Кіріспе

Джулиано да Сангалло (1445 – 1516) – итальяндық мүсінші, сәулетші және әскери инженер, Итальяндық Ренессанс дәуірінде жұмыс істеген. Ол негізінен Лоренцо де Медичидің сүйікті сәулетшісі ретінде танымал. Осы қызметінің арқасында Джулиано Лоренцо үшін вилла, августин монахтары үшін монастырь және керемет оқиға болған деген шіркеуді жобалады. Сонымен қатар, Джулианоға Папа Юлий II және Папа Лев X үшін бірнеше құрылыстар салу тапсырылды. Леон Баттиста Альберти мен Филиппо Брунеллески Сангаллоға зор ықпал етті, ал ол өз кезегінде Рафаэль, Леонардо да Винчи, оның ағасы Антонио да Сангалло және ұлдары Антонио да Сангалло кішісі мен Франческо да Сангалло сияқты маңызды Ренессанс тұлғаларына әсер етті.

Ерте өмір

Джулиано да Сангалло (не Джулиано Джанберти) шамамен 1445 жылы Флоренцияда дүниеге келген. Оның әкесі Франческо Джанберти ағаш шебері және Козимо де Медичимен тығыз байланыста жұмыс істеген сәулетші болған. Бұл Джулиано мен оның інісі Антониоға кейінірек өмірінде көмектесті, себебі олар Козимоның немересі Лоренцо де Медичимен жақын қарым-қатынас пен достық байланыс орнатуға мүмкіндік алды. Бала кезінде Джулиано ағаш шеберінің шәкірті болды. Оның ағаш өңдеу, құрылыс және мүсін жасау дағдылары Лоренцо де Медичидің назарын аударды. Ағаш шеберінің шәкірті ретінде жұмыс істеумен қатар, Джулиано ежелгі сәулетшілердің еңбектерін, сондай-ақ Леон Баттиста Альберти және Филиппо Брунеллески сияқты оның замандастарының еңбектерін зерттеуге мүмкіндік алды. Осы арқылы ол шығармашылық қабілетін дамытып, классикалық дизайн туралы білім алды, сонымен қатар Лоренцо де Медичимен өмір бойына саудалық қарым-қатынас орнатты. Джулианоның алғашқы маңызды, тәуелсіз тапсырысы Медичи отбасынан келді және ол оның сәулетшілік шеберлігін ғана емес, сонымен қатар қорғаныс құрылыстарындағы білімін де көрсетті. Лоренцо Великолепный Джулианоны Кастеллина қаласындағы әскери бекіністерді салуға және Калабрия герцогы бастаған шабуылға қарсы артиллерияны басқаруға шақырды. Бұл қызметінде Джулиано Калабриялық әскерлерді сәтті ығыстырып, әскери құрылыс және стратегия саласындағы табиғи дарынын көрсетті. Вилланың құрылысы 1485 жылы басталды және Лоренцоның өмірі бойы толыққанды аяқталған жоқ. Оның ұлы Джованни папа Лео X болып сайланғаннан кейін құрылысты аяқтады. Джулианоның дизайнында ионикалық бағаналар мен ежелгі храм стиліндегі қасбеттер сияқты классикалық элементтер болды. Қамалдың құрылысы Ренессанс Италиясының әртүрлі қала-мемлекеттері басшыларының саяси жоспарының бір бөлігі болды. Қала-мемлекеттер соғыспаған кезде, олар бір-біріне жақсы ниеттің дипломатиялық белгісі ретінде сыйлықтармен қатар суретшілер, мүсіншілер және сәулетшілер жіберетін. Бұдан өзге, Медичи отбасы Джулианоны Неапольге жіберу арқылы Флоренция мәдениеті мен сәулетін Италия түбегіне таратуға тырысты. Джулиано Кастель-Нуовоның жанындағы ашық жерге қамал салуды жоспарлады. Айынысы, қамал ешқашан салынбады, бірақ оның жобасының эскиздері бүгінгі күнге дейін сақталған. Сарай дизайны Джулианоның алғашқы маңызды тапсырысы – Медичи вилласына ұқсас элементтерді қамтыды. Медичи вилласы мен Неапольдегі сарайдың ұқсас элементтеріне құрылыстар салынған көтерілген платформа, негізгі кіреберіске апаратын екі баспалдақ және екі баспалдақ арасындағы портик кіреді. Сонымен қатар, екі құрылыс та тіктөртбұрышты, симметриялық ось бойынша салынған. Сангалло бұл жобада жұмыс істегені рас, бірақ ол оны басқа сәулетші Баччо Понтеллимен бірлесіп жасады. Сонымен қатар, қамалдың жазуларына сәйкес, жөндеу жұмыстары 1484 жылы, Джулиано Неаполь королі үшін жұмыс істей бастамас бұрын аяқталды.

Сан-Галло шіркеуі

Джулиано Неапольден оралғаннан кейін Лоренцо оған тағы да бір рет августиндік монахтар тобы үшін шіркеу салуды тапсырды. Бұл тапсырыс Флоренцияда Медичи отбасының қоғамдық демеушілігінің үлгісі ретінде пайдалануға арналған еді. Сол кездегі хат алмасуларға сүйене отырып, тарихшылар шіркеу құрылысы 1488 жылы басталғанын болжайды. Сангаллоның Медичи отбасы мен Неаполь королі үшін жасаған жұмыстарын естігеннен кейін, Гонди одан Флоренцияда жаңа Палаццо Гонди салуды сұрады. Бұл жоба үшін Джулиано қаладағы басқа ірі сарайлардың, мысалы Палаццо Медичи Рикарди және Палаццо Строццидің дизайнына сүйенді. Лоренцо I-нің қайтысынан кейін билікке талас туды, бұл Францияға 1494 жылы Флоренцияға шабуыл жасауға мүмкіндік берді. Француздардың шабуылы Медичи отбасын және олардың ізбасарларын, соның ішінде Джулианоны Флоренциядан қуғынға шығарды. Екі жыл бұрын Остия епископы Джулиано делла Ровере шіркеудегі өзінің қарсыласы Родриго Борджия Александр VI папа болып сайланғаннан кейін Италиядан қашқан болатын. Ортақ жер аударылуын және архитектураны демеушілік еткен өзінің бұрынғы тәжірибесін пайдаланып, ол Сангаллоны Франциядағы Савона қаласында сарай жобалауға көндірді. Джулианоның көрнекті мансабы мен Юлий II-мен тығыз қарым-қатынасынан кейін, Брамэнтенің жоғарылауы Джулианоны зор қайғыға ұрындырды және ол Римді Флоренцияға тастап кетті. Юлий II қайтыс болғаннан кейін және 1513 жылы Джованни де Медичи папа Лео X болып сайланғаннан кейін, ал 1514 жылы Браманте қайтыс болғаннан кейін Джулиано Флоренциядан Римге қайта шақырылды. Бұл эскиз кітапшасы Сангаллоның ой-қиялына терең үңілуге мүмкіндік береді. Онда артиллерияның жаңа түрлерінен бастап кафедральдық күмбездерге және мүсіндерге дейінгі идеялары қамтылған. Көптеген жобалар өлшемдермен және техникалық егжей-тегжейлермен бірге келген. Сонымен қатар, эскиз кітапшасында Сангалло Италия мен Еуропа бойынша саяхаттарында көрген, бұрыннан бар құрылыстардың суреттері бар. Осыған сүйене отырып, Сангалло классикалық архитектураны зерттеумен қатар ортағасырлық архитектураға да қызығушылық танытқандығы байқалады. Эскиз кітапшасынан басқа, Джулианоның тамаша мансабының арқасында Сангалло есімі жоғары сапалы архитектурамен байланысты болды. Оның беделі артып, сол кездегі басқа сәулетшілер Джулианоның шеберлігі мен қабілетімен байланысуға тырысып, Сангаллоны өздерінің атына қосты.