Кіріспе

Намибия музыкасының ішінде көптеген халықтық стильдермен қатар, поп, рок, регги, джаз, хаус және хип-хоп та бар. Sanlam NBC Music Awards және Namibian Music Awards – жыл сайынғы марапаттауды жүзеге асыратын екі бөлек ұйым, олар сәйкесінше желтоқсанның 2-сі мен мамырдың 6-сы күндері өтетін шараларда марапаттарды табыс етеді. Намибия композиторлар мен авторлар қоғамы (NASCAM) Намибия музыкасын ел ішінде және за рубежом насихаттауға көмектесті. Намибияның музыка индустриясы әлі де жетілмеген, ірі жазба компаниялары мен тарату инфрақұрылымы жоқ. Намибиялық музыкалық өнімдерді экономикалық тұрғыдан тиімді өндіруге назар аудармау және тиімді маркетинг пен тарату жүйесінің болмауы – жергілікті музыка индустриясының дамуын тежейтін екі фактор. DONLU елдің онлайн музыка сатушысы, ағымдық қызметтер ұсынады.

Халықтық музыка

Намибияның дәстүрлі билері үйлену тойлары және Каприви өнер фестивалі сияқты дәстүрлі мерекелерде орындалады. Халық музыкасы әңгіме айтуға немесе билеуге сүйемелдейді. Нама халқы түрлі ішеклі аспаптар, сыбызғылар мен барабандарды қолданады, ал бантулар – ксилофондар, қабақтар мен мүйізден жасалған бұрыштарды пайдаланады. Хереро халқының овиритжесі «концерт» деп кеңінен танымал. Овиритже музыкасының негізгі тілі – отжихереро. Кареке Хенгува қазіргі заманғы овиритже музыкасының негізін қалаушы ретінде овиритжені танымал етті. Ол Каказона Кавари, Мейзи Хенгува және Оомзулу Питерсен сияқтылармен бірге пернетақта аспабын енгізгенге дейін, овиритже музыкасы тек әнмен орындалатын. Карекеден бұрын Матуарари Каакунга және Белла Казонгоминья овиритже жанрын дамытқан. Бүгінде Кареке Хенгува овиритже музыкасына қосқан үлесі үшін қазіргі заманғы овиритже музыкасының докторы атағына ие болды. Хенгувадан кейін бұл музыканы танымал еткен топтар: Окакара аймағынан шыққан The Wild Dogs тобының «Kaondeka» әні, Омахеке аймағынан шыққан Оказера (сан тілінде сөйлейтін алғашқы топ), Кунене аймағындағы Опувода орналасқан Bullet ya Kaoko, Тупонда, Катжа, Милленниум, Кареке және Ұлыбританиядағы овиритже патшайымы Kakazona ua Kavari. Магайса – көбінесе «Дамара Пунч» деп аталатын би музыкасы жанры. Оны Стэнли, ǃАубасен, Диксон және Дамара Дикдинг орындайды. Фура Дуве Ма/гайсаның королі ретінде танымал, өйткені ол бұл жанрды ойлап тапқан, содан кейін Рафаэль, Пеле, Пуле, Руби және Рио сияқтылар оны дамытты. Жыл сайын көптеген әнші-қыздар Ма/гайса әлеміне қадам басады. Бұл жанр дамара халқының дәстүрлі музыкасынан туындаған және негізінен хоекогвоб тілінде орындалады. Шамбо – ошивамбо тілінде сөйлейтін халықтың дәстүрлі би музыкасы. Тоқсан жылдардың соңында Йоба Валомбола халық гитаристері Квела, Кангве Киеняла, Боэти Саймон, Лексингтон және Меме Нангили на Шима кеңінен танымал еткен ошивамбо музыкасын өңдеді. Кейін Сетсон және Mighty Dread Band осы және басқа да намибиялық стильдерді біріктірді, осылайша Шамбо шакамбоде музыкасы дүниеге келді. Йоба шамбоны доминантты гитара, ритм-гитара, перкуссия және күшті «сөйлейтін» бас желісіне негіздеді. Тақырыптары махаббаттан бастап соғыс пен тарихқа дейін жетеді. Намибияның жас музыканттары хоус және кваито музыкасымен үйлесімдегі үлгілерді қосты. Белгілі шамбо музыканттарының қатарында Тунаки, Ама Даз Флор, Тейт Квела және gospel музыканты Д Нафф бар. Квику шамбоны квасса-квассамен араластырады. Бұл жанрды Tate Buti және оның қарындасы Janice Faizel MC-мен бірге «Kwiku» әні арқылы танымал етті. Оны бастерлер мен түсті адамдарды қоса алғанда, көптеген намибиялықтар тыңдайды. 2005 жылы Намибия композиторлар мен авторлар қоғамы (NASCAM) оны Намибияның халық музыка жанрларының бірі деп мойындады. Жыл сайынғы Sanlam NBC Music Awards 2005 жылы оны марапаттау жанрларының бірі ретінде қосты. Басқа квику әртістеріне PDK триосы, Олави, Килла Б, Кастро, Файзел МК, Тунаки және марқұм YT де Вет кіреді. Африкаанс музыкасы да Намибияда танымал. Африкаанс музыкасы негізінен еуропалық халық музыкасының ықпалында. Намибияда ол ақ нәсілді қауымдастықтары арасында көбірек танымал. Стефан Людик – ең табысты африкаанс музыканты.

Халықтық музыка

Намибиядағы танымал музыка стильдеріне хип-хоп, R&B, Soul, регги, афро-поп, хаус және кваито жатады. Намибия тәуелсіздік алғаннан кейін Джексон Каужеуа мен Рас Шихама ең көрнекті намибиялық орындаушылар болды. Каужеуа 1970-жылдардан бері өнер көрсетіп келеді, ол Намибияның дәстүрлі жанрларын афро-поп/госпел үнімен үйлестірді. Шихама регги орындайды, ол Боб Марли мен Лакки Дюбе сияқты регги әйгілі музыканттарының жолын жалғастырды. Шихама Ямайка, Куба, Ұлыбритания, Швейцария және Чехияда концерттер берді. Басқа ерте намибиялық музыканттардың ішінде 1996 және 1998 жылдар аралығында "Don't Look Back (Siwelewele)" хит-синглымен танымал болған "People's Choice" деп аталатын сецвана тобы, "Matongo Family", Boli Mootseng, (Jaicee James, Lizell Swarts және Christi Nomath Warner Christi мүшелері бар) "X Plode" кваито триосы, ошивамболық рэпер Шиколо және R&B продюсері Биг Бен бар. Биг Бен афро-поп және фьюжн жанрындағы концерттері арқылы ең беделді артистке айналды. Шындығында, ол концерттерін тікелей музыкамен орындайтын азаздықтың бірі, ал көптеген музыканттар әлі де фонограмма қолданады. Стефан Людик, The Dogg, Gazza, Gal Level, EES, Lady May, Sunny Boy және Big Ben сияқты намибиялық жұлдыздар континенттік деңгейде танымал болды, сондай-ақ Placa Gang – жаңа жетістіктерді армандайтын топ.

Регги/Дансхолл/Афробиттер

Намибиялық регги платформасы Рас Шихама, Пету, 1994 жылдан бері өнер көрсетіп келе жатқан Нгату, Mighty Dreeds және EES сияқты әртістерді өндірді. Сегізінші жылдардың басында Катутурада "We Culture" тобы құрылды, ол Намибияның алғашқы регги тобы болды. Одан кейін де Катутурада орналасқан "Roots rebels" деп аталатын тағы бір топ пайда болды. Намибия тәуелсіздік алғаннан кейін, эмиграцияда болған намибиялықтардың көпшілігі елге оралды, соның нәтижесінде Young Dreads (кейін Mighty Dreads болып аталды), Рас Шихама, Los Amadeus, Omidi d Afrique, Shem Yetu, Organized Crime және 40Thieves сияқты топтар құрылды. Бұл топтардың көпшілігі тарап кетті немесе бірікті, ал кейінірек жас намибиялық регги музыканттарының жаңа буыны пайда болды. Mighty Dread тобының көпшілік мүшелері Formular тобын құрып немесе жеке мансаптарын бастады. Dancehall, Ragga және Dub үлкен танымалдылыққа ие болды, ал Нгату (Mighty Dread тобынан), Дорен, Iron Roots, Ras Kasera және Ten Dreadz Ragga Dancehall стилінде жаңа шығармалар жасады. EES сонымен қатар Намибияның R&B, хип-хоп және квайто жанрларында танымал. Бужу Бантуан, әйгілі Катжоко (Жамайкалық Бужу Бантонмен шатастырмау керек), қасіретті Ла Чокс және Камасутра – ең жас регги әртістерінің бірі. Көрнекті квайто әртісі Газза да өзін осы жанрмен және Killa B-мен байланыстырды.

Рок-н-ролл

Рок-н-ролл Намибияның ақ нәсілді қауымдары арасында кеңінен тойланады. Die Vögel – Намибияның ең көрнекті рок-н-ролл топтарының бірі. Топ 1970-ші жылдары неміс тілді намибиялықтардың арасында сәттілікке жетті. Стефан Людик – шоудың бірінші маусымында Намибиядан Big Brother Africa бағдарламасына қатысқан алғашқы өкіл болды. Бүгінде ол сәтті рок-н-ролл және поп-музыканты, сонымен қатар актер. Оның музыкасы көбінесе Намибия мен Оңтүстік Африканың ақ нәсілді қауымдары арасында танымал. G3 – екі жас намибиялықтан құралған дуэт, 2005 жылы "Olupandu" әнімен үлкен жетістікке жетті. Елдің ең тұрақты рок-топтарының бірі – Bedrock (The Band In The Sand). 1994 жылы Оранжемунд қаласында құрылған бұл топ жылдар бойы төрт авторлық альбом шығарды: Recovery (2001), So, Where's The Party? (2003), Simplicity (2008) және Desert Rock (2010). Олар өз музыкалық стилін 1970-ші жылдардағы рок, блюз, поп және фолк жанрларының әртүрлі қоспасы ретінде сипаттап, оны Desert Rock деп атайды. Олардың композицияларының ерекшелігі – көптеген туындыларында кездесетін жұмсақ юмор. Олардың тұңғыш альбомынан шыққан "Rock 'n' Roll" әні Оңтүстік Африканың Rock Digest журналымен 2003 жылғы Оңтүстік Африканың ең үздік 30 әнінің қатарына енді. Бұл олардың радиода ойнатылған алғашқы әні болды. Жылдар бойында көптеген құрамы өзгергеніне қарамастан, топ өркендеуді жалғастырып, Оранжемунд және оның айналасында тұрақты концерттер өткізіп келеді.

Қалалық дискотека / Шамшыл

Bubblegum Mapantshula деп кеңінен танылған, бұл афро-поп – Бренда Фасси сияқты көшбасшылар мен «Үлкен жігіттер», Чикко Твала, Дэн Нкоси, Эбони, «Volcano» тобының Ричард Махубале, «Splash» тобының Дэн Тсаханда, Ивонн Чака Чака, «Umoja» тобының Алек Омхали осы ритм арқылы танымал болды. Габкоз Намибияда да осындай музыка түрімен белгілі, сондай-ақ Specco, Scorpion, Ocean Girls, Mr. Tjiuti, Raindrops, Sonic Witness, The Couples, Right Choice, Manelo және People Choice тобы, Эрик Махуа, Rirua Murangi және Chiccolela Production-ның Chicco-сы осы жанрға үлкен үлес қосып, Skilpad сияқты жас және дамып келе жатқан көптеген әртістерді шығарды, ол қалалық клавиша аспаптарының түпнұсқа сазына қызығушылық танытты.

Намибиялық хип-хоп

Jericho Gawanab (туған 21 мамыр 1980), – бірнеше марапат алған намибиялық рэпер, ән жазушы және кәсіпкер. Ол елдегі ең табысты хип-хоп әртісі деп есептеледі. Ол Намибияның жыл сайынғы музыкалық марапаттарында (2011) «Ең үздік еркек әртіс» сыйлығын жеңіп алды, бұл сыйлықты алғашқы хип-хоп әртісі ретінде жеңді. Ghetto Child атты жеке лейблін құрғаннан кейін, ол өзінің тұңғыш студиялық альбомы Check Who's Back (2006) шығуымен танымал болды. Гаванаб, кәсіби тұрғыдан Джерихо деп белгілі, Lights Out (2007); Street Fame (2010); Let Me Be Me (2014) (онда Оңтүстік Африканың танымал рэпері Каспер Ньовест және легендарлық Hip Hop Pantsula қатысқан); The Walls of Jericho (2016) және The Recovery (2020) сияқты студиялық альбомдар шығару арқылы жетістіктерін жалғастырды. Хип-хоп музыкасы мен мәдениеті намибиялық жастарға, әсіресе Тупак Шакур, The Notorious B.I.G., Nas, Jay Z, Snoop Dogg, Dr. Dre және Eminem сияқты американдық орындаушыларға үлкен әсер етті. Намибиядағы алғашқы хип-хоп орындаушыларының бірі Dungeon Family тобы болды, ол жаңадан құрылған The Kalaharians тобы мен танымал Gal Level қыздар дуэтінен тұрды. Басқа орындаушыларға Nakuni Heitah, Gurd Grill, OmPuff, Black Vulcanite және Mc Ray кіреді. Намибиялық хип-хоп танымалдылығы үшін квайтомен бәсекелесе алады.

R&B, поп, афро-поп

R&B 1990 жылдардан бері Намибияда танымал. Намибиялық R&B әншілері жанрға афропоп элементтерін енгізіп, оған әсер етті. Олардың көпшілігі поп/афропоп пен R&B қоспасын орындайды. Афропоп – батыс поп музыкасының африкалық стилі. Намибиялық R&B/поп жанры құрлыққа танымал Gal Level дуетін, сондай-ақ African Boy, Sally Boss Madam, Christi Nomath Warner Warner Christi (өзінің өлеңдерін лирикасының негізі ретінде пайдаланады) және Lady May секілді жеке әншілерді дүниеге әкелді. Te Quila, Jewelz және Sally Boss Madam – Намибияның ең перспективті R&B/поп әншілерінің бірі. Роджер мен Насти сияқты әншілер де танымал, олардың барлығы Ne-Yo, Mario және Chris Brown-нан әсер алған. Jossy Joss және Big Ben – Намибияның алғашқы әншілерінің қатарында. Big Ben 2001 жылы тұңғыш альбомын шығарғалы бері осы жанрдағы ең тұрақты әнші болып табылады.

Кваито

Кваито жанры – Намибиядағы ең танымал және табысты музыка жанры. Ол Намибияның музыка индустриясының ең ірісі және жастар тарапынан ең көп қолдауға ие. Бұл әлеуметтік-экономикалық мәселелерге байланысты, көптеген әртістер өзін-өзі жұмыспен қамтуды нығайту және осы арқылы күнкөріс табу үмітімен музыка индустриясына қадам басады. Намибиялық кваито Оңтүстік Африкалық кваито стилінен күш алып, оның ықпалында дамыды. Алайда, жылдар өте Намибия кваитоның өзгеше түрін ұсынды, бұл оны Оңтүстік Африкалық дәстүрден аздап ерекшелендіреді. Ерекшелік өндірісте: намибиялық продюсерлер көңіл көтеруге бағытталған музыкаға назар аударады. Намибиялық кваито әртістерінің қатарында The Dogg, Gazza, Sunny Boy, Qonja, Tre Van Die Kasie және OmPuff бар. The Dogg-тың тұңғыш альбомы Shimaliw' Osatana – Намибияда намибиялық әртіс шығарған алғашқы кваито альбомы.

Үй

Хаус музыкасы Африкада, әсіресе Оңтүстік Африкадағы рейвтерде ойналады. Африкалық хаус дәстүрлі африкалық мелодияларға негізделген. Ол жылдам темптегі ритммен, қарапайым мелодиялармен және синтезаторлармен ерекшеленеді. Кейде вокалмен де сүйемелденеді.

Металл

1990 жылдардың соңынан бері Намибияда кейбір музыканттар хеви-метал орындап келеді, олардың ішінде Arcana XXII, subMission, Delusion Of Grandeur, ScatterSoul топтары бар. 2007 жылы алғашқы Намибия фестивалі CfD (АҚШ), subMission (Намибия), Wrust (Ботсвана), Neblina (Ангола), Delusion Of Grandeur (Намибия) сияқты топтардың қатысуымен өтті, одан кейін 2008 және 2009 жылдары тағы екі рет ұйымдастырылды, онда Lady Axe (Оңтүстік Африка), Juggernaught (Оңтүстік Африка), Azrail (Оңтүстік Африка) сияқты артистер өнер көрсетті.

Электрондық музыка

Тоқсан жылдардың соңында Mighty Dread тобының бұрынғы әншісі (Yoba Valombola, Benga атымен танымал), бас-гитарист және гитарист Германиядан үлкен әсер алып, жаңаруға құштар болып отанға оралды және Big Rat Communication деген тәуелсіз музыка лейблін құрды. Бұл лейбл Намибияның алғашқы электрондық музыкасын – Trip hop, Drum and bass, Dubstep және drumstep сияқты жанрларды өндіру ниетімен құрылды. Намибияда электрондық музыканың танымалдығы төмен болғандықтан, Йоба өзінің музыкасын тек Еуропа мен Америкада Benga деген атпен шығарды. Benga шығарған электрондық музыканың көп бөлігі – ол бұрынғы Reggae, Shambo, блюз және рок жанрындағы тәжірибелеріне негізделген. Йоба қайтадан Батысқа кетіп, алты жылдан кейін Намибияға оралып, басқа намибиялықтарға әсер етуге тырысты. Томас Шварц, Dtubsen және Joas сияқты бірнеше тәжірибеші суретшілер топ құруға әрекеттенді, бірақ уақыт және міндеттемелерге байланысты бұл жоба сәтті болмады. Йоба қазір де Германияда электрондық музыкант ретінде жұмыс істеп, Еуропаның, соның ішінде Канада мен Оңтүстік Американың көптеген қалаларында басқа намибиялық музыканттармен бірге концерттер беріп жүр.