Кіріспе

Copper River and Northwestern Railway (CR&NW) екі теміржол желісінен – Copper River желісі мен Солтүстік-Батыс желісінен тұрды. Майкл Джеймс Хени 1904 жылы Copper River өзені бойында теміржол салу құқығын алды. 1906 жылы Аляскадағы Кордова қаласынан теміржол құрылысын бастады. Кордова қаласының атын Хени 1906 жылғы 13 наурызда Сальвадор Фидальго берген алғашқы атқа негіздеп қойды. Бұл екі теміржол да қолданыстан шығарылып, олардан аз ғана із қалды. Аляска Антрацит теміржолы компаниясының шанында, Гуз-Сити маңында орналасқан "Оле" атты 0-4-0 локомотиві – бүгінгі күнге дейін сақталған жалғыз құрал. 1908 жылы Кларк Дэвис және оның серіктестері 1907 жылы Каталла аймағындағы нысандарды қиратып жіберген дауылдан кейін CR&NW теміржолының көптеген мүліктерін, соның ішінде "Оле" локомотивін сатып алды. Кордова қаласы "Оле" локомотивін Кордовадағы ескерткіштерге арналған алаңға көшіруді жоспарлап отыр, осылайша оның бұл теміржолдардағы рөлін еске сақтауға ниетті. 1988 жылы "Оле" локомотиві Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізуге лайық деп танылды. 1905 жылы Майрон К. Роджерс Гуггенхайм отбасымен Аляскадағы мүдделері бойынша жұмыс істеу үшін төрт жылдық келісімшартқа отырды. Бұл жұмысқа Беринг өзенінің көмір кен орындарында көмір кенішін ашу және оларға қызмет көрсету үшін (Солтүстік-Батыс) теміржол салу кірді. Майрон Роджерс 1906 жылы зерттеу жұмыстарын жүргізу үшін, ал 1907 жылы теміржол құрылысын жүргізу үшін ағасы Уэсли П. Роджерсті жұмысқа алды. Теміржол Палм-Пойнттен басталып, Каталла қаласынан солтүстік-шығысқа қарай көмір кен орындарына қарай созылды. Палм-Пойнтте шығанаққа жүк тиеу арнасы салынды, ал Copper River теміржолының тармақ желісі батысқа қарай созылып, оған қосылды. 1907 жылғы қысқы дауыл осы нысандардың барлығын, соның ішінде локомотив депосын және қолдау базасын қиратты. 1906 жылдың қазанында Хени зейнеткерлікке шығып, өзінің Copper River теміржолындағы құқығын M. Guggenheim & Sons және J. P. Morgan & Co. компанияларынан тұратын Alaska Syndicate компаниясына сатуға бел буды. Алайда, ол 1907 жылы қысқы дауылдан кейін Дэниел Гуггенхайм үшін Copper River теміржолында жұмыс істеуге оралды. Гуггенхайм Кордова қаласын жақсы бастау орны деп шешті. Alaska Syndicate компаниясына J. P. Morgan инвестиция салды. Ол бұрын Джон Розенге тиесілі болған Northwestern Commercial Company компаниясын сатып алған болатын, бұл компаниялардың, кемелердің және теміржолдардың империясы еді. Синдикат құрылысты Кордовадан, Кеннекотттағы Бонанза кенінен және Низина өзені Copper River өзенімен қосылатын орталық нүктеден бастады. Күшті қиындықтардың бірі – Kuskulana өзенінің шатқалын және Copper River өзенін Million Dollar Bridge көпірі арқылы көпірлеу болды. "1910 жылдың жазында Million Dollar Bridge көпірінің салынысы аяқталуы теміржол жобасының табысқа жететініне және 1911 жылдың басында Кеннекотт кенінен алғашқы жүк тасымалданатынына кепілдік берді". 1909 жылы Хени Нью-Йоркке барып, Дэниел Гуггенхайммен және басқа да директорлар кеңесінің мүшелерімен теміржолдың дамуы туралы кездесті. Қайтып келе жатып, ол 1909 жылғы 23 тамызда "Огайо" пароходымен Сиэтлден жолға шықты. 25 тамызда "Огайо" кемесі белгісіз жартасқа соғылып, суға батып кетті. Хени 18 қыркүйекте Кордоваға жетті. 1909 жылғы 30 қарашада теміржол Тиекель өзеніне жетіп, келісімшарттың бірінші кезеңін аяқтады. Хени теміржолдың сол бөлігін Katalla Company компаниясына тапсыру үшін тағы да Нью-Йоркке сапар шекті. Қайту жолында ол қысты Сиэтлде өткізді. Денсаулығы нашарлағандықтан, 1910 жылғы 4 қазанда өкпе туберкулезінен қайтыс болды. Теміржол құрылысына жұмсалған 25 миллион долларлық шығын орынды болды, өйткені кен орындары жұмыс істеген кезеңде 200 миллион долларлық мыс кені өндірілді, оның кем дегенде 50 пайызы пайда болды. Кордова мен Читина арасында 129 көпір салынды. Соңғы деректерге сүйенсек, CR&NW Аляскадағы теміржол өткелдерінде вигвагтарды пайдаланған жалғыз теміржол болды. Кен орындарындағы сапалы кендер таусылып, 1938 жылғы 11 қарашада соңғы пойыз жүріп кетті. 1941 жылы Kennecott Corporation компаниясы теміржол құқығын Құрама Штаттарға "қоғамдық автомобиль жолы ретінде пайдалану үшін" сыйға берді. 1953 жылы қайта құру жұмыстары басталды. Аляска Автожолдар департаменті 1964 жылға қарай Copper River тасжолын 59 шақырымға дейін, Кордовадан Million Dollar Bridge көпіріне дейін созып жіберді. Алайда, Ұлы жұмада болған жер сілкінісінен кейін 28 көпір зақымданғандықтан, құрылыс жұмыстары кейінге шегерілді. 1972 жылға қарай тасжол Читинадан 72 шақырымға дейін және оңтүстікке қарай 20 шақырымға дейін созылды. Читинадан Маккартиге дейінгі жол қазір Маккарти жолы деп аталады.

Тарихи атаулар

1973 жылы 24 сәуірде 11 көпірден тұратын темір жолдың қалдықтары, орыс поштасы бар тасталған туған жерлік ауыл және Тиекель станциясы Ұлттық тарихи орындар тізіліміне тарихи аудан ретінде енгізілді. 2002 жылдың 5 желтоқсанында Читинадағы темір жолдың жатақханасы мен асханасы да тізімге қосылды. 0-4-0 цистерналық локомотиві, №3, "Оле" 1988 жылы Ұлттық тізімге ілігуге лайықты деп танылды.

Жылжымалы құрам

1936 жылға қарай компания тізімде 13 бу локомотиві, 6 жолаушылар вагоны және 327 жүк вагоны болды.