Кіріспе

Нагамаки (長巻) – феодалдық Жапонияның самурайлары қолданған, дәстүрлі жапондық семсері (нихонто), ерекше ұзын сапты.

Тарих

Нагамаки алғаш рет Хэйан дәуірінде (794–1185 жж.) жасалған болуы мүмкін, бірақ Камакура дәуірінің ортасынан (1192–1333 жж.) бұрынғы үлгілері белгілі емес. Нагамакинің үлкен семсерден – одачиден дамыған деп саналады. Одачидің ұзын жапырағы кейде стандартты тұтқасымен қолдануға ыңғайсыз болар еді. Сондықтан, кейде семсердің ортасынан қорғауышқа дейін берік арқан оралып, қолданушы сол арқаннан ұстап семсер тіреуге ие болар еді. Осылай қолданылатын семсер 中巻の太刀; накамаки но тати деп аталды. Осы тәжірибе нагамакиге айналып, оның тұтқасы өндіріс кезінде ұзартылды. Сенгоку дәуірінде, жаяу әскерлер – 足軽; ашигарудың қатысқан ірі масштабты шайқастарда, тығыз формацияларда мылтықпен; танегасима (мылтық) және найза; яри, сондай-ақ тығыз формацияларда қолдану қиын болған таяқ қару; нагината, нагамакимен алмастырылды, ал ауыр және ұзын семсер; тати көбінесе катанамен ауыстырылды. Сенгоку дәуірінде нагамаки ең көп қолданысқа ие болды. Ол көбінесе жаяу әскерлерінің төменгі шендегі сарбаздарының қаруы ретінде қолданылды. Тарихи кітап – 見聞雑録; Кенбун зацуроку, нагамакинің яриді жақсы ұстай алмаған төменгі шендегі сарбаздарға берілгенін айтады. Эдо дәуірінде (1603–1867) нагамакидің тұтқасы жиі кесіліп, катана немесе қысқа семсер; вакизаши жасалған. Одачи, тати, нагината немесе нагамакидің тұтқасын кесіп, оны қысқа катана немесе вакизашиге ауыстыру тәсілі 磨上げ; суриаге деп аталады және сол кезде Жапонияда кең таралған. Жапонияда семсерлер туралы мақал бар: "Нагамаки немесе нагинатадан жасалған семсердің кескіш жағы нашар болмайды" (長巻(薙刀)直しに鈍刀なし). Бұл мақалдың мағынасы – нагамаки мен нагината нақты шайқасқа арналған жабдық, өнер туындылары немесе қамиға арналған құрбандық емес, және олардан жасалған семсерлердің өткірлігі мен беріктігі шайқас алаңында дәлелденген.

Сипаттама

Нагамаки - бұл ұзын қылыш, оның жалпағы екі метрден асатын болса, ал сабы жалпақтың ұзындығымен шамалас болатын. Барлық дәстүрлі жапон қылыштары өз саптарына тығыз бекітіледі және бамбук тікпеш – мекуги арқылы орнында ұсталады, ол қылыштың дұғасына (мекуги-ана) салынған тесіктен өтеді. Бұл дұрыс жасалса, өте мықты бекіту болып табылады және қылышты күтіп жөндеу немесе тексеру үшін оңай шығаруға мүмкіндік береді. Катанала көбінесе бір ғана тікпеш болса, нагамакиде көбінесе екі немесе одан да көп тікпеш болады, бұл ұзын сабының күшін ескереді.

Қолдану

Оларды қолдану өте ерекше; ол екі қолмен бекітілген күйде ұсталады, дәл катана ұстағандай. Нагинатадан өзгеше, қаруды қолдану кезінде қолдар өзгермейді және оң қол әрқашан жараққа жақын болады. Нагамакиді қолдануда, тұтқадағы сырғанау әрекеттері нагинатаға қарағанда азырақ жасалады, онда біліктің толық ұзындығы пайдаланылады. Нагамаки кең ауқымды қиялау және кесу соққылары үшін жасалған. Дәстүрлі түрде нагамаки жаяу әскердің қаруы ретінде қолданылған, көбінесе атты әскерге қарсы қолданылған.

Көркем шығармаларда

Тацугири, 2000 жылдардағы «Гамаран» мангасындағы Курю Анго қолданған нагамаки. Сэр Алон, «Dark Souls II» DLC кампаниясындағы «Ескі темір патшаның тажы» боссы, нагамаки қолданатын самурай кейіпкері. Егер ойыншы оны 5 минут ішінде зақым келтірмей жеңсе, ол нагамакимен сеппуку жасайды. Лион, бесінші «Суикоден» ойынындағы көмекші кейіпкер, Фалена ханзадасын, яғни басты кейіпкерді қорғау үшін нагамакиді қолданады. «Сақиналардың иесі» фильмінің «Жүзіктер серігі» және «Екі мұнара» бөлімдерінде Эльфтер нагамакиге өте ұқсас қисық, бір қырлы қылыш қолданады, бірақ оның пішіні әлдеқандай «S» әрпіне ұқсайды. «Тенсей Шитара Сурайму Датта Кен» анимесінде қызыл шашты жауынгер Хииро нагамаки қылышын қолданады. «Sekiro: Shadows Die Twice» ойынындағы Сыбайлас Монах боссы үлкен нагамакиді қолданып, ойыншыға күрделі соққылар мен шабуылдар жасайды. «Samurai Shodown» (2019) ойынында жаңа кейіпкер Яшамару Курама нагамакиді қолданады; қазіргі таңда сериядағы осы қылышты қолданатын жалғыз кейіпкер ол.