Кіріспе

Эрнест Хемингуэйдің "Ақ пилдей төбелер" атты әңгімесі. Ол алғаш рет 1927 жылы тамызда "Транзиция" әдеби журналында, содан кейін 1927 жылы "Әйелдерсіз адамдар" әңгімелер жинағында жарияланды. Кейіннен 2002 жылы осы әңгіме фильмге бейімделді. "Ақ пилдей төбелер" – 38 минуттық қысқа фильм, онда британдық актер Грег Уайз американдық рөлін ойнады.

Қорытынды

Бұл әңгіме негізінен Мадридке пойыз күтіп тұрған испан вокзалында американдық ер адам мен жас әйел арасындағы сөйтіске тоқталады. Әйел жақын жердегі төбелерді ақ пілдермен салыстырады. Екеуі тікелей айтпай, ер адам әйелге жасатуды қалаған "операция" туралы әңгімелейді, ол – түсік тарту, және бұл туралы айтуға тыйым салынған еді.

Талдау

Кейіпкерлер туралы ақпарат аз болғанымен, бірнеше ғалым оқиға орнының оқиғаға қалай әсер ететінін талдаған. Джеффри Герлихи «In Paris or Paname: Hemingway’s Expatriate Nationalism» еңбегінде, шетелдік атмосфераны «кейіпкерлердің әрекеттеріне түрткіс беретін фактор» деп жазады. Испанияда оқиғаны бейнелеу «көшпелі тақырыпты көркемдеп көрсетеді» және еркекке «өзінің туған жерінің мінез-құлық нормаларынан» тыс, аборт туралы әңгімелесуге мүмкіндік береді. Шетелдік ортаны пайдалану Испанияны жай ғана фон емес, оқиғадағы «мәтіндік иронияның катализаторы» етеді. Оқырман әңгімеге сүйене отырып өз қорытындысын жасауы керек. Бұл оқиғаның әртүрлі интерпретацияларына алып келді. Бір даулы мәселе – әйелдің аборт жасатуға шешім қабылдаған-қабылдамағаны. Стенли Реннер сияқты сыншылар оқиғадағы егжей-тегжейлер әйелдің баланы сақтап қалуға шешім қабылдағанын көрсетеді: «Оқиғаның логикасы, әйелдің қызметшінің пойыз туралы хабарламасына жарқын күлімдеуінің себебі – ол бұрын қатты қиналған аборт жасатуға бара жатқан жоқ екендігін көрсетеді». Басқа сыншылар әйелдің соңында аборт жасауға шешім қабылдағанын айтады. Осы және басқа да мүмкіндіктерді дәлелдейтін көптеген эсселер жазылған. Оқиғаның ерекшелігіне байланысты, жалпы келісімге келген жоқ, себебі оқырманға көп ақпарат берілмейді.

Символизм

Ебро өзенінің екі жағы өмірдің екі жолын көрсетеді деп жиі айтылады: бірі – жұбайлардың мақсатсыз ләззат іздеуі, екіншісі – толыққанды өмірге қатысу. Ланье «Ақ пилдей дөңес» повесіндегі әрбір егжей-тегжей Хемингуэйдің қасақана салғанын, ал абсенттің бірнеше мағынасы болуы мүмкін екенін мәлімдейді. Ол судың құнарсыздығын көрсету арқылы жұбайлардың өмір салтының құнарсыздығын баса көрсетуге тырысқан деп болжайды. Бұл – саяхаттау, секс, ішімдік ішу, заттарға қарау және олар туралы мәнсіз әңгімелерге толы, бос және мағынасыз өмір. Оқиғадағы түс салыстырулары осы мағынаны түсінуге көмектеседі. «Абсент» ішімдігінің қара лакрицасы мен төбелердің ақтығы арасында қуаныш пен қайғының қарама-қайшылығы бар деп есептеледі. Бұл ақ төбелерді құрғақ, қоңыр даламен салыстыру арқылы да көрінеді, олар да сол қуаныш пен қайғыны бейнелейді. Дегенмен, атаудың толық мағынасы жұбайлардың аборт тақырыбын қозғағанда ғана ашылады. Ер адам бұл «өте қарапайым операция, тіпті операция деуге келмейді, жай ғана ауа кіргізу» дейді. Сонда «ақ пилдер» термині ақ пилдерді сатумен байланысты болуы мүмкін екені түсініледі. Бұл – қажетсіз сыйлықтарды қайырымдылыққа беру арқылы ұйымдастырылатын сату, оқырманды аборт жасаумен байланыстыруға итермелейді. Бұл «бөлмедегі фил» сөзінің мағынасын да білдіруі мүмкін – барлығына түсінікті, бірақ әңгімеге алынбайтын нәрсе. «Бөлмедегі фил» әдетте қарым-қатынастағы дағдарыстар, ажырасу, алдау, неке, бала асырап алу немесе аборт сияқты қиын жағдайларды баяндау үшін қолданылады. Жұбайлардың бұл мәселеге қатысты көзқарасы әртүрлі. Ер адам үшін бала – «жай ғана ақ пил», одан құтылу керек, ал әйел оны әкесінің көзқарасының әсерінен солай көреді. Төбелерге соңғы сілтеме, қыз аборт жасату туралы шешімін келесі сөйлеммен ойлайды: «Егер мен бәрі ақ пилдей болса, саған ұнайды деп айтсам, жақсы болар ма?» Бұл сөйлем оқиғаның негізгі қақтығысы – қаланбаған жүктілікпен байланысты екенін көрсетеді. Мұндай сатулар ақша жинауға көмектеседі, адамдар қажетсіз заттарын қайырымдылыққа беруге ынталандырады. «Ақ пилдей дөңес» повесінде ер адам үшін қыз баламен бірге – ақ пил. Повестегі тағы бір маңызды символ – бамбук пердесі. Көптеген түсіндірулерде перде Джиг пен америкалықтың арасындағы кедергі ретінде қарастырылады. Перде американдық пен қыздың арасында, ол барда басқа «әдепті» адамдармен ішіп отырғанда, қыз сыртта отырғанда болады. Символикалық тұрғыдан алғанда, бұрандалы перде Джигті, бұрандаларды байқап, тиетін сезімтал қызды, тек сусын жарнамасын мойындап, пердеге төбелерге қарағанда көбірек көңіл бөлмейтін американдықтан бөліп тұрады. Дэвид Гилмор бұршақ пердесінің одан да нақты символикасы бар екенін атап өтеді. Джиг екі жіпті ұстағанда, американдық оны шіркеудің шіркеушісі ретінде қарастырады, бұл Джигтің католик екеніне меңзеп тұрады. Гилмор Испания, католицизм және аборт туралы ойлаудың қиын екенін айтады, егер Джиг дұға етсе, ол америкалықпен араласпауы үшін уақытты кері қайтару үшін дұға етер еді. Бұл ой қыз екі жіпті ұстап тұрып, бұрынғыдай болғанын қалайтынын айтқанда расталады. Керісінше, Гэри Эллиотт бұршақ перденің розеткаға ұқсастығы қыздың аборт жасатуға қарсы болуына түсінік береді және оның католиктік ортасынан екенін көрсетеді. Ол перде екі адамның арасындағы физикалық кедергі болғанымен, оларды бөлетін діни сенімдер екенін айтады. Қарым-қатынастағы мәселелер тек қана жайтшалық емес, одан да терең болуы мүмкін. Бірден туындайтын мәселе – қаланбаған жүктілік болғанымен, бұл қарым-қатынастың беткей екенін көрсетеді. Көптеген сыншылар диалогты түсінудің қарапайым жолдарын ұсынады, бірақ кейбіреулері басқа сценарийлерді де қарастырады. Дегенмен, сыншылар әйел кейіпкердің өзі шешім қабылдайтынын және оқиғаның феминистік екенін де айтады.