Венгрияның шығысындағы Хайду-Бихар округі: географиясы, көршілес аймақтар, әкімдік орталығы – Дебрецен. Еуроаймақ және Nyírség құмды төбелері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Венгрияның графтығы
үндістан провинциясы
County of Hungary
the Indian province
Хаджду-Бихар (Hajdú Bihar vármegye) – Румыниямен шекаралас, Венгрияның шығысындағы әкімшілік графтығы (comitatus немесе vármegye). Ол Венгрияның Саболч-Сатмар-Берег, Боршод-Абауй-Земплен, Яс-Нагикун-Солнок және Бекес графтықтарымен шекаралас. Хаджду-Бихар графтығының орталығы – Дебрецен қаласы. Румыниядағы Бихор графтығымен бірге Бихария Еуроаймағын құрайды.
Hajdú–Bihar (Hajdú Bihar vármegye, ) is an administrative county (comitatus or vármegye) in eastern Hungary, on the border with Romania. It shares borders with the Hungarian counties Szabolcs Szatmár Bereg, Borsod–Abaúj–Zemplén, Jász–Nagykun–Szolnok and Békés. The capital of Hajdú Bihar county is Debrecen. Together with Bihor County in Romania it constitutes the Biharia Euroregion.
География
Ауданның аумағы географиялық бірлік құрамайды; ол көршілес аймақтармен бірнеше ерекшеліктерді бөліседі: солтүстік-шығыстан Ньиршег құмды төбелері округ шекараларына таралады. Батыс бөлігі – Хортобаги ұлттық паркі («Пушта»), елдің кең жазық аймағы. Хайду-Бихар округі Венгрияның шығыс бөлігін алып жатыр. Оның аумағының көп бөлігі толығымен жазық және Паннония жазығының бөлігі (елде Ұлы жазық деп аталады). Ең биік нүктесі солтүстікте 170,5 метрден аспайды. Аудан оңтүстікке қарай еңкейгендей, себебі ең төменгі нүктесі осы Хайду-Бихар бөлігінде орналасқан және 85 метр биіктікке жетеді. Жел мен өзендер мыңдаған жылдар бойы жерді жасап, пішіндеді. Алдымен қазіргі Венгрия аумағын ішкі теңіз алып жатқан. Содан кейін, жер асты қозғалысынан Карпат тауларының алып шыңдары осы теңізден көтерілді. Таулардағы таяз өзендер сол теңізді ақырындап құрғатып жіберді. Кейіннен Венгрияның Ұлы жазығы өзендердің аллювиалды шөгінділерімен қалыптасты, жел жұмыс істей бастады және үлкен тау жыныстары ұсақ құм түйіршіктерге, яғни лесске айналды. Бұл Хайду-Бихар жазығын қалың жауып, құнарлы топыраққа айналдырады. Бұл аймақта екі ірі өзен бар: Тиса және Кёреш. Хортобаги аймағын біріншісі қалыптастырды. Бұрын бұл Тиса өзенінің су тасқынына ұшыраған жер болған, ал өзенді бақылауға алғаннан кейін Хортобаги құрғап, ерекше жануарлар дүниесінің пайда болуына себеп болды.
The area of the county does not form a geographical unit; it shares several features with the neighbouring areas: from northeast the sand hills of the Nyírség spread over the county borders. The western part is the Hortobágy National Park ("Puszta"), a large flat area of the country. The county of Hajdú–Bihar occupies the eastern part of Hungary. Most of its territory is completely flat and is part of the Pannonian Plain region (called the Grand Plain in the country). The highest point hardly rises over 170.5 metres in the north. It seems that the county slopes to the south because the lowest point is situated in this part of Hajdú Bihar and hits the 85 metres height. The wind and rivers formed and shaped the land for thousands of years. First the area of the present day Hungary was occupied by an inland sea. Then, after some underground movement, the huge peaks of the Carpathians rose from this sea. The wild and rapid rivers of the mountains slowly made that inland sea disappear. Later, the great Hungarian plain was formed by the alluvial deposits of the rivers, the wind began to work and from the great rocks became smaller and smaller sand grains, the so called loess. This covers thickly the Hajdú Bihar plain as well and makes a fertile soil. There are two great rivers in this area, the Tisza and the Körös. The Hortobágy area was formed by the first one. It used to be the flood area of the Tisza river and after the river was controlled, the Hortobágy became dry, resulting in special fauna.
Тарих
Хайду-Бихар облысы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1938 жылға дейінгі Хайду және Бихар облыстарынан құрылды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі тарихы туралы ақпарат алу үшін сол облыстар туралы мақалаларды қараңыз.
Hajdú–Bihar county was created after World War II from the pre 1938 counties Hajdú and Bihar. See the articles of those counties for the history before World War II.
Демография
2015 жылы оның халқы 537 268 адамды құрады, ал халық тығыздығы шамамен 87 адам/км² болды. Жыл Аудан халқының өзгеруі 1949 498 271 н/а 1960 522 787 4,92% 1970 524 952 0,41% 1980 551 448 5,05% 1990 548 728 0,49% 2001 552 998 (рекордтық көрсеткіш) 0,78% 2011 546 721 1,34% 2015 537 268 1,75% 2018 530 464 1,28%
In 2015, it had a population of 537,268 and the population density was 87/km2. Year County population Change 1949 498,271 n/a 1960 522,787 4.92% 1970 524,952 0.41% 1980 551,448 5.05% 1990 548,728 0.49% 2001 552,998 (record) 0.78% 2011 546,721 1.34%2015 537,268 1.75%2018 530,464 1.28%
Өңірлік құрылым
Жоқ. Ағылшын және венгр тіліндегі атаулары Аймағы (км²) Халық саны (2011) Тығыздығы (адам/км²) Орталық қаласы Әкімшілік бірліктерінің саны 1 Балмазұйфарас ауданы Балмазұйфарас ауданы 827.45 30,191 36 Балмазұйфарас 52 Береттіоуйфалу ауданы Береттіоуйфалу ауданы 1,073.90 44,995 42 Береттіоуйфалу 253 Дебрецен ауданы Дебрецен ауданы 531.12 224,228 423 Дебрецен 24 Дерецке ауданы Дерецке ауданы 650.30 41,701 64 Дерецке 135 Хажыбөшөрмен ауданы Хажыбөшөрмен ауданы 471.43 40,568 86 Хажыбөшөрмен 26 Хажыхадхаз ауданы Хажыхадхаз ауданы 137.02 22,183 162 Хажыхадхаз 37 Хажынанас ауданы Хажынанас ауданы 547.27 29,614 54 Хажынанас 68 Хажышобосло ауданы Хажышобосло ауданы 732.65 43,061 59 Хажышобосло 59 Нирадoны ауданы Нирадoны ауданы 510.28 29,534 58 Нирадoны 9 10 Пүспөкладань ауданы Пүспөкладань ауданы 729.04 40,426 55 Пүспөкладань 12 Хажы Бихар облысы 6,210.51 546,721 88 Дебрецен 82
No. English andHungarian namesArea (km2)Population (2011)Density (pop./km2)SeatNo. ofmunicipalities1Balmazújváros District Balmazújvárosi járás 827.45 30,191 36Balmazújváros52Berettyóújfalu District Berettyóújfalui járás 1,073.90 44,995 42Berettyóújfalu253Debrecen District Debreceni járás 531.12 224,228 423Debrecen24Derecske District Derecskei járás 650.30 41,701 64Derecske135Hajdúböszörmény District Hajdúböszörményi járás 471.43 40,568 86Hajdúböszörmény26Hajdúhadház District Hajdúhadházi járás 137.02 22,183 162Hajdúhadház37Hajdúnánás District Hajdúnánási járás 547.27 29,614 54Hajdúnánás68Hajdúszoboszló District Hajdúszoboszlói járás 732.65 43,061 59Hajdúszoboszló59Nyíradony District Nyíradonyi járás 510.28 29,534 58Nyíradony910Püspökladány District Püspökladányi járás 729.04 40,426 55Püspökladány12 Hajdú Bihar County 6,210.51 546,721 88Debrecen82
Инфрақұрылым
Автомобиль жолдары № 4, 33, 35, 42 және 47 округке келіп тіреледі, ал округке М3 тас жолы арқылы Хаджду-Бихарға да жетуге болады (бұл тас жол қазір Дебреценге дейін созылған). Облыстағы жалпы мемлекеттік жолдардың ұзындығы 1511 км-ді құрайды. 122 көпір өзендер мен каналдардың үстінен өтеді. Жолдар Румыниямен мемлекеттік шекарада Артанд және Нирабрани қалалары арқылы өтеді.
Highways no. 4, 33, 35, 42 and 47 lead to the county and the county can also be reached Hajdú–Bihar via the M3 motorway (this motorway is now a spur to Debrecen). The total length of the public roads in the county is 1,511 km. 122 road bridges span the rivers and canals. The roads cross the national borders to Romania at the cities of Ártánd and Nyírábrány.