп жариялады, ал 1924 жылдың 31 тамызында барлық Ресейдің императоры атағын қабылдады. Таққа талап етуден кейін Кирилл "Совет патшасы" деп белгілі болды, себебі монархия қайта орнатылған жағдайда кеңес үкіметінің кейбір ерекшеліктерін сақтап қалуға ниеттенді. Ұйым монархия мен кеңестік большевиктік жүйенің бейбіт түрде қатар өмір сүре алатынын айта отырып, кеңесшілдік көзқарастарды көрсетті (олардың ұраны – "Царь және Кеңестер", дәстүрлі "Царь және халық" ұранының социалистік нұсқасы). Кирилл ұйымның негізін қалаушы Александр Казем Бектің ОГПУ екілімен кездескенін білгеннен кейін ұйымға деген күдігі күшейді. Кирилл Казем Бектің өз еркімен отставкаға кетуін қабылдады. Өмірінің соңында ол 1939 жылы жарық көрген "Менің Ресейге қызметім – өткен және қазіргі заман" атты автобиографиясын жазды. Кириллдің орнын ұлы Владимир Кириллович басты, ол өзін "Ұлы князь және Ресей императорлық үйінің басшысы" деп атады. Кирилл Кобургтағы герцогтік мавзолейде жерленді. Кеңес Одағының тарауынан кейін, 1995 жылдың 7 наурызында, немересі Мария Владимировна жүргізген келіссөздер нәтижесінде Кирилл мен оның жұбайының мәйіті Кобургтан Санкт-Петербургтегі Петр мен Павел бекінісіндегі Ұлы князь мавзолейіне қайта жерленді. Ол Германияда болған кезде нацистік партияның мүшелерімен жақын байланыста болды. Бірде ол Эрих Людендорфқа "1922-1923 жылдары неміс-ресейлік ұлттық мәселелер үшін шамамен жарты миллион алтын марка төлеген" деген әңгіме бар.

Портретті бейнелеу

1986 жылғы "Анастасия: Аннаның құпиясы" атты мини-сериалында сэр Рекс Харрисон Кириллді Анна Андерсонның ашулы және қауіпті жауы ретінде сомдады, ол танымал түрде өзін Ұлы княжна Анастасия деп есептеген.