1914 жылғы АҚШ-тың Мексиканың Вера Cruz қаласына басып кіруі

Кіріспе

1914 жылы Мексика революциясы кезінде АҚШ-тың Веракрус қаласына басып кіруі

Америка Құрама Штаттарының Веракрус қаласын оккупациялауы (1914 жылғы 21 сәуірден 23 қарашаға дейін) Веракрус шайқасымен басталды және жеті айға созылды. Оқиға Мексика мен АҚШ арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастың нашарлауы кезінде болды және Мексика революциясымен байланысты еді. Оккупация 1914 жылғы 9 сәуірдегі Тампико оқиғасына жауап ретінде жасалды, онда мексикалық әскерлер тоғыз американдық теңізшіні ұстаған болатын. Оккупация қарым-қатынасты одан әрі нашарлатты және Мексикада кең таралған америкаға қарсылыққа алып келді.

Өмірбаян

АҚШ-Мексика қарым-қатынасы Мексика-Америка соғысынан кейін шиеленісті болды. АҚШ президенті Джеймс К. Полктің экспансионистік саясаты және Мексика үкіметінің Техас пен Жоғарғы Калифорнияны өз бақылауында ұстау ниеті 1846 жылы АҚШ пен Мексика арасында әскери қақтығысқа әкелді. АҚШ-тың шешуші жеңісі салдарынан Мексика өзінің аумағының 55% -ын АҚШ-қа берді, екі ел арасында антагонизм сезімі пайда болды. АҚШ-Мексика қарым-қатынасы Авраам Линкольннің президенттігі кезінде жақсарды. Ол француз оккупациясына қарсы соғыста Мексика үкіметіне жабдықтар түрінде әскери көмек көрсетті. Мексиканың 1876-1911 жылдар аралығында мемлекет басшысы болған Порфирио Диас осы жағдайды пайдаланып, Мексиканың дамымаған экономикасын жандандыру үшін АҚШ инвестицияларын ынталандырды. Дегенмен, 1911 жылы Диас отставкаға кеткеннен кейін шиеленіс қайта жанданды, себебі Мексикадағы АҚШ елшісі Генри Лэйн Уилсон оның ізбасары Франсиско И. Мадероны құлатуға тырысты және оны генерал Викториано Уэртамен алмастыруға көмектесті, Уилсон бұл генералдың американдық мүдделерге пайдалырақ деп есептеді. Нәтижесінде 1913 жылдың ақпанында төңкеріс болды, ол "Трагикалық он күн" деп аталды. 1913 жылдың наурыз айында президент болғаннан кейін Вудро Вильсон Викториано Уэрта үкіметін АҚШ мойндаудан бас тартып, ірі державаларды да солай істеуге шақыра бастады. Жағдай 1913 жылдың тамызында Вильсон Мексикаға қару-жарақ эмбаргосын салғанда одан да ушықты. Бірнеше айдан кейін, 1913 жылдың қазан айында Панчо Вилла мен Эмилиано Запата басқаратын Чихуахуа және Морелос штаттарында көтерілістер басталды, себебі Уэрта ашық түрде алаяқтықпен өткен сайлауда жеңіске жеткенін мәлімдеді. АҚШ кейіннен Уэртаны жеңу үшін Виллаға оқ-дәрімен көмектесті. "Тампико оқиғасы" Мексика үкіметі Тампико, Тамаулипас аймағындағы тыйым салынған аймақтарға кіргені үшін тоғыз американдық теңізшіні тұтқындағанда басталды. Қарусыз теңізшілер жанармай құю станциясына кіргенде тұтқындалды. Теңізшілер босатылды, бірақ АҚШ әскери-теңіз күштерінің командирі Генри Т. Мейо кешірім сұрауды және 21 зеңбірекпен салют жасауды талап етті. Кешірім сұралды, бірақ салют жасалмады. Соңында, шиеленіс АҚШ президенті Вудро Вильсонның АҚШ әскери-теңіз күштеріне Веракрус портын басып алуға дайындық беруімен аяқталды. Конгрестен рұқсат күтіп тұрғанда, Вильсонға 21 сәуірде неміс тіркелген "SS Ypiranga" жүк кемесімен генерал Викториано Уэртаға қару жеткізілуі туралы хабарланды. Соның салдарынан Вильсон порттың кеден кеңсесін басып алып, қару-жарақты тәркілеуге бұйрық берді. Қаруды шын мәнінде Джон Уэсли Де Кей, Мексикада үлкен инвестициялары бар американдық қаржыгер және бизнесмен, сондай-ақ Пуэбладан келген орыс қару-жарақ сатушысы Леон Раст сатып алған, газеттерде жазылғандай, неміс үкіметі емес. Мексикаға жеткізілген қарудың бір бөлігі АҚШ-тағы "Remington Arms" компаниясынан шыққан. Қару-жарақ пен оқ-дәрілер американдық эмбаргоны айналып өту үшін Одесса мен Гамбург арқылы Мексикаға жеткізілуі тиіс еді. Маас генерал Луис Б. Бесерилдің басшылығындағы Он сегізінші полкке "Ла Галера" әскери түрмесіндегі тұтқындарға және халыққа мылтықтарды таратуды, содан кейін докқа баруды бұйырды. Маас сондай-ақ генерал Франсиско А. Фигероаның басшылығындағы Он тоғызыншы полкке Төртінші пирсте орналасуға бұйрық берді. Содан кейін Маас Мексикадағы соғыс министрі генерал Аурелио Бланкеге американдық шабуыл туралы радиограмма жіберді. Бланке Маасқа қарсылық көрсетпеуді, 6 миль (10 км) ішкі жерге, Техерияға шегінуді бұйырды. Уильям Р. Раш басқаратын десант тобы 11:20-да 4-ші пирсте қонды. Мексикалық және американдық азаматтардың көпшілігі бұл көріністі тамашалауға жиналды. Американдық басқыншылар, теңізшілер подполковнигі Венделл С. Невиллдің басшылығымен, қарсылықсыз өз мақсаттарына қарай жылды. 11:45-ке дейін теміржол терминалы мен кабельдік станциясы басылып алынды. Халыққа қару таратылды, бірақ көптеген адамдар Маузерді пайдалану тәжірибесіз болды және дұрыс оқ-дәрі табуда қиындықтарға тап болды. Қысқасы, қаланың қорғанысына халықтың ұйымдаспауы және жеткілікті жабдықтаудың болмауы кедергі келтірді. Қаланың қорғанысына "Ла Галера" әскери түрмесіндегі тұтқындарды босату да кірді, бірақ Сан-Хуан-де-Улуадағы тұтқындар (олардың кейбіреулері саяси тұтқындар) кейінірек АҚШ әскери-теңіз күштерінің қамқорлығына алынды. Көптеген әскерлер Масспен Техерияға шегініп кеткенімен, босатылған тұтқындар, подполковник Мануэль Контрерас басшылығымен, сондай-ақ кейбір азаматтар кеден үйіне жол тартқанда американдықтарға қарсылық көрсетті. 11:57-де мексикалықтар Индепенденсия және Эмпаран көшелерінің қиылысында американдықтарға атысты бастады. Терминал қонақ үйінің шатырындағы әскери-теңіз күштерінің сигналшысы, капитан Раш штаб-пәтеріндегі алғашқы американдық құрбан болды, ал күнінің соңына қарай 4 американдық қаза тауып, 20-сы жараланды. Келесі күні сағат 8:00-де ол қаланың барлық бөлігін бақылауға алуға бұйрық берді. Бұл шабуыл бастапқыда тойтарылды, бірақ жақын арада артиллериялық қолдаумен, Prairie, San Francisco және Chester үш кемесі академияны ұзақ уақыт бойы атқылап, барлық қарсылықты басып тастады. 26 сәуірде Флетчер әскери жағдайды жариялады және оккупацияны генерал Фредерик Фанстон басқаратын американдық армияға беруді бастады. Филадельфияда құрылған үшінші теңізшілер полкі 1 мамырда полковник Литтлтон У. Т. Уоллердің басшылығымен келді, ол бригаданың бас қолбасшысы болды, сол кезде шамамен 3141 офицер мен сарбаз болды. Осы кезде теңізшілер мен теңізшілер кемелеріне оралды және армия бригадасы қонды. Теңізшілер мен сарбаздар 23 қарашада АҚШ-тың шығуына дейін қаланың гарнизоны болып қалды, бұл Аргентина, Бразилия және Чили араласуынан кейін болды. Олар сол кезде Оңтүстік Америкадағы ең қуатты және бай елдер болып табылатын "ABC державалары" деп белгіленді. Олар Ниагара тасшатындағы бейбітлік конференциясында екі ел арасындағы мәселелерді шеше алды.

US Mexico relations were strained by the Mexican American war. The expansionist policies of U. S. president James K. Polk, combined with the Mexican government's desire to retain control of Texas and Upper California, led to the outbreak of military conflict between the US and Mexico in 1846. The decisive US victory led to Mexico ceding 55% of its territory to the United States and a sense of animosity developing between the two nations. US Mexico relations improved during Abraham Lincoln's presidency. He provided military aid in the form of supplies for the Mexican government during their war against French occupation. Porfirio Díaz, head of state of Mexico from 1876 to 1911, took advantage of this improvement and encouraged US investment in order to shore up Mexico's stagnant economy. However, tensions re emerged in 1911 after Diaz resigned, as Henry Lane Wilson, the US Ambassador to Mexico, worked to overthrow his successor, Francisco I. Madero, and replace him with General Victoriano Huerta, whom Ambassador Wilson viewed as better for American interests. The resulting coup d'état took place in February 1913 and was known as La Decena Tragica. After becoming president in March 1913, Woodrow Wilson withdrew U. S. recognition from the government of Victoriano Huerta and began encouraging the Great Powers to follow suit. The situation escalated more when Wilson imposed an arms embargo on Mexico in August 1913. A couple of months later, In October 1913, rebellions in the states of Chihuahua and Morelos led by Pancho Villa and Emiliano Zapata broke out after Huerta declared victory in a blatantly fraudulent election. The U. S. subsequently supplied Villa with munitions in order to defeat Huerta. The Tampico Affair itself was set off when nine American sailors were arrested by the Mexican government for entering off limit areas in Tampico, Tamaulipas. The unarmed sailors were arrested when they entered a fuel loading station. The sailors were released, but the U. S. naval commander Henry T. Mayo demanded an apology and a 21 gun salute. The apology was provided, but not the salute. In the end, the tensions culminated in U. S. President Woodrow Wilson ordering the U. S. Navy to prepare for the occupation of the port of Veracruz. While awaiting authorization from the U. S. Congress to carry out such action, Wilson was alerted to a delivery of weapons for General Victoriano Huerta due to arrive in the port on April 21 aboard the German registered cargo steamer SS Ypiranga. As a result, Wilson issued an immediate order to seize the port's customs office and confiscate the weaponry. The weapons had actually been sourced by John Wesley De Kay, an American financier and businessman with large investments in Mexico, and a Russian arms dealer from Puebla, Leon Rasst, not the German government, as newspapers reported at the time. Part of the arms shipment to Mexico originated from the Remington Arms company in the United States. The arms and ammunition were to be shipped to Mexico via Odessa and Hamburg to skirt the American arms embargo. Maass ordered the Eighteenth Regiment, under the command of General Luis B. Becerril, to distribute rifles to the populace and to the prisoners in "La Galera" military prison, and then all to proceed to the dock area. Maass also ordered the Nineteenth Regiment, under the command of General Francisco A. Figueroa, to take up positions on Pier Number Four. Maass then radioed a dispatch to General Aurelio Blanquet, Minister of War in Mexico City, of the American invasion. Blanquet ordered Maass to not resist, but to retreat to Tejería, 6 mile (10 km) inland. The landing party, under the command of William R. Rush reached Pier 4 at 11:20. A large crowd of Mexican and American citizens gathered to watch the spectacle. The American invaders, under the command of Marine Lt. Col. Wendell C. Neville, proceeded to their objectives without resistance. By 11:45, the rail terminal and cable station were occupied. Arms were distributed to the population, who were largely untrained in the use of Mausers and had trouble finding the correct ammunition. In short, the defense of the city by its populace was hindered by the lack of central organization and a lack of adequate supplies. The defense of the city also included the release of the prisoners held at the "La Galera" military prison, not those at San Juan de Ulúa (some of whom were political prisoners), who were later attended to by the U. S. Navy. Although most of the regular troops retreated with Maass to Tejería, the liberated prisoners under the command of Lt. Col. Manuel Contreras, and some civilians, opposed the Americans as they made their way to the custom house. At 11:57, the Mexicans fired upon the Americans as they reached the intersection of Independencia and Emparán. The navy signalman on top of the Terminal Hotel, Capt. Rush's headquarters, was the first American casualty, and by the end of the day, 4 Americans were dead and 20 wounded. At 8:00 AM the next day, he gave orders to take control of the entire city. This attack was initially repulsed; soon, the attack was renewed, with artillery support from three warships in the harbor, Prairie, San Francisco, and Chester, that pounded the academy with their long guns for a few minutes, silencing all resistance. On April 26, Fletcher declared martial law, and started turning the occupation over to the American army under the command of General Frederick Funston. A third provisional regiment of Marines, assembled in Philadelphia, arrived on May 1 under the command of Colonel Littleton W. T. Waller, who assumed overall command of the brigade, by that time numbering some 3,141 officers and men. By then, the sailors and Marines of the Fleet had returned to their ships and an Army brigade had landed. Marines and soldiers continued to garrison the city until the U. S. withdrawal on November 23, which occurred after Argentina, Brazil, and Chile became involved. Known as the ABC powers, they were the most powerful and wealthy countries in South America at the time. They were able to settle the issues between the two nations at the Niagara Falls peace conference.

Салдары

АҚШ армиясының бригадир генералы Фредерик Фанстон портының басқаруын иеленді. Оның штабындағы барлау офицері ретінде жас капитан Дуглас Макартур тағайындалды. Хуэрта мексика төңкерілісіне ден қойғандықтан АҚШ-тың басып кіруіне жауап бере алмады. Ол елдің әр жеріндегі көптеген көтерілістерді басуға мәжбүр болды, олардың ең танымалдары Вилланың Чиуауада және Эмилиано Запатаның Морелос штатында басқарғандары еді. Бұрын федералдық үкіметтің одақтасы болған Венустиано Карранса да Хуэртаға қарсы Коауила штатында, ол бұрын губернатор болған жерде, көтеріліс жасады. Бұл көтерілістер 1914 жылғы 24 маусымда Закэтекас шайқасында жеңіліспен аяқталды, нәтижесінде федералдық армия 5000 әскерін жоғалтты. Оңтүстік Америкадағы қақтығыстың алдын алу мақсатындағы экономикалық және саяси келісімге байланысты, 20 мамырда Канаданың Онтарио штатындағы Ниагара шарлауындағы бейбітшілік конференциясы өткізілді. Бұл оқиғадан кейін толыққанды соғысқа жол бермеу және аймақтағы АҚШ-тың гегемониясын болдырмау үшін бұл қадам жасалды. Маусым айында генерал Хуэрта өкіметін жаңа үкіметке тапсырғаннан кейін және Мексика АҚШ-қа соңғы оқиғалардағы шығындары үшін ешқандай өтемақы алмайтынына келісім бергеннен кейін, АҚШ әскерлерін Веракрустан шығару жоспары жасалды. Һуэрта көп ұзамай лауазымынан кетіп, өкіметін Каррансаға тапсырды. Веракрусты АҚШ әскерлерінің оккупациясына наразы болған Карранса Кордоба қаласын өзінің үкіметінің астанасы етіп белгіледі және Ниагара келісімінің қалған шарттарын қабылдауға келісті. АҚШ әскерлері 23 қарашада ресми түрде шығып кетті. Майор Смедли Батлер, теңіз жаяу әскеріне берілген тоғыз Құрмет медалінің иегері, оны қайтаруға тырысты, себебі бұл "біздің елдің ең үлкен сыйының түсініксіз бұрмалануы" деп санайтын және өзі ешқандай батырлық көрсетпегенін мәлімдеді. Әскери-теңіз департаменті оған оны сақтап қана қоймай, киюді бұйырды. Веракрус Құрмет медальдарына байланысты туған дау Құрмет медалін берудің қатаң стандарттарына және жетістіктердің кең ауқымын мойындау үшін төменгі дәрежелі медальдарды құруға әкелді. Мексиканың әскери-теңіз лейтенанты Азуэта және әскери-теңіз мектебінің курсанты, курсант мичман Вирджилио Урибе, шайқаста қаза тапқандары үшін қазір Мексика Қарулы Күштерінің барлық тармақтарындағы әскери шараларда оқылатын құрмет тізіміне енді. Олар 1847 жылғы 13 қыркүйектегі Чапультепек шайқасында ұлтты қорғауда қаза тапқан әскери колледждің алты Ниньос Героес-імен бірге ескериледі. Әскери-теңіз мектебінің курсанттары мен оқытушыларының батыл қорғанысының нәтижесінде, 1949 жылғы конгресс шешімімен олардың құрметіне мектептің атауы Батырлық әскери-теңіз мектебі болып өзгертілді.

U. S. Army Brigadier General Frederick Funston was placed in control of the administration of the port. Assigned to his staff as an intelligence officer was a young Captain Douglas MacArthur. Huerta was not able to respond to the US invasion due to his preoccupation with the Mexican revolution. He had to contend with numerous revolts across his country, the most notable of which were led in Chihuahua by Villa and in the state of Morelos by Emiliano Zapata. Venustiano Carranza, previously an ally of the federal government, also revolted against Huerta in Coahuila, the state where he was formerly governor. These rebellions eventually culminated in the Battle of Zacatecas on the 24th of June, 1914, where the Federal army lost 5,000 soldiers. a proposed economic and political treaty to prevent conflict in South America, held the Niagara Falls peace conference in Niagara Falls, Ontario, Canada, on May 20 to avoid an all out war over this incident and to prevent American hegemony over the region. A plan was formed in June for the US troops to withdraw from Veracruz after General Huerta surrendered the reins of his government to a new regime and Mexico assured the United States that it would receive no indemnity for its losses in the recent chaotic events. Huerta soon afterwards left office and gave his government to Carranza. Carranza, who was still quite unhappy with US troops occupying Veracruz, made the city of Cordoba the capital of his regime and agreed to accept the rest of the terms of Niagara Falls peace plan. The US troops officially departed on November 23. Major Smedley Butler, a recipient of one of the nine Medals of Honor awarded to Marines, later tried to return it, being incensed at this "unutterable foul perversion of Our Country's greatest gift" and claiming he had done nothing heroic. The Department of the Navy told him to not only keep it, but wear it. The controversy surrounding the Veracruz Medals of Honor led to stricter standards for the awarding of the Medal of Honor and the establishment of lower ranking medals to recognize a wider range of accomplishments. Mexico's Naval Lt. Azueta and a Naval Military School cadet, Cadet Midshipman Virgilio Uribe, who died during the fighting, are now part of the roll call of honor read by all branches of the Mexican Armed Forces in all military occasions, alongside the six Niños Héroes of the Military College (nowadays the Heroic Military Academy) who died in defense of the nation during the Battle of Chapultepec on September 13, 1847. As a result of the brave defense put up by the Naval School cadets and faculty, it has now become the Heroic Naval Military School of Mexico in their honor by virtue of a congressional resolution in 1949.

Саяси салдарлар

Веракрузға жасалған әскери шабуылға жауап ретінде Мексика, Аргентина, Чили, Коста-Рика, Эквадор, Гватемала және Уругвайда бірнеше АҚШ-қа қарсы көтерілістер болды. АҚШ азаматтары Мексика аумағынан қуылды, ал кейбіреулері Нью-Орлеан, Техас қаласы және Сан-Диегодағы босқындар лагерьлерінде орналастырылды. Тіпті британ үкіметі де наразылық білдірді, себебі олар бұрын Вудро Вильсонмен келісіп, АҚШ Мексиканы ескертпестен басып алмайды деп келісімге келген еді. Мексика АҚШ-пен бірге Еуропадағы әскери наурызға қатысудан бас тартты және неміс компанияларына, әсіресе Мексика қаласындағыларын, қызметтерін жалғастыруға кепілдік берді. Дегенмен, АҚШ пен Мексика арасындағы шиеленіс соншалық, Германия үкіметі Мексикаға Бірінші дүниежүзілік соғыста Германияға көмектесу үшін мексикалық әскерлерді ұсынып, оларға Мексика-Америка соғысында АҚШ-қа жоғалтқан жерлерін қайтаруға көмектесуге дайын екенін мәлімдеді. Мексика үкіметі бұл ұсыныстан бас тартты. АҚШ президенті Вудро Вильсон 1917-1918 жылдары Техуантепек мойыны мен Тампико мұнай кен орындарын бақылауға алу мақсатымен Веракрус пен Тампикоға тағы бір әскери шабуыл жасауды қарастырды, бірақ бұл жолы Мексиканың жаңа президенті Венустиано Карранса, егер теңізшілер құлданса, мұнай кен орындарын жоюға бұйрық берді. Бір ғалым былай деп жазды: "Карранса революцияның әлеуметтік мақсаттарын толық орындамаған болуы мүмкін, бірақ ол гринголарды Мексика қаласынан ұзақ ұстады".