Альфа-маннозидоз: генетикалық ауру, MAN2B1 генінің мутациясынан туындайды. Симптомдары: жүйке-бұлшықет және сүйек жүйесінің нашарлауы. Диагностика, мұрагерлік туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Альфа-маннозидоз – лизосомалық сақтау ауруы, оны алғаш рет швед дәрігері Окерман 1967 жылы сипаттады. Адамдарда бұл 19-шы хромосомада орналасқан MAN2B1 генінің аутосомалық рецессивті генетикалық мутациясынан туындайды, бұл алфа-D манозидаза ферментінің өндірісіне әсер етеді және оның жетіспеушілігіне алып келеді. Осылайша, егер екі ата-ана да бұл геннің тасымалдаушылары болса, әр жүктілікте олардың екеуінен де ақаулы ген мұраға өтуінің және баланың ауруға шалдығу ықтималдығы 25% құрайды. Денсаулығында кемшілік жоқ бауырластардың үштен екісі генді тасымалдаушы болады (1-сурет).
Alpha mannosidosis is a lysosomal storage disorder, first described by Swedish physician Okerman in 1967. In humans it is known to be caused by an autosomal recessive genetic mutation in the gene MAN2B1, located on chromosome 19, affecting the production of the enzyme alpha D mannosidase, resulting in its deficiency. Consequently, if both parents are carriers, there will be a 25% chance with each pregnancy that the defective gene from both parents will be inherited, and the child will develop the disease. There is a two in three chance that unaffected siblings will be carriers (Figure 1).
Симптомдары
Альфа-манозидоз – өмір бойына созылатын, көп жүйелі прогрессивті ауру, ондаған жылдар бойы нейромыскулярлық және қаңқа жүйесінің нашарлауымен сипатталады. Бұл диагноз қоюды қиындатады, әсіресе аурудың жеңіл түрлерінде балалық шақта немесе жасөспірім кезеңінде біртіндеп дамитын жеңіл немесе орташа дәрежедегі зиякерлік кемістіктер кездеседі. Өмірдің алғашқы он жылы есту қабілетінің нашарлауымен, психомоторлық дамудың тежелуімен, қайталама инфекциялармен, әсіресе жоғарғы тыныс жолдарының, өкпе инфекцияларымен және жедел/серозды ортаңғы құлақ қабынуымен ерекшеленеді. Бұл ферменттің толыққанды жұмыс істемеуі орталық нерв жүйесінің нашарлауына байланысты ерте балалық шақта өлімге алып келеді. Әдетте, альфа-манозидозбен ауыратын науқастардың фенотиптері анық ажыратылмайды, бұл әрбір науқастың клиникалық барысын болжауды қиын етеді.
Alpha mannosidosis is a lifelong multi systemic progressive disease, with neuromuscular and skeletal deterioration over decades. This delays diagnosis, particularly as milder forms of the disease involve only mild to moderate intellectual disability, which progresses gradually during childhood or adolescence. The first decade of life is characterised by the development of hearing impairment, psychomotor delay, recurrent infections, especially upper airway infections, pulmonary infections and acute/serous otitis media infections. Complete absence of functionality in this enzyme leads to death during early childhood due to deterioration of the central nervous system. Generally, phenotypes of alpha mannosidosis patients are not clearly distinguishable, which makes a prediction of the clinical course for an individual patient challenging.
Болжам
Ұзақ мерзімді болжамы нашар. Нейромышекалық және сүйектік өзгерістер ондаған жылдар бойы баяу дамиды. Мінез-құлық проблемалары немесе психикалық аурулар да болуы мүмкін. Альфа-маннозидозымен ауыратын адамдардың өмір сүру ұзақтығы әртүрлі. Ауыр түрде ерте басталатын ауруға шалдыққандар көбінесе балалық жастан аспайды, ал жеңіл түрдегі аурулары барлар ересек жасқа дейін өмір сүруі мүмкін. Тәуелсіз өмір сүру қиынға соғады, және альфа-маннозидозымен ауыратын науқастар әлеуметтік оқшаулануы мүмкін, ал аурудың соңғы сатыларында өздігінен жүре алмайтындықтан мүгедектер коляскасына отыруы мүмкін. Бұл күтіммен айналысатын адамдар мен отбасы мүшелерінің өмір сапасына теріс әсер етеді.
The long term forecast for the condition is poor. There is generally a slow progression of neuromuscular and bone changes over decades. Behavioural problems or psychiatric disorders may also be present. The life expectancy in alpha mannosidosis is highly variable. Individuals with early onset severe disease often do not survive beyond childhood, whereas those with milder disorders may survive well into adult life. Independent living will be difficult, and patients with alpha mannosidosis may become socially isolated, and during the late stages of the disease they may become wheelchair using, as they can no longer walk unaided. This is likely to have a negative impact upon the quality of life of caregivers and family members.
Эпидемиология
Альфа-манозидоздың бүкіл әлем бойынша кездесу жиілігі нақты белгілі емес. Дегенмен, әртүрлі елдерден алынған бірқатар мәліметтер бойынша, әлемде туған әр миллион баланың шамамен біреуінде осы ауру кездеседі. Маннозидоз Еуропа, Америка, Африка және Азиядағы барлық этникалық топтарда табылады.
The worldwide incidence of alpha mannosidosis is not known exactly. However, a number of reports from different countries estimate that it occurs in approximately one in every million babies born worldwide. Mannosidosis is found in all ethnic groups in Europe, America, Africa, and Asia.