Зимбабведегі ұлттық саябақ: Ньянга ұлттық саябағы – елдің ең биік нүктесі, көркем таулар, мәңгі жасыл өзендер мен Mutarazi шатқалы бар табиғаттың кереметі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Зимбабведегі ұлттық парк
National park in Zimbabwe
Нянга ұлттық паркі Зимбабведің Шығыс Таулы аймағының солтүстігінде орналасқан. Елдегі ең алғашқы ұлттық парктердің бірі болып табылатын бұл паркте Зимбабведегі ең биік жер, жасыл төбелер және жыл бойы құрғамайтын өзендер бар. Оның жер бедерінің көп бөлігі 1800–2593 метр (6560–7544 фут) биіктікте орналасқан, көбінесе жеңіл орманды төбелерден тұрады. Зимбабведегі ең биік нүкте – Ньягани тауы парктің орталығында, ал Зимбабведегі ең биік сарқырама – Мутарази сарқырамасы парктің оңтүстігінде орналасқан. Нянга ұлттық паркі өзінің оңтүстік шекарасында бұрынғы Мутарази сарқырамасы ұлттық паркін біріктіреді.
Nyanga National Park lies in the north of Zimbabwe's Eastern Highlands. One of the first national parks to be declared in the country, it contains the highest land in Zimbabwe, with green hills and perennial rivers. Most of its terrain consists of rolling downland, sometimes lightly wooded, lying at altitudes between 1,800–2,593 metres (6,560–7,544 feet). Mount Nyangani, the highest point in Zimbabwe, lies in the centre of the park and Mutarazi Falls, Zimbabwe's highest waterfall, is in the south of the park. Nyanga National Park incorporates the former Mutarazi Falls National Park on its southern boundary.
Парктің тарихы
Ұлттық парк Зимбабведегі ең көнелердің бірі болып табылады, ол Сесил Родстың мұрасы ретінде Родос Иньянга ұлттық паркі ретінде құрылған. Парктің бастапқы шекарасы Уду тоғанынан тысқары, Ньянгомбе өзенінің шығыс жағалауымен қазіргі парк шекарасының солтүстігіне дейін созылған. Бұл кеңейтім 1970 жылдары сатылды, бірақ Уду тоғанының ар жағындағы Уоррендейл бөлігі 1980 жылдардың басында қайтадан мемлекеттік меншікке алынды. 1990 жылдардың соңында Иньянга блогы мен Кварагуза шаруашылықтарының көп бөлігін сатып алу арқасында парктің ауданы шамамен екі есеге артты. Бұл сатып алулар ұлттық паркті Ньягани тауының солтүстігіне және шығысына қарай кеңейтті, бұрын парк ішіндегі анклав болған таулық ылғалды орманның маңызды аймақтарын қамтыды, сонымен қатар Ньягани тауының және Пунгве өзенінің бастауларын ресми түрде қорғауды аяқтады. Дегенмен, Ньязенгу 2000 жылға дейін жеке табиғат қорығы ретінде, ал 2000 жылы Ньязенгу шаруашылығын белгілеп, сатып алғаннан кейін муниципалдық жер ретінде пайдаланылды. Қазіргі Ньянга атауы аймақтың жергілікті тілде дұрыс айтылуын көрсетеді.
The national park is one of the oldest in Zimbabwe, established as Rhodes Inyanga National Park, a bequest from Cecil Rhodes. The original park borders extended beyond Udu Dam, along the east bank of the Nyangombe River to the north of the current park boundary. This extension was sold in the 1970s, but the Warrendale section, immediately beyond Udu Dam, had been recovered by the early 1980s. The park nearly doubled in size with the late 1990s purchase of most of the Inyanga Block and Kwaraguza farms. These purchases expanded the national park to the north and east of Mount Nyangani, incorporating some important areas of montane rainforest, previously an enclave within the park, completed the formal protection of Mount Nyangani and the headwaters of the Pungwe River, although Nyazengu had been operated as a private nature reserve until 2000 and as unincorporated council land after the designation and acquisition of Nyazengu farm in 2000. The current name Nyanga reflects the correct vernacular pronunciation of the area.
Флора
Нянга өсімдіктері Шығыс Зимбабве таулық орман-жайылым мозаикасының бір бөлігі болып табылады, бұл таулық жайылымдар мен бұталы жерлердің экожүйесінің ішінде орналасқан. Жаңбырлы орман негізінен шығыс (желден қорғалған) беткейлерде, сондай-ақ батысқа қараған тік жартастардағы аңғарларда кездеседі. Онда Сизигиум басым түр. Парк әкімшілігі тұрақты жою бағдарламасын жүргізіп отыр.
The vegetation of Nyanga is part of the Eastern Zimbabwe montane forest grassland mosaic, within the montane grasslands and shrublands ecoregion. The rainforest is found mainly on the eastern (leeward) slopes, as well as in the steeper valleys on west facing slopes. It is dominated by Syzygium The park authorities maintain a continuous eradication programme.
Фауна
Бірнеше жыл бойы жинақталған жануарлар тізімі сүтқоректілердің керемет түрлер байлығын көрсетеді, оның ішінде Мозамбик жазықтарынан келген бизон мен арыстанды кездейсоқ көруге болады. Саяхатшылар куду, қамыс бұғысы, клипспрингер және басқа да бірнеше антилопа түрлерін көруі мүмкін; жыртқыштар, оның ішінде барыс пен гиена да кездеседі. Африкалық тырнақсыз сусар парктің солтүстік-шығысындағы Кайрези өзенінің жоғарғы ағысында көптеп таралған. Парк жануарларды қорғау мамандары арасында көк антилопа мен Саманго маймылының популяциясымен әйгілі. Бұл екі жануар да Шығыс Жоталарынан тыс жерде табылмайды. Иньяньганьи өзенінің бақасы – таулы шалғындардағы тасты, жылдам ағысты өзендерде мекендейтін, құрып кету қаупі төнген қосмекенді. Гулливер көлі және Маре, Уду, Пурдон және Родос тоғандары Ұлттық парктер департаментінің шаруашылықтарында өсірілген форельмен толтырылған. Радуга форелі парктің тоғандары мен өзендерінде ең көп тараған, бірақ қоңыр форель мен американдық бұлақ форелі де кездеседі.
A wildlife checklist compiled over several years reveals a remarkable diversity of mammals, including occasional sightings of buffalo and lion that stray into the region from the Mozambique lowlands. Visitors are likely to see kudu, reedbuck, klipspringer and several other antelope; predators, including leopard and hyaena, are also present. The African clawless otter is common in the upper Kairezi River, in the northeast of the park. The park is best known among wildlife conservationists for its populations of blue duiker and Samango monkeys. Neither animal is found outside the Eastern Highlands. The Inyangani river frog is an endangered amphibian found in rocky, fast flowing streams in the montane grassland. Lake Gulliver and the Mare, Udu, Purdon and Rhodes Dams have been stocked with trout from hatcheries maintained by the Department of National Parks. The rainbow trout is most widespread within the park's dams and streams but brown trout and American brook trout are also present.
География және геология
Парктің ортасында орналасқан Ньягани тауы ең биік және парктің басым бөлігін құрайды. Бұл тау Зимбабведегі ең жоғары тау болып табылады. Парк көптеген арналар мен өзендермен жақсы суландырылған. Парктің орталық және шығыс бөліктері Замбези алабының бір бөлігін құрайды. Ньянгомбе өзені, оның салалары Марэ және Ньямузива өзендері, сондай-ақ Кайирэзи өзені парктен солтүстікке қарай ағып, әрі қарай Мазове өзеніне қосылады. Пунгве өзені Ньягани тауының етегінен басталып, парк арқылы оңтүстікке қарай ағады, содан кейін 787 фут (240 м) биіктіктен тығыз орманды Пунгве шатқалына құлайды. Пунгве шатқалынан оңтүстікке қарай бірнеше шақырым жерде орналасқан Мутарази шарлауығы 2499 фут (762 м) биіктігімен Зимбабведегі ең биік шарлауық болып табылады; ол екі сатыдан гранитті тік жарлардан Хонде өзенінің аңғарына құлайды, бұл аңғар парктен тысқары орналасқан және маңызды шай плантациясы аймағы болып табылады. Демалыс және туристерді сумен қамтамасыз ету үшін бес бөгет салынды: Маре өзеніндегі Родос және Маре бөгеттері, Маре өзенінің салаларындағы Гулливер көлі және Пурдон бөгеттері, ал Ньянгомбе өзенінің саласында Уду бөгеті. Нянга ұлттық паркінің көп бөлігі граниттен тұрады. Ең биік таулар Умкондо тобының долериті мен құмтасынан құралған, мұндағы қатты долерит тік жарлар мен қыраттарды жасайды, ал гранит пен долериттің қосылған жері көбінесе шарлауықтарды құрайды. Кварагузаның суретінде алыстан көрінетін Троутбек долериті 1099 миллион жыл бұрын пайда болған деп есептеледі.
The park is dominated by Mount Nyangani which lies in the centre and is the highest mountain in Zimbabwe. The park is well watered by numerous streams and rivers. The central and eastern parts of the park form part of the Zambezi Basin. The Nyangombe River, whose tributaries include the Mare River and the Nyamuziwa River, and the Kayirezi River both flow north out of the park, ultimately to join the Mazowe River. The Pungwe River rises at the foot of Nyangani and flows southwards through the park before dropping 787 feet (240 m) into the densely wooded Pungwe Gorge. The Mutarazi Falls, a few kilometres south of the Pungwe Gorge, have a 2499 feet (762 m) drop and are Zimbabwe's highest waterfall; they drop in two stages over granite cliffs into the Honde River valley, which lies outside the park and is a major tea planting area. Five dams have been constructed for recreation and tourist water supply: Rhodes Dam and Mare Dam on the Mare River, Lake Gulliver and Purdon Dams on tributaries of the Mare River and Udu Dam on a tributary of the Nyangombe River. Most of Nyanga National Park is underlain by granite. The highest mountains are composed of Umkondo Group dolerite and sandstone, with the harder dolerite forming cliffs and ridges and the granite dolerite contact often forming waterfalls. The Troutbeck dolerite sill, shown in the distance in the photograph of Kwaraguza above, was dated at 1099 Ma.
Археологиялық, тарихи мәдени орындар
Нянганың барлық жерінде Зива халқының (жоғарғы таулық мәдениет) XV-XVII ғасырлардағы қираған орындары табылды. Бұл қираған орындармен бірге кең ауыл шаруашылығы террасалары мен суару арналары да кездеседі. Темір өндіру негізінен күрделі ауыл шаруашылығы технологиясын қолдау мақсатында жүргізілді. Парктің орталық аймақтары бұрын Сесил Родстың жеке меншігі болған. Ол оны алма ағаштары өсіру және қой шаруашылығымен айналысу үшін сатып алды және өмірінің соңғы жылдарын Родос тоғанының жанындағы шаруашылығында өткізді. Бұл шаруашылық қазір Родс мұражайы және Родс Нянга қонақ үйі болып табылады.
Fifteenth to seventeenth century ruins of the Ziwa people (upland culture) have been found throughout Nyanga. Associated with the ruins are extensive agricultural terracing and irrigation furrows. Iron extraction was practised, mainly to support the complex agricultural technology. The core areas of the park were once the private estate of Cecil Rhodes. He acquired it with the aim of growing apples and raising sheep, and spent the last years of his life at his homestead near Rhodes Dam. This homestead is now the Rhodes Museum and Rhodes Nyanga Hotel.
Қайықпен жүзу
Парктің бес бөгетінің бәрі қайық жүруге қолайлы, ал Родос, Маре және Уду бөгеттерінде қайықтарды жалдауға болады.
The park's five dams are all suitable for boating and boats are available for hire at Rhodes, Mare and Udu Dams.