Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американың солшыл саяси партиясы
American left wing political party
Американың Пролетариаттық партиясы (АҚП) – 1920 жылы құрылып, 1971 жылы таратылған АҚШ-тағы шағын коммунистік саяси партия. Бастапқыда Америка Коммунистік партиясының бір бөлігі болған бұл топ, елу жылдан астам уақыт бойы тәуелсіздігін сақтап келді. Ол Америкадағы марксистік кітаптарды басып шығарудың ең көне баспасы – Чарльз Х. Керр & Co. компаниясын дамытумен ең жақсы есте қалады.
The Proletarian Party of America (PPA) was a small communist political party in the United States, originating in 1920 and terminated in 1971. Originally an offshoot of the Communist Party of America, the group maintained an independent existence for over five decades. It is best remembered for carrying forward Charles H. Kerr & Co., the oldest publisher of Marxist books in America.
Құрылу
Америка пролетариаты партиясы (АПП) 1920 жылы Детройт қаласында орналасқан Мичиган социалистік партиясынан туындады, бірақ ұйымның тарихы осы оқиғадан бірнеше жыл бұрын басталады. Мичиган партиясы, Америка Социалистік партиясының (АСП) штаттық бөлімшесі, Бірінші дүниежүзілік соғысқа АҚШ-тың қатысу жылдарында ерекше солшыл идеологияны қабылдады. Кейіннен АПП болған Мичиган ұйымының негізгі тұлғасы – шотландиялық туған аяқ киім дүкенінің иесі Джон Керачер, ол құрал және қалып жасаушы Деннис Баттпен, сондай-ақ радикалды белсенділер Ал Реннер мен Х.М. Уикспен бірлесіп жұмыс істеді. Керачердің тілегі бойынша Мичиган социалистік партиясы сайлау саясатына қатысудан бас тарды, орнына жұмысшы класты революциялық жетекшілікке дайындау үшін марксистік теориялық зерттеулерге басымдық берді. 1918 және 1919 жылдары партия «Пролетариат Университеттері» деп аталатын марксистік оқу үйірмелерінің желісін құрды, бұл қозғалыс әсіресе Детройт, Чикаго және Нью-Йорктегі Рочестерде күшті болды. 1919 жылы Мичиган социалистік партиясының штаттық съезінде Керачер штаттық ұйымның басшысы болып сайланды және жиналған делегаттар сайлау саясатына қатысқандарды Мичиган социалистік партиясынан шығаруды көздейтін түзетуді қабылдады. Керачер, Батт және басқа да Мичигандықтар Социалистік партияның Сол қанат бөлімінде, Ресей революциясынан терең шабыттанған, партияны Сол қанатқа «ұтуға» тырысқан ресми фракцияда белгілі болды. Сол қанат бөлімі АСП-ның сайлау округтерінің әрқайсысы үшін кандидат тізімдерін ұйымдастырды және партияның тілдік федерацияларының қолдаушы бөлімшелерінің блоктық дауыс беруін пайдаланып, нәтижелерге қол жеткізді. Алайда, АСП-ның Ұлттық Атқару комитеті (ҰАК) сайлауда алаяқтық болды деп мәлімдеді және 1919 жылғы партия сайлауының нәтижелерін есептеуден бас тартты, сондай-ақ тағайындалған күн, 1 шілдеде қызметтен кетуден бас тартты. Оның орнына, келе жатқан ҰАК тілдік федерацияларды тоқтату және Мичиган партиясын шығару сериясымен қарсы шабуылға шықты, себебі 1919 жылғы штаттық жиналыста қабылданған АСП-ның ұлттық конституциясын бұзушылық. Керачер және Мичиган социалистері тоқтатылған тілдік федерациялармен бірге Америка Коммунистік партиясын (АКП) дереу құруға шақырды, бұл Альфред Вагенкнехт пен ҰАК-тың Л.Е. Каттерфельд ұсынған тактикаға қарсы болды, ол 1919 жылғы 30 тамызда Чикагода жоспарланған АСП-ның Төтенше Ұлттық съезінде күресті аяқтауға дейін жалғастыруды көздеді. Вагенкнехт, Каттерфельд және олардың жақтастары Американың Коммунистік Еңбек партиясын құру үшін Төтенше Ұлттық съезден шығып кетті, ал Керачер, Батт және федерациялар Американың бәсекелес Коммунистік партиясын құрды. Осы екі коммунистік ұйым арасында екі жылдық қақтығыс болды. Мичигандықтардың ерекшелігі Александр Стоклицкий, Оскар Тиверовский және Николай Хорвич басқаратын Ресей Коммунистік Федерациясы мен Жозеф Стилсон басқаратын Литва Коммунистік Федерациясының тәртіпті және өте ортодоксалды коммунистеріне сай келмеді. 1920 жылдың басында Мичиган тобының «Пролетариат Университеттерінің» жұмысын жалғастыру және олардың ай сайынғы журналын, «Пролетариатты» Орталық Атқару комитетінің бақылауынан тыс жариялау туралы шешімінен кейін жарылыс болды. Коммунистік партияның Атқару хатшысы К.Э. Рутенберг 1920 жылғы қаңтардағы Палмердің шабуылынан кейін Коммунистік партияның жасырын ұйымға айналуын мәселенің түпкі себебі деп еске алды. Рейдтерден кейін 1920 жылғы қаңтарда «Пролетариат» тобы әлі де Коммунистік партияның құрамында болды. Мен жеке өзім Детройтке барып, КП-ны қайта ұйымдастырып, [А.Ж.] Макгрегор және [Джон] Керачермен кеңестім. Олар жасырын партияның мүшесі болудан бас тартты. Олар 1920 жылдың ақпан айында қайта ұйымдастыруға қатысудан бас тартқаны үшін партиядан шығарылды. Шеттелген Мичиган «Пролетариат Университеті» көп ұзамай Американың Пролетариат партиясы ретінде құрылды. Жаңа партия бірнеше жыл бойы Коммунистік Интернационалға қосылуға тырысты, бірақ сәттілікке жетпеді, соңында бұл миссиядан бас тартты. 1922 жылы біріккен АКПА ППА-ны өзінің заңды бөліміне, Америка жұмысшы партиясына және Кәсіподақтардың білім беру лигасына өз шарттарымен қосуға тырысты, бірақ нәтижесіз болды.
The Proletarian Party of America (PPA) emerged from the Socialist Party of Michigan, based in Detroit in 1920, but the organization's story dates to a few years prior to this event. The Michigan party, the state affiliate of the Socialist Party of America (SPA), was won over to a unique Left Wing ideology during the years of American participation in World War I. The key figure in the Michigan organization which later became the PPA was a Scottish born shoe store owner named John Keracher, in association with a tool and die maker named Dennis Batt and radical activists Al Renner and H. M. Wicks. At Keracher's behest, the Socialist Party of Michigan eschewed all participation in electoral politics, instead favoring Marxist theoretical study to prepare the working class for the task of revolutionary leadership. Throughout the years of 1918 and 1919, the party established a network of Marxist study circles called "Proletarian Universities," with the movement particularly strong in Detroit, Chicago, and Rochester, New York. At the 1919 State Convention of the Socialist Party of Michigan, Keracher was elected head of the state organization and an amendment was adopted by the assembled delegates calling for the expulsion from the Socialist Party of Michigan of anyone who engaged in electoral politics. Keracher, Batt, and other Michiganders were prominent as well in the Left Wing Section of the Socialist Party, a formal faction deeply inspired by the Russian Revolution which was engaged in the attempt to "win the Socialist Party for the Left Wing." The Left Wing Section organized candidate slates for each of the electoral districts of the SPA and made use of bloc voting by sympathetic branches of the party's language federations to achieve results. The outgoing National Executive Committee of the SPA cried election fraud, however, and refused to tally the results of the 1919 party election or to leave office on July 1, the appointed date. Instead, the outgoing NEC went on the offensive with a series of suspensions of language federations and the expulsion of the Michigan party, ostensibly for violation of the national constitution of the SPA for the anti political provisions adopted at the 1919 state gathering. Keracher and the Michigan socialists allied with the suspended language federations in calling for immediate formation of a Communist Party of America, as opposed to the tactics advocated by Alfred Wagenknecht and L. E. Katterfeld of the NEC of continuing the fight to its conclusion at the 1919 Emergency National Convention of the SPA, scheduled for August 30 in Chicago. Wagenknecht, Katterfeld, and their associates wound up bolting the Emergency National Convention to establish the Communist Labor Party of America, while Keracher, Batt, and the federations formed a rival Communist Party of America. Two years of bitter struggle followed between these competing Communist organizations. The idiosyncratic Michiganders were a poor match for the disciplined and highly orthodox Communists of the federations led by Alexander Stoklitsky, Oscar Tyverovsky, and Nicholas Hourwich of the Russian Communist Federation and Joseph Stilson of the Lithuanian Communist Federation. Early in 1920, a split ensued, due in part to the decision of the Michigan group to continue the public operation of the Proletarian Universities and to publish their monthly journal, The Proletarian, outside of the control of the Central Executive Committee. The Communist Party's Executive Secretary, C. E. Ruthenberg, recalled the necessary change of the Communist Party to an underground organization after the Palmer Raids of January 1920 as the root cause of the problem. The Proletarian group was still part of the Communist Party in January 1920 after the raids. I personally went to Detroit to reorganize the CP and conferred with [Al] Renner, [A. J.] MacGregor, and [John] Keracher. They refused to become part of an underground party. They were dropped out of the CP in February 1920 because they refused to have any part in the reorganization." The expelled Michigan "Proletarian University" would soon establish themselves as the Proletarian Party of America. The new party attempted without success to gain affiliation with the Communist International for a few years before eventually abandoning the mission. In 1922, the unified CPUSA attempted to recruit the PPA into its legal arm, the Workers Party of America and the Trade Union Educational League on its own terms, to no avail.
Пролетариандық партия және Чарльз Х. Керр & Co.
Керхердің Детройттегі Пролетариат университетімен жұмысы оны АҚШ-тағы ең ірі марксистік баспа үйі – Чарльз Х. Керр & Co. негізін қалаушы Чарльз Х. Керрмен тығыз байланысқа әкелді. Керхер 1924 жылы Керр директорлар кеңесінің мүшесі болды, ал 1928 жылы Чарльз Керр оған фирмадағы бақылау үлестерінің көп бөлігін сатты. Содан кейін Пролетариат партиясы Керр & Co компаниясының қызметін бақылап, Керхердің бірқатар еңбектерін жариялады, оның ішінде «Құдайлар қалай жасалды» (1929), «Өндірушілер мен паразиттер» (1935), «Бас жөндеу индустриясы» (1935), «Қылмыс: оның себептері мен салдары» (1937) және «Фредерик Энгельс» (1946). Қаржылық қиындықтарға байланысты PPA басқа Kerr жаңа кітаптарын жариялауға көп мүмкіндік таппады, бірақ компанияның каталогы ұйымның қаржылық тұрақтылығын сақтауда аса маңызды рөл атқарды. Х. М. Уикс Америка Коммунистік партиясына қайта оралып, онда ол өткір фракционер ретінде танылды. Деннис Батт бір уақыттан кейін радикалдық саясаттан қол үзді, еңбек журналисі болып жұмыс істеді және Америка Еңбек Федерациясының жақтаушысы болды. PPA және Charles H. Kerr & Co. туын 1954 жылы Ұлттық хатшы лауазымынан зейнеткерлікке шыққаннан кейін Аль Уайсоцки көтеріп жүрді.
Keracher's work with Detroit's Proletarian University had brought him into close contact with Charles H. Kerr, founder of Charles H. Kerr & Co., the largest Marxist publishing house in the United States. Keracher became a member of the Kerr Board of the Directors in 1924 and in 1928 Charles Kerr sold him the bulk of his controlling shares in the firm. Thereafter, the Proletarian Party controlled the operations of Kerr & Co., publishing a number of Keracher's works, including How the Gods Were Made (1929), Producers and Parasites (1935), The Head Fixing Industry (1935), Crime: It's Causes and Consequences (1937), and Frederick Engels (1946). Owing to poor finances, few other new Kerr titles were ever published by the PPA, although the backlist of the company was no doubt invaluable in maintaining the organization's solvency. H. M. Wicks wound up returning to the Communist Party of America, where he was known as a bitter factionalist. Dennis Batt retired from radical politics after a time, to become a labor journalist and staunch supporter of the American Federation of Labor. The banner of the PPA and Charles H. Kerr & Co. was carried forward by Al Wysocki following Keracher's retirement as National Secretary in 1954.
Жарияланымдар
PPA-ның ресми органы "Пролетариан" деп аталатын ай сайынғы журнал болды, ол бастапқыда Мичиган социалистік партиясының ішіндегі сол қанаты үшін ақпараттық бюллетень ретінде қызмет етті. "Пролетариан" 1918 жылдың мамыр айында жарық көріп, 1931 жылдың шілдесіне дейін әр ай сайын шығарыла берді, содан кейін 1932 жылы жарық көрген және 1961 жылдың мамырында тоқтатылған "Пролетариат жаңалықтарымен" алмастырылды (30 том, 1 нөмір, барлығы 318). Екі басылым да ай сайын шығатын. Соңғы жылдары партия мүшелерінің аз болуына байланысты "Пролетариат жаңалықтары" мимеограф көмегімен шығарылды. 1923 жылы партия қысқа мерзімге төрт беттік апталық "Еңбек қорытындысы: Жұмысшы табының билік үшін күресіне арналған" газетін сынап көрді. Газет 1923 жылдың 2 маусымынан 1923 жылдың 22 қыркүйегіне дейін он екі нөмір жарық көрді. Тарихы бойында топ "Пролетариат бюллетені" деп аталатын, жүйесіз шығатын мимеографиялық ішкі талқылау бюллетенін, сондай-ақ жастар бөліміне арналған, қысқа ғұмырлы "Пролетариат жастары" басылымын жариялады.
The official organ of the PPA was a monthly magazine called The Proletarian, which originally served a newsheet for the left wing inside the Socialist Party of Michigan. The Proletarian launched in May 1918 and continued to be issued each month until July 1931, when it was superseded by Proletarian News, which was launched in 1932 and terminated in May 1961 (Vol 30 No. 1 Whole 318). Both publications were monthlies. During its final years, Proletarian News was produced via mimeograph owing to the small size of the party membership. In 1923 the party briefly experimented with a four page weekly Labor Digest: Devoted to the Working Class Struggle for Power. The newspaper last twelve issues from June 2, 1923 to September 22, 1923. Throughout its history, the group also published an irregular mimeographed internal discussion newsletter called Proletarian Bulletin, as well as a short lived publication for its youth section, Proletarian Youth.
Сайлау саясаты
Пролетариат партия мерзімді түрде сайлауға өз кандидаттарын тікелей қойды, әсіресе Мичиган штатында, онда партия ұйымдық тұрақтылығын сақтап қалды. 1932 жылы партия сол штаттан екі кандидатты тікелей ұсынды: Аль Реннер – Губернаторлыққа, ал Энтони Билекас – Мемлекеттік хатшылыққа.
The Proletarian Party periodically ran its own candidates for electoral office, particularly in the state of Michigan, where it retained some organizational viability. In 1932 the party ran two candidates in that state, Al Renner for Governor and Anthony Bielekas for Secretary of State.
Жарияланымдар
Пролетариандық. Детройт және Чикаго. (1918-1931) — 1918 жылы ай сайын шығатын таблоидтық газет, содан кейін ай сайын шығатын журнал. "Пролетариат жаңалықтары". Чикаго. (1931-1961) — Ай сайын шығатын таблоидтық газет, кейін мимеографияланды. Еңбек қорытындысы. Чикаго. (1923 жылдың маусымынан қыркүйегіне дейін) — Қысқа ғұмырлы, үгіт-насихаттық үлкен форматты газет. "Пролетариат бюллетені". Сан-Франциско, Калифорния. — Мимеографиялық ішкі талқылау бюллетені.
The Proletarian. Detroit and Chicago. (1918 1931) —Tabloid monthly newspaper in 1918, thereafter monthly magazine. Proletarian News. Chicago. (1931 1961) —Tabloid monthly newspaper, later mimeographed. Labor Digest. Chicago. (June to Sept. 1923) —Short lived broadsheet propaganda paper. Proletarian Bulletin. San Francisco, CA. —Mimeographed internal discussion bulletin.