Кіріспе

Расизмнің нәсілдік контексте туындайтын экологиялық әділетсіздігі

Экологиялық расизм, экологиялық расизм немесе экологиялық апартеид – расизмнің бір түрі болып табылады, ол қоқыс полигондары, қауіпті қалдықтарды өртеу орындары және қауіпті қалдықтарды жою сияқты жағымсыз экологиялық салдарға алып келеді. Бұл, тепе-теңдікті бұзу арқылы, түрлі этникалық топтарға әсер етеді. Халықаралық деңгейде ол сондай-ақ тау-кен өндірісі, мұнай өндіру және өнеркәсіптік ауыл шаруашылығының экологиялық ауыртпалығын жергілікті халықтар мен кедей елдерге, көбінесе түрлі этникалық топтарда мекендейтін халықтарға жүктеумен байланысты. Осы контексте, нәсілдің, әлеуметтік-экономикалық жағдайдың және экологиялық әділетсіздіктің өзара байланысын, оның тарихын және оның тең емес әсерін түсіну – қоғамның барлық топтары үшін экологиялық әділеттілікті қамтамасыз етуге бағытталған теңдікке негізделген шешімдерге қол жеткізудің бастапқы қадамы болып табылады. Экологиялық расизмнің тарихи тамырларын, оның салдары мен үкіметтік шараларды, халықтық қозғалыстарды және мүмкін болатын түзетулерді зерттеу осы мәселені тиімді шешу үшін маңызды негіз болуы мүмкін. Экологиялық расизмге қарсы күрес 1970-1980 жылдары АҚШ-та және басқа елдерде дамыған экологиялық әділет қозғалысына үлкен үлес қосты. Экологиялық расизм азшылық топтарына немесе көпшілікке зиян келтіруі мүмкін, мысалы, Оңтүстік Африкадағы апартеид қара нәсілділерге зиянды экологиялық әсер еткен. Халықаралық деңгейде, қалдықтар саудасы кедей елдердегі көпшілікке, көбінесе түрлі этникалық топтарда мекендейтін халықтарға зиян келтіреді. Экологиялық расизм – институционалдық расизмнің бір түрі, ол Ресейде түрлі этникалық топтардағы қауіпті қалдықтардың шамадан тыс жиналуына әкелді. Экологиялық расизм – түрлі этникалық топтар мен басқа да аз қамтылған қауымдастықтардағы адамдардың ластану мен оған байланысты денсаулық проблемаларына ұшырау қаупінің артуын көрсететін теңсіздік түрі.

Тарих

"Экологиялық расизм" терминін 1982 жылы Біріккен шіркеу комиссиясының (UCC) бұрынғы атқарушы директоры Бенджамин Чавис енгізген. Чавис Уоррен округі, Солтүстік Каролина полигонына қауіпті полихлорилендірілген бифенил (ПХБ) қалдықтарын орналастыруға қарсы сөйлеген сөзінде бұл терминді былай анықтады: экологиялық саясатты қалыптастырудағы нәсілдік кемсітушілік, ережелер мен заңдарды қолданудағы дискриминация, уытты қалдықтарды түсті терілі қауымдастарға бағыттау, қоғамдарымыздағы уларлы заттардың қауіпті болуына ресми рұқсат беру және экологиялық қозғалыстардың басшылығынан түсті терілі адамдарды шеттету тарихы. Экологиялық расизмді мойындау 1970 және 1980 жылдары азаматтық құқық қозғалысының ықпалымен басталган экологиялық әділдік қозғалысын күшейтті. Жергілікті ұйымдар мен науқандар саясатты жасаудағы экологиялық расизм мәселесіне назар аударды және азшылықтардың пікірін ескерудің маңыздылығын атап өтті. Экологиялық расизм тарихи тұрғыдан экологиялық әділдік қозғалысымен байланысты болғанымен, жылдар өте келе бұл терминнен алыстау байқалады. Уоррен округіндегі оқиғалардан кейін UCC және АҚШ Бас есептік кеңсесі қауіпті қалдықтардың кедей азшылықтар тұратын аудандарда орналасқандығын көрсеткен есептерді жариялады. Чавис пен доктор Роберт Д. Буллард үкіметтік және корпоративтік саясаттан туындаған институционалды расизмнің экологиялық расизмге әкелгенін көрсетті. Бұл нәсілшілдік тәжірибелерге қызыл сызықтар жүргізу, аймақтық бөлу және түске қарамастан жоспарлау кірді. Тұрғындар төмен әлеуметтік-экономикалық жағдайы, саяси өкілдіктің жоқтығы және қиын жағдайларға бейімділігі салдарынан экологиялық расизмге ұшырады. "Америкалық апартеид мұрасы және экологиялық расизм" деген анықтамасын кеңейте келе доктор Буллард экологиялық расизмді: нәсіл немесе тері түсіне байланысты жеке адамдарға, топтарға немесе қауымдастықтарға әсер ететін немесе зиян келтіретін (ниеттенген немесе ниетсіз) кез келген саясат, тәжірибе немесе директива деп түсіндірді. АҚШ тарихы ақ нәсілшілдікке негізделген, елдің экономикалық, саяси және экологиялық ландшафтын қалыптастырған. "Тегін жер" (үндістер мен мексикалықтардан тартылып алынған), "тегін еңбек" (африкалық құлдардан алынған) және "тегін адамдар" (мүлігі бар ақ нәсілді ерлерге ғана шектелген) қағидалары американдық қоғамда институционалды расизмді тереңдей түсті. Бұл негіз үстем ақ нәсілді қоғаммен тең емес қарым-қатынасқа мүмкіндік берді. Институционалды расизм – мемлекеттік органдар, білім беру жүйелері, бизнес және басқа ұйымдар сияқты институттардың құрылымы мен тәжірибесінде нәсілге немесе этникалық принадлежностьға негізделген жеке адамдарға немесе топтарға қарсы жүйелі және терең тамырланған дискриминация. Институционалды расизм қоғамның нормалары, саясаты және процедуралары аясында кең ауқымда жұмыс істейді. Бұл институционалды расизм экологиялық жоспарлау мен шешім қабылдауға дейін жетеді, үкіметтік, заңдық, экономикалық және саяси институттар арқылы экологиялық расизмді күшейтеді. Расизм қоршаған орта мен денсаулыққа қауіпті жағдайларға ұшырау ықтималдығын арттырады, сондай-ақ денсаулық сақтауға қолжетімділікті шектейді. Мемлекеттік органдар, соның ішінде Федералдық қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA), түсті терілі адамдарды ластанудан және өнеркәсіптік зияннан қорғауға көбінесе сәтсіздікке ұшырайды. Бұл сәтсіздік түсті терілі қауымдастықтарға тиесілі ластанудың теңсіз ауыртпалығында көрінеді, афроамерикалықтар мен латиноамерикалықтар тұратын аудандарда ластану деңгейі ақ нәсілділер тұратын аудандарға қарағанда жоғары. Мысалы, Лос-Анджелесте афроамерикалықтардың 71% -ден астамы және латиноамерикалықтардың 50% -ы ауаның ең ластанған аймақтарында тұрады, ал ақ нәсілді халықтың 34% -ы ғана. Ел бойынша ақ нәсілділердің, афроамерикалықтардың және испандықтардың көп бөлігі ауа сапасы нашар аудандарда тұрады, түсті терілі адамдар ластанумен байланысты денсаулық мәселелеріне көбірек бейім. Дамып келе жатқан елдерде қоршаған ортаны қорғау ережелері аз болады және олар ластану ошағына айналады. Үлкен корпорацияларға қарсы тұру үшін әлеуметтік-экономикалық және саяси мүмкіндіктері жоқ маргиналды қауымдар олардың денсаулығына зиян келтіретін экологиялық расизм тәжірибелеріне ұшырайды. Экологиялық әділдік жұмыс, демалыс, білім, дін және қауіпсіз аудандарға тең қолжетімділіктің алдын келетін кедергілермен күреседі. "Кедейлердің экологизмі" еңбегінде Жоан Мартинез Алье экологиялық әділдік "экономикалық өсімнің өкінішке орай қоршаған ортаға тигізетін әсерін арттыратынын және көздер мен сіңіру орындарының географиялық орын ауыстыруын атап көрсетеді".

Әлеуметтік-экономикалық аспектілер

Шығындар мен пайдаларды талдау (CBA) – мәселелерді бағалау үшін шығындар мен пайдаларға ақшалай құн қоятын процесс. Экологиялық CBA таза ауа мен су сияқты материалдық емес игіліктерге тұтынушының төлеуге дайындығын өлшеу арқылы саяси шешімдер табуға бағытталған. CBA экологиялық расизмге экологиялық ресурстарды олардың қоғамға тигізетін пайдасына қарай бағалау арқылы себепкер болады. Егер адам таза су мен ауа үшін көп төлей алса, оның төлеген ақшасы қоғамға одан көп пайда әкеледі, ал төлей алмайтындар үшін бұл ауыртпалық тудырады. Улы қалдықтарды көшіру кедей аудандар таза орта үшін бай аудандар сияқты көп төлей алмайтындықтан, дұрыс деп есептеледі. Улы қалдықтарды кедейлер тұратын жерге орналастыру қазірдің өзінде арзан жердің құнын одан да төмендетеді. Мүлік құнының төмендеуі бай және таза аудандардағыдан аз болғандықтан, улы қалдықтарды «аз құнды» аймаққа тастау қоғамға көбірек ақшалай пайда әкеледі.

Қазба отынның расизмі

Қазба отындар климаттың өзгеруі, нәсілдік теңсіздік және халық денсаулығы сияқты дағдарыстармен тығыз байланысты. Қазба отындардың әртүрлі кезеңдері – өндіру, өңдеу, тасымалдау және жағу – барлығы зиянды ластану мен парниктік газдар шығарылымына себеп болады. Қазба отындарды өңдеудің салдары ақ немесе бай қауымдастықтарға қарағанда қара, қоңыр, жергілікті және кедей қауымдастықтарға тең емес бөлінеді. Осы қауымдастықтар ауа мен судың ластануынан туындаған денсаулық қатеріне, сондай-ақ климаттың өзгеруінен туындаған тәуекелдерге ұшырайды. Осы қауымдастықтармен байланысты қолданылатын түсінік – "құрбандық аймақтары", онда жүйелі расизм қазба отындарға негізделген экономикамен қабаттасады. Энергияны зерттеу және әлеуметтік ғылымдар тұрғысынан қарағанда, "қазба отын расизмі" құбылысы жүйелі расизмнің түсті терілі қауымдастықтарға ластанудың салдарынан туындаған шығындарды аударуға мүмкіндік беру арқылы қазба отын өнеркәсібіне тиімді субсидия беруі туралы аргумент арқылы түсіндіріледі. "Қазба отын расизмі" осы теңсіздіктерді күшейтетін жүйелер мен құрылымдарға назар аударуға мүмкіндік береді. Бұл бағыттың салдары ретінде климаттық саясат көбінесе нәсілдік айырмашылықтарды ескермейді және халық денсаулығына тигізетін жалпы әсерге баса назар аударады. Қазба отын өндірісі мен тұтыну арқылы туындаған жүйелі теңсіздіктерді жою үшін қазба отын өнеркәсібіне қатысты саяси және нормативтік шешімдерді қабылдау өте қажет.

Денсаулыққа әсері

Экологиялық расизм нашар қоршаған ортада тұратын қауымдардың денсаулығына зиян келтіреді. Денсаулық проблемаларын тудыруы мүмкін факторлардың қатарында полигондар мен өзендердегі қауіпті химиялық токсиндерге ұшырау бар. Бұл токсиндерге ұшырау мидың дамуын әлсіретуі немесе тежеуі мүмкін. Бұл қауіптер осы қауымдарда тұратын адамдардың денсаулығына да әсер етеді, соның салдарынан осал топтардың қоршаған ортамен бірге салауатты өмір сүруі үшін қоршаған ортаның сапалы болуын қамтамасыз етудің маңыздылығын көрсетеді. Жануарларды қорғау ұйымы қарқынды мал шаруашылығының жақын жердегі қауымдардың денсаулығына теріс әсер ететінін мәлімдейді. Олардың пікірінше, осыған байланысты тыңайтқыш тоғандары сутек сульфидін бөліп шығарып, жергілікті су көздерін ластайды, нәтижесінде түсік, туа біткен ақаулар мен аурулардың өршуіне алып келеді. Мұндай шаруашылықтар көбінесе аз қамтылған аймақтар мен түрлі этностық қауымдарда орналасқан. Басқа да тәуекелдерге пестицидтерге, химиялық заттардың ағып кетуіне және ауадағы бөлшектерге ұшырау жатады. Климатты зерттеушілер қолдағы ақпаратты, жинаған деректерін әртараптандыруға, сондай-ақ ресурстардағы тарихи теңсіздіктерді жоюға күш салуы керек. Мысалы, Африкадағы суық толқындардың күшеюі туралы деректер жетіспейді, бірақ бұл құбылыс көптеген адамдарға әсер етеді.

Ластану

АҚШ-тың оңтүстік-шығыс аймағы ауқымды ластануға ұшырады, ал аз ұлт өкілдері осының салдарынан ең көп зардап шекті. Детройт, Мемфис және Канзас-Сити сияқты қалаларда көмір станцияларынан адамдар қаза болды немесе созылмалы ауруларға шалдықты. Теннесси және Батыс Вирджиния тұрғындары тау-кен өндірісі үшін тауларды жарған кезде жиі уытты күлге толы ауамен тыныс алады. Құрғақшылық, су тасқыны, жер мен ауа сапасының үнемі нашарлауы осы аймақтардағы тұрғындардың денсаулығы мен қауіпсіздігін анықтайды. Ұлттық азшылықтар мен төмен кіріс табатын азаматтар көбінесе осы мәселелердің ауыр салдарын тікелей сезінеді. Дүние жүзінде осындай қиындықтарға тап болған көптеген қауымдастықтар бар. Мысалы, Десмонд Д'Саның жұмысы Оңтүстік Дурбан қаласындағы қауымдастықтарға арналған, онда жоғары ластану индустриясы Апартеид кезінде күштеп көшірілген адамдарға әсер етеді.

Экологиялық расизм жақсартуға кедергі жасайды

Экологиялық расизм шеттетуге ұшыраған қауымдастықтар арасындағы денсаулықтың теңсіздігін күшейтеді, нәтижесінде BIPOC өкілдері қоршаған ортаның зиянды әсерлеріне және олардың денсаулыққа тигізетін салдарына пропорционалды түрде көп ұшырайды. Мысалы, қара нәсілді балалар басқа нәсілдік топтарға қарағанда қорғасынға көбірек ұшырайды, бұл олардың денесінде қорғасын, полихлорлы бифенилдер және фталаттар сияқты зиянды заттардың жиналуына әкеледі. Экологиялық әділдік (ЭӘ) және климаттық әділдік (КЖ) қозғалыстары экологиялық расизм мәселесіне назар аудару және өзгерістер енгізу арқылы шеттетуге ұшыраған халықтың климаттың өзгеруі мен ластанудан пропорционалды түрде зардап шегуіне жол бермейді. Біріккен Ұлттар Ұйымының қоршаған ортаны қорғау және даму жөніндегі конференциясының мәлімдемесіне сәйкес, мүмкін болатын шешімдердің бірі – сақтық қағидасы. Бұл қағидаға сәйкес, егер қоршаған ортаға қатысты ауыр немесе қайта келтірілмейтін зиян тудыру қаупі болса, толық ғылыми нақтылықтың болмауы қоршаған ортаны қорғауға бағытталған тиімді шараларды кейінге қалдыруға себеп болып табылмауы керек. Осы қағида бойынша, қауіпті әрекетті бастаушы оның қауіпсіздігін дәлелдеуге міндетті. Экологиялық әділдік жақтастары жалпы қалдықтарды азайту қажеттігін де атап көрсетеді, бұл жалпы жүктемені азайтуға және метан шығарылымдарын төмендетуге, нәтижесінде климаттың өзгеруін баяулатуға көмектеседі. Экологиялық расизмнің мысалдарына қатысты зерттеулермен қатар, ережелерді өзгерту және экологиялық расизмнің алдын алу жолдары туралы ақпарат та ұсынылған. Даум, Столер және Гранттың Гананың Аккра қаласындағы электрондық қалдықтарды басқару туралы зерттеуінде, қайта өңдеу фирмалары, қауымдастықтар және металл қоқысын сатумен айналысатын саудагерлер сияқты әртүрлі салалар мен ұйымдармен өзара әрекеттесудің маңыздылығы, тәжірибелерді өзгерткенге көп әсер етпеген өрт сөндіру және қайта сатып алу сияқты бейімделу стратегияларынан жоғары бағаланған. Экологиялық әділдік ғалымдары, мысалы, Орегон университетінің этнографиялық зерттеулер кафедрасының меңгерушісі және профессоры Лора Пулидо және Дэвид Пеллоу, Дельсен және Экологиялық зерттеулер кафедрасының меңгерушісі және Санта-Барбарадағы Калифорния университетінің жаһандық экологиялық әділдік жобасының директоры, экологиялық расизмді нәсілдік капитализмнің тамырласқан мұрасынан туындайтын құбылыс ретінде танудың қозғалыс үшін маңызды екенін айтады, өйткені нәсілшілдік адамның табиғатпен және еңбекпен қарым-қатынасына әлі де үстемдік етеді.

Процедуралық әділдік

Қазіргі кезде экологиялық расизм және экологиялық әділдік мәселелерін шешуге қатысты саяси идеологиялар процессуалды әділдікті қолдану идеясына қарай өзгеруде. Процессуалды әділдік – бұл шешім қабылдау процесінде әділдікті сақтауды талап ететін ұғым, әсіресе ресурстарды бөлу немесе дауларды реттеу сияқты дипломатиялық жағдайларда. Процессуалды әділдік барлық тараптарға өз ұстанымдарын, пікірлерін және алаңдаушылықтарын білдіруге тең мүмкіндік беретін, әділ, ашық және бейтарап шешім қабылдау процесін қажет етеді. Келісімдердің нәтижелері мен олардың зардап шеккен халық пен мүдделі топтарға тигізетін әсеріне ғана назар аудармай, процессуалды әділдік жоспарлаудан бастап іске асыруға дейін барлық процеске барлық мүдделі тараптарды тартуға бағытталған. Экологиялық расизммен күресу тұрғысынан процессуалды әділдік, көбінесе сыбайлас жемқор мемлекеттер немесе жеке компаниялар сияқты ықпалды тұлғалардың шешім қабылдау процесін толығымен бақылау мүмкіндігін азайтуға көмектеседі және шешімдерге тікелей қатысты адамдарға билікті қайтарады.

Канададағы жергілікті әйелдер қозғалысы

Канадада экологиялық расизмге қарсы жергілікті әйелдер бастаған көптеген қарсылық қозғалыстары болды. Олардың ішінде ең танымал әрі үлкен әсер еткендері – Канада Жергілікті Әйелдер Ассоциациясының (NWAC) «Рухтас Бауырлар» (Sisters in Spirit) жобасы. Бұл жоба жергілікті әйелдердің қайтыс болуы мен жоғалуы туралы есептер жасауға, осы мәселенің хабардарлығын арттыруға және үкімет пен азаматтық қоғам ұйымдарын іс-қимылға түртуге бағытталған. 2010 жылы Канада федералды үкіметі «Рухтас Бауырлар» жобасын қаржыландыруды тоқтатса да, NWAC әйелдерге, «Екі Рух» және ЛГБТҚ+ қауымдастығының өкілдеріне өз даусын естірту үшін күресте қолдау көрсетуді жалғастыруда. Басқа жергілікті қарсылық қозғалыстарында экологиялық расизмге себепкер болған патриархат пен расизмге қарсы күресте, жарақаттан айығу үшін руханият пен дәстүрлі тәжірибелерге баса назар аударылады. Сондай-ақ, белсенділер мен жергілікті қауымдастықтар өз алаңдаушылықтарын білдіру үшін мемлекеттік заңнамалық жолдарға жүгінді, мысалы, келісімшарттар, адам саудасына қарсы заңдар, әйелдерге қарсы зорлық-зомбылыққа қарсы заңдар және БҰҰ Жергілікті Халықтардың құқықтары жөніндегі декларациясы (UNDRIP). 1988 жылы Африка Одағының Ұйымы (OAU) уытты қалдықтарды тастауды «Африка мен африкалық халыққа қарсы қылмыс» деп жариялаған резолюцияға қол қойды. Содан кейін, Батыс Африка мемлекеттерінің экономикалық қауымдастығы (ECOWAS) уытты қалдықтар тастағандарға өмір бойы түрме жазасын беруге рұқсат беретін қаулы қабылдады. Экологиялық әділет қозғалыстары әлемдік саммиттердің маңызды бөлігіне айналды. Бұл мәселеге көбінесе жұмысшылар, ғалымдар және қоғамдық лидерлер сияқты түрлі топтардан өкілдер қатысып, назар аударылуда. Глобализацияға қатысты алаңдаушылықтар жұмысшылар, ғалымдар және қоғамдық лидерлер сияқты көптеген мүдделі тараптарды біріктіре алады, олар үшін өнеркәсіптік дамудың өсуі ортақ мәселе болып табылады. Адамның әл-ауқатының жағдайына байланысты көптеген саясаттар жасалуы мүмкін. Бұл экологиялық әділеттің мақсаты – қауымдастықтар үшін қауіпсіз, әділ және тең мүмкіндіктерді құру және «қызыл сызықтар» сияқты жағдайлардың болмауын қамтамасыз ету болып табылады. Осы ерекше факторларды ескере отырып, саясаткерлер шешім қабылдағанда ескеруі керек маңызды салдарлар бар.

АҚШ-тағы қазіргі бастамалар

Қазіргі уақытта экологиялық расизмге бағытталған бастамалардың көпшілігі экологиялық әділдік тақырыбына көбірек назар аударады. Олар мемлекеттік және федералдық деңгейлерде жүзеге асырылуда. Мемлекеттік деңгейде жергілікті саясаткерлер өздерінің аймақтарына қатысты саясатты, соның ішінде жерді пайдалану саясатын енгізуге, қоршаған ортаның денсаулыққа тигізетін әсерін жақсартуға және осы саясатты жоспарлау процесіне қауымдастықты тартуға баса назар береді. Он төрт штат экологиялық әділдікке арналған жеке кеңселер құрды, олар саясаткерлерге олардың саясатының аз ұлт өкілдеріне қалай әсер етуі мүмкін екендігі туралы кеңес береді. Мэриленд штаты 2001 жылы Экологиялық әділдік және тұрақты даму жөніндегі комиссиясын құрды. Вермонт және Орегон штаттары ең соңғы кеңестерді 2022 жылы құрды. 2023 жылдың сәуір айында президент Байден Justice40 бастамасын ұсыну арқылы экологиялық әділдікке деген өзінің міндеттемесін растады. Justice40 бастамасы – федералдық экологиялық бағдарламалардың 40 пайызын әдетте мұндай бағдарламаларға емес, шеттетілген қауымдастықтарға бағыттауды көздейді. Бұл бастамаға Климат және экономикалық әділдікті бағалау құралы және федералдық агенттіктерге осы бағдарламалардан үміткер қауымдастықтарды анықтау үшін оны қалай пайдалану керектігін үйрету кіреді. Бұл бастамаға АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігі, АҚШ Сауда министрлігі, АҚШ Энергетика министрлігі, АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі және АҚШ Тұрғын үй және қала құрылысы министрлігі сияқты бірнеше федералдық агенттіктер қатысады. Ол жергілікті билік органдарын тарту және қауымдастықты өз аймақтарында жүзеге асырылатын бағдарламаларға қатысуға ынталандыру арқылы қауымдастыққа қолдау көрсетуге бағытталған.

Мүмкін болатын шешімдер

Экологиялық расизм – климаттық дағдарыс мәселесін талқылауға міндетті маңызды аспект. Экологиялық расизм туралы көбірек білу, BIPOC қауымдастықтарын қолдайтын жасыл экономиканы дамыту және экологияны қоғамдық практикаға айналдыру – осы теңсіздіктерді жоюға бағытталған тәсілдер. Экологияны қоғамдық практика ретінде қарастыру экологияны жеке адамдар арасындағы бәсекелестік емес, қоғамдық күш-жігер ретінде қараудың маңыздылығын көрсетеді, сондай-ақ осы маргиналданған қауымдастықтардың әл-ауқатын қорғау және экологиялық әділеттің жалпы мәселелерін қолдайтын күш-жігерді ұйымдастыруды қамтиды. Бұдан әрі, экологиялық расизмді түсіну экологиялық расизмнің мәнін ашады, онда BIPOC қауымдастықтары мемлекеттік саясатта және өнеркәсіптік практикадағы кемсітушілік салдарынан ластану мен экологиялық қауіптердің ауыртпалығын пропорционалды түрде көтереді. Сондай-ақ, экологиялық расизмнің әсерін түсіну және түрлі-түсті қауымдастықтарға салынған теңсіздіктерді көрсету үшін пікірсайыстарды ұйымдастыру маңызды. Жасыл экономиканы қолдау да өте маңызды, таза энергияға көшуді жақтау және BIPOC қауымдастықтарын экономикалық және әлеуметтік тұрғыдан қолдау қажет. Сонымен қатар, маргиналданған қауымдастықтарды таза энергетика саласына тарту BIPOC қауымдастықтарын күшейтудің және қоршаған ортаны қорғау жөніндегі күш-жігерге жетекшілік етудің тағы бір қадамы болып табылады. Аймақтағы жергілікті халықтар осы экологиялық мәселелердің салдарынан өмірлік көрісін жоғалтты, бірақ олардың жерінен алынған мұнайдан түскен үлкен кірістен ешқандай пайда көрген жоқ. Экологиялық жанжалдар Нигер дельтасындағы ағымдағы жанжалды одан әрі ушықтырды. Улы қалдықтарды өртеу және қалалық ауаның ластануы дамыған аймақтардағы проблемалар. Нигерияның мұнайға бай Дельта аймағының түпкі тұрғындары Огони халқы Shell Oil компаниясының бұрғылау жұмыстарының апаттық экологиялық және экономикалық салдарына наразылық білдіріп, Нигерия үкіметі мен Shell компаниясының адам құқықтарын бұзуын айыптады. Олардың халықаралық деңгейде танымалдылығы 1995 жылы Кен Саро Вива, зорлық-зомбылықсыз Огони халқының аман қалу қозғалысы (MOSOP) негізін қалаушы және тағы тоғыз белсендінің өлім жазасын атқарудан кейін күрт артты.

Оңтүстік Африка

Тау-кен өнеркәсібі мен оның қоғам мен жеке адамның денсаулығына тигізетін теріс әсерлері арасындағы байланыс әлемдегі көптеген ұйымдар тарапынан зерттелген және жақсы құжатталған. Тау-кен операцияларына жақын жерде өмір сүрудің денсаулық салдары жүктілік келеспейтін жағдайлар, психикалық денсаулық мәселелері, әртүрлі түрдегі қатерлі ісіктер және тағы да көптеген ауруларды қамтиды. Оңтүстік Африкадағы апартеид кезеңінде қоршаған ортаны реттеудің болмауына байланысты тау-кен өнеркәсібі өте қарқынды дамыды. Тау-кен корпорациялары жұмыс істейтін қоғамдар көбінесе жоғары кедейлік және жұмыссыздық деңгейімен сипатталады. Бұдан өзге, мұндай қоғамдарда азаматтар арасында тау-кен өндірісінің экономикалық мүмкіндіктер тұрғысынан ұсынайтын пайдасы, оның орнына қоғам тұрғындарының денсаулығына тигізетін зиянынан басым ба екендігі туралы пікірталас жиі болады. Кен өндіруші компаниялар көбінесе осы келіспеушілікті өздерінің пайдасына қолданып, осы қақтығысты күшейтеді. Сонымен қатар, Оңтүстік Африкадағы тау-кен компаниялары ұлттық үкіметпен тығыз байланыста, билік тепе-теңдігін өздерінің пайдасына бұрып, жергілікті халықты көптеген шешім қабылдау процестерінен шеттетеді. Бұл тарихи шеттету салдары бүгінгі күнге дейін сақталып, кедей Оңтүстік Африка азаматтары тау-кен компанияларының әрекеттерінен туындаған экологиялық зиянның ауыртпалығын көтеріп жүр. Кейбір сарапшылар экологиялық расизммен тиімді күресу және әділдікке қол жеткізу үшін экологиялық расизмнің туындауына себеп болатын факторлармен, атап айтқанда, тамырланған және институционалдық билік механизмдерімен, әлеуметтік қатынастармен және мәдени элементтермен санасу қажет деп санайды. "Энергиялық кедейлік" термині "тамақ пісіру және экономикалық және адам дамуын қолдау үшін электр энергиясымен қамтамасыз етілетін қызметтерге қажетті энергияны қамтамасыз ету үшін жеткілікті, сенімді, қолжетімді және таза энергия көздері мен технологияларына қол жеткізбеу" жағдайын білдіреді. Оңтүстік Африканың көптеген қауымдастықтары энергиялық кедейлікпен күресуде. Оңтүстік Африка әйелдері әдетте үйді де, қоғамды да күтіп-бағу жауапкершілігін өз мойнына алады. Экономикалық тұрғыдан қиын жағдайдағы аймақтардағы әйелдер бұл жауапкершілікті ғана емес, сонымен қатар көптеген басқа да қиындықтарды шешуге мәжбүр. Әйелдерге, нәсілге және әлеуметтік статусына қарай кемсітушілік Оңтүстік Африка мәдениетінде әлі де кең таралған. Осы себепті, үй шаруасында және қоғамдық істерде мемлекеттік ресурстарды ең көп пайдаланатын әйелдер көбінесе осы ресурстарды бақылау және пайдалану туралы шешімдер қабылдаудан шеттетіледі. Энергиялық кедейлік әйелдерді қымбатқа түсетін және олардың денсаулығына да, қоршаған ортаға да зиян келтіруі мүмкін энергия көздерін пайдалануға мәжбүр етеді. Осы мәселені шешу үшін Оңтүстік Африкада осы қауымдар мен әйелдерге бағытталған бірнеше жаңаруға жарамды энергия жобалары пайда болды. Бұл қоқыс өңдеу өте пайдалы және жеткілікті жұмыс күшінің болуына, арзан еңбекке және экологиялық заңдардың жұмсақтығына байланысты танымал. Қытайдың Гуйю қаласы электрондық қалдықтарды қайта өңдеудің ең ірі орталықтарының бірі болып табылады, онда өзендер мен қоймалардың жанында лақтырылған компьютер бөлшектерінің қалың қабаттары жиналған, кадмий, мыс, қорғасын, PBDE сияқты зиянды заттар жергілікті су көздерін ластайды. Базель әрекеттер желісі 2001 жылы Лянцзян өзенінен алған су үлгілеріндегі қорғасын деңгейі Дүниежүзілік денсаулық ұйымының қауіпсіздік стандарттарынан 190 есе жоғары болды. Электрондық қалдықтарды қабылдау орталығына айналуға дейін Гуйюдың көп бөлігі ауыл шаруашылығымен айналысатын шағын фермерлерден тұрған. Алайда, фермерлер ауыл шаруашылығынан бас тартып, электрондық қоқысты қайта өңдеуден көбірек пайда табуға көшті. Зерттеушілер Қытайдағы зиянды ауаның ластану деңгейінің өсуімен бірге халық зиянды әсерін азайтуға бағытталған шараларды енгізуге белсенді түрде қатысып жатқанын анықтады. Этникалық азшылықтар тұратын аймақтар мен елдің батыс өңірлерінде қоршаған ортаға тигізілетін зиян көбінесе ауыр болады.

Үндістан

Union Carbide Corporation – Union Carbide India Limited компаниясының бас компаниясы, ол өндірісін сырттан басқа елге аутсорсингке жүзеге асырады. Үндістанның Бхопал қаласында орналасқан Union Carbide India Limited компаниясы негізінен пестицидтер өндіру үшін қолданылатын метил изоцианат химиялық затын өндірді. 1984 жылдың 3 желтоқсанында Бхопалдағы зауыттағы уытты химиялық зат сумен араласып, метил изоцианаттың бұлтты шығуына себеп болды. Шамамен 520 000 адам ағып шыққаннан кейін бірден уытты химиялық затқа ұшырады. Қалдықтар қоймалары мен өнеркәсіптік кәсіпорындарға жақын орналасқандықтан зиянды токсиндерге ұзақ уақыт бойы тозу, сондай-ақ таза су және санитария сияқты экологиялық көмектерден бас тарту сияқты мәселелерге тап болған рома халқы экологиялық жолмен расизмге ұшырауда. Румыния, Болгария және Венгрия сияқты көптеген елдер өз елдерінде қоршаған ортаны қорғау бастамаларын іске асыруға тырысты, бірақ көптегендері «рома қауымдастықтарының жағдайларын шешу» этностық көзқараспен қарастырылғандықтан «рома мәселесі» ретінде ұсылғандықтан сәтсіз аяқталды. Соңғы кезде ғана рома халқы үшін қоршаған ортаға қатысты әділдікке қол жеткізілді. Еуропадағы экологиялық әділдікті қамтамасыз ету мақсатында Экологиялық әділдік бағдарламасы қазір адам құқықтары ұйымдарымен бірлесіп экологиялық расизммен күресуде. Еуропалық комиссияның 2009 жылғы «ЕО-дағы кемсітушілік» есебінде «рома достары бар азаматтардың 64%-ы кемсітушіліктің кең таралғанына сенеді, ал рома достары жоқ азаматтардың 61%-ы осы пікірді білдіреді» деп көрсетілгені маңызды.

Франция

Токсикалық қалдықтарды Глобалды Оңтүстік елдеріне экспорттау – халықаралық деңгейде кездесетін экологиялық расизмнің бір түрі. 2006 жылы француз авиатасымалдағыш кемесі "Клемансоға" Үндістанның Аланг кемесін бөлшектеу алаңына кіруге рұқсат берілмеді, себебі оның құрамындағы зиянды заттар туралы толыққанды құжаттама болмады. Франция президенті Жак Ширак соңында тонналаған қауіпті материалдар, оның ішінде асбест және полихлорирленген бифенилдер (ПХБ) бар кемені Францияға қайтаруға бұйрық берді.

Канаданың жергілікті әйелдеріне әсері

Экологиялық расизм әсіресе әйелдерге, әсіресе жергілікті әйелдерге және түрлі түсті әйелдерге әсер етеді. Осы қауымдастықтардың көпшілігі табиғи ресурстарға бай ауылдық жерлерде тұрады, олар тау-кен өнеркәсіптері үшін өте тартымды. Бұл тек қоршаған ортаны ластап қана қоймай, сонымен қатар физикалық және психикалық денсаулыққа зиян келтіреді. Мұнай, газ және тау-кен сияқты көптеген тау-кен өнеркәсіптері су көздерін, азық-түлік көздерін ластады, сондай-ақ ауа сапасына да әсер етеді. Бұл адамдардың, әсіресе әйелдердің денсаулығына әсер ете бастады. Өйткені тау-кен өнеркәсіптерінен шығатын уларлы заттар әйелдердің репродуктивті органдарына зиян келтіреді, қатерлі ісік тудыруы мүмкін және балаларының денсаулығына да әсер етеді. 1944 жылы АҚШ және Мексика Колорадо өзеніндегі судың шамамен 90% құқығын АҚШ-қа берген келісімге қол қойды, ал қалған 10% Мексикада қалды. Соңғы онжылдықтарда Колорадо өзенінің көп бөлігі шекарадан оңтүстікке қарай құрғап, Кукапа сияқты адамдар үшін көптеген қиындықтар тудырды. "Өзеннің аяқталуы: Мексиканың Колорадо дельтасындағы даулы түпкүліктік" этнографиялық еңбегінің авторы Шейли Мюльманн, Мюльманнның өзінің көзқарасымен және Кукапа өкілдерінің баяндамаларымен жағдайды бірінші қолдан сипаттайды. Колорадо өзенінің мексикалық бөлігіне жалпы су көлемінің аз бөлігі ғана қалдырылғаннан басқа, Кукапа халықтары өзенде балық аулау құқығынан айырылды, бұл әрекетті Мексика үкіметі өзеннің экологиялық денсаулығын сақтау мақсатында заңсыз деп жариялады. Макиладоралар жұмыс орындарын ұсынса да, көбінесе өте аз жалақы төленеді. Бұл зауыттар сонымен қатар Мексиканың ауылдық қалаларына ластану әкеліп, жақын жерде тұратын кедей отбасылардың денсаулығына зиян келтіреді. Мексикада мұнай, тау-кен және газды өнеркәсіптік өндіру, сондай-ақ су өсімдіктері, орман және егін сияқты жай жаңаруға келетін ресурстарды жаппай алып қою жүзеге асырылуда. Заң бойынша мемлекет табиғи ресурстардың иесі, бірақ салық төлеу арқылы өнеркәсіпке жеңілдіктер бере алады. Соңғы онжылдықтарда экстрактивизмнің денсаулыққа, әлеуметтік және экономикалық салдарынан ең көп зардап шеккен қауымдастықтарға бұл салықтан түскен қаражатты қайта бағыттауға қатысты өзгерістер орын алды. Алайда, көптеген жергілікті және ауылдық қауымдастықтардың басшылары компаниялар өздерінің ресурстарын өндіріп, ластауына келісім беруі керек деп санайды, одан кейін өтемақы төлеудің орнына.

Америка Құрама Штаттары

1982 жылы Уоррен округіндегі ПХБ полигонына наразылық білдіргендерге жауап ретінде аяқталған АҚШ Үкіметі Есеп беру кеңсесінің зерттеуі, қауымдастықтардың нәсілдік және экономикалық жағдайы мен қауіпті қалдықтарды орналастыру орындарының орналасуы арасындағы байланысты көрсеткен алғашқы зерттеулердің бірі болды. Алайда, зерттеудің ауқымы АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы қауіпті қалдықтарды полигоннан шығарып тастау орындарына ғана назар аударғандықтан шектеулі болды. Осы шектеуге жауап ретінде 1987 жылы Біріккен Мәсіх шіркеуінің Нәсілдік Әділдік жөніндегі комиссиясы (CRJ) қауіпті қалдықтарды орналастыру орындарымен байланысты демографиялық үлгілерді зерттейтін жан-жақты ұлттық зерттеу жүргізді. Екінші зерттеу этникалық және нәсілдік азшылықтардағы бақыланбайтын уытты қалдықтар орындарының болуын қарастырды және әрбір бес африкалық және испандық америкалықтың үшінің бақыланбайтын қалдықтар орындары бар қауымдастықтарда өмір сүргенін анықтады. 1991 жылы жүргізілген жеке зерттеуде, қалдықтарды орналастыру орындарының орналасуын болжауда нәсіл ең ықпалды фактор екені анықталды. 1994 жылы президент Билл Клинтонның 12898-атқарушы бұйрығы агенттіктерге экологиялық әділдікті басқару стратегиясын әзірлеуге нұсқау берді. 2002 жылы Фабер мен Крейг жоғары ауаның ластануы мен мектептердегі үлгерімнің төмендеуі арасындағы байланысты тапты және ауа сапасы нашар бес Лос-Анджелес мемлекеттік мектебіндегі балалардың 92%-ы Лос-Анджелестің сол кездегі 70%-ы азшылықтармен салыстырғанда азшылықтардың құрамында болды. Қауіпті қалдықтарды орналастыру салдарынан, азшылықтар зиянды химиялық заттарға көбірек ұшырайды және олардың жұмыстағы және мектептегі қабілеттерін әсер ететін денсаулық мәселелерінен зардап шегеді. 2018 жылы жарияланған АҚШ-тағы бөлшектік заттарға қатысты толық зерттеуде қара нәсілділер орташа америкалықтарға қарағанда 54%-ға көбірек бөлшектік заттарға (көгілдір түтінге) ұшырайды. Американың Атлантика орталығы мен Солтүстік-Шығысындағы көлік құралдарынан шығатын ауаның ластануына ұшырауды талдау бойынша жүргізілген зерттеуде афроамерикалықтар ақ нәсілділерге қарағанда 61%-ға, латиноамерикалықтар 75%-ға, ал азиялықтар 73%-ға көбірек бөлшектік заттарға ұшырағаны анықталды. Жалпы алғанда, азшылықтар ақ нәсілділерге қарағанда бөлшектік заттардан туындаған ластануға 66%-ға көбірек ұшырайды. Карл Цимринг экологиялық расизм көбінесе күнделікті жұмыс және тұрмыс жағдайларына енгізілгенін айтады. АҚШ-тағы экологиялық расизм мысалдарына Дакота Access Pipeline (жоспарланған 1172 мильдік құбырдың бір бөлігі Standing Rock Indian Reservation-ға жақын өтеді), Флинт су дағдарысы (55% афроамерикалық тұрғындар тұратын қалаға әсер етті), қатерлі ісік аллеясы (Луизиана), сондай-ақ Катрина дауылға үкіметтің жауабы (Катрина дауылдан 20 сағат бұрын Нью-Орлеан қаласындағы көпшілігі қара нәсілділерге міндетті эвакуация бұйырылмады) жатады. Жалпы алғанда, АҚШ муниципалитеттердегі өзгерістер арқылы экологиялық расизмді азайтуға жұмыс істеп келеді. Бұл саясат одан әрі өзгерістерді дамытуға көмектеседі. Кейбір қалалар мен округтер экологиялық әділдік саясатын пайдаланып, оны денсаулық сақтау саласына қолданды. Гилио Уитакер одан әрі экологиялық расизмнің негізінде жатқан үлестіру әділдігі моделі жергілікті халықтар үшін пайдалы емес екенін айтады: "Жергілікті емес қауымдастықтардағы ЭЖ негіздері жердің капиталистік американдық құндылықтарына негізделген, яғни жеке меншікке, жергілікті халықтардан тартылып алынған жерлерге". Керісінше, жергілікті халықтардың жермен қарым-қатынасы тауар ретінде қарастырылатын жерден өзгеше. Жергілікті халықтарды зерттеуші ғалымдар экологиялық расизмнің АҚШ-та отарлаушы колониализмнің келуімен басталғанын айтады. Потаватоми философы Кайл Поуис Уайт және төменгі Бруль Сиу тарихшысы Ник Эстес жергілікті халықтардың экологиялық апокалипсис, яғни отарлаушылықтың келуін бастан өткенін түсіндіреді. Метис географы Зои Тодд және ғалым Хизер Дэвис отарлаушы колониализмнің "қазіргі заманғы экологиялық дағдарысқа жауапты" екенін де дәлелдейді. Осылайша, климаттың өзгеруі Американың түпкілікті халықтарына қарсы қару ретінде қолданылғаны көрсетілді, өйткені Томас Джефферсон және Бенджамин Франклин сияқты негізін қалаушылар Американы орманды қырып, жылы ауа райын құттықтады, бұл жергілікті халықтарды ығыстырып, АҚШ-ты байытады деп ойлады. Осылайша, "АҚШ өзінің пайда болуынан бастап, катастрофалық экологиялық өзгерістерге себепкер болды". Уайт одан әрі "Антропогендік (адамның қызметінен туындаған) климаттың өзгеруі отарлаушылықтың жергілікті халықтарға таңған экологиялық өзгерістердің күшеюі" екенін түсіндіреді. Анишинаабе ғалымы Лианн Бетасамосаке Симпсон да "Біз климаттың өзгеруін отарлаушылық пен жинақтауға негізделген қоғамның тудырған көптеген экологиялық апаттардың бір бөлігі ретінде қарастыруымыз керек" деп мәлімдеді. 1830 жылғы Үндістерді Қуып Жығу Актісі және Жасырау Жолы АҚШ-тағы экологиялық расизмнің ерте мысалдары болып саналады. Соның салдарынан 1850 жылға қарай Миссисипиден шығысқа орналасқан барлық тайпалар батыс жерлеріне көшіріліп, оларды "қоныс салушылар мен корпорациялардың назарын аударуға тым құрғақ, алыс немесе шөлге айналған жерлерге" шектеді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскери нысандар көбінесе Үндістердің резервацияларына жақын орналастырылды, бұл "Үндістердің жерлеріне ең қауіпті әскери нысандардың үлесі артуына" әкелді. Континенталдық АҚШ-тың шамамен 3100 округін талдаған зерттеуде Үндістердің жерлері жарылмаған қарулардың орналасу санымен оң байланысты екені анықталды. Зерттеуде жарылмаған қарулардың орналасу орындарының қауіптілігін өлшеу үшін қолданылатын қауіптілік бағалау кодексі (RAC) осы орындардың Үндістерге қаншалықты қауіпті екенін жасыра алатыны да анықталды. Қауіптілік ықтималдығы, яғни қауіптің адамдарға немесе экожүйелерге зиян келтіру ықтималдығы, мектептер және ауруханалар сияқты қоғамдық ғимараттардың жақындығына сезімтал. Бұл параметрлер тайпалық өмірдің ерекшеліктерін, мысалы, күнделікті тұтыну, өсімдіктер мен жануарларды салтанатты түрде пайдалану және аз халық тығыздығын ескермейді. Ондай тайпалық ерекшеліктер ескерілмегендіктен, Үндістердің жерлері олардың өмір салтына қарамастан, төменгі тәуекел көрсеткіштерін алуы мүмкін. Қауіптілік ықтималдығы зиян келтіруі мүмкін адамдарды немесе экожүйелерді қарастырғанда Үндістерді ескермейді. Әскери нысандарды резервацияларға жақын орналастыру "Үндістердің жерлеріне ең қауіпті әскери нысандардың үлесі артуына" әкелді. 1992 жылы АҚШ-тағы жергілікті халықтарға қарсы қылмыстық әрекеттер тарихын зерттеу үшін өткізілген және жергілікті халықтардың АҚШ-қа қатысты наразылықтарын баяндайтын маңызды мәлімдеме жарияланған Халықаралық Жергілікті Халықтар мен Қысымға Түскен Ұлттар Трибуналы, АҚШ "жергілікті халықтардың Солтүстік Америкадағы аумақтарына ядролық, уытты, медициналық және басқа да қауіпті қалдықтарды тастауға, тасымалдауға және орналастыруға қасақана және жүйелі түрде рұқсат бергенін, көмектескенін, ынталандырғанын және құпияластырғанын" айтты, бұл жергілікті халықтардың денсаулығына, қауіпсіздігіне және физикалық және психикалық әл-ауқатына нақты және жақын қауіп тудырды. Жоба белгілі бір топқа пропорционалды түрде әсер ететін немесе олар келіспеген әсер ететін экологиялық теңсіздіктерді іздейді. Батыс Австралияның Белвью қаласында 1954 жылы Батыс мұнай зауыты жұмысын бастады. Австралия үкіметі Белвьюде арзан және жергілікті мұнайды қайта өңдеу үшін оған жұмыс істеуге рұқсат берді. Келесі онжылдықтарда Белвью тұрғындарының көптеген бөлігі уытты химиялық заттарды тыныс алғандағы тыныс алудың күйіп жануын және құсыту сезімін сезінді. Кертин университетінен Ли Белл және Ұлттық Токси...

Папуа - Жаңа Гвинея

1972 жылы өндіріс бастаған Папуа-Жаңа Гвинеядағы Пангуна кені экологиялық расизмнің көзіне айналды. 1989 жылдан бері аралдағы қақтығыстарға байланысты жабылуына қарамастан, жергілікті халық (бугенвильдіктер) кеннің ашылуынан экономикалық және экологиялық тұрғыдан зардап шегуде. Гавай университеті мен Миннесота университетінің профессорлары Терренс Уэсли Смит және Юджин Оган бугенвильдіктердің «бастапқыда зор қайыршылыққа ұшырағанын және кейіннен жүргізілген қайта келіссөздердің бұл жағдайды түзетуге көмектеспегенін» айтты. Бұл жергілікті халық Дапера және Морони ауылдарының егіншілікке пайдаланылуы мүмкін жерлерін жоғалту, жер үшін төленген ақының төмен болуы, көшірілген ауыл тұрғындары үшін нашар тұрғын үйлер және айналасындағы аумақта қоршаған ортаның күрт нашарлауы сияқты мәселелермен бетпе-бет келді.

Анд таулары

Экстрактивизм, яғни адамдардың табиғи, жартылай өңделген ресурстарды жерден алып, өнімдерді жасау үшін пайдалану процесі, қоршаған ортаға және қоғамға зиян келтіруі мүмкін. Анд таулы аймағындағы төрт елде (Колумбия, Эквадор, Перу және Боливия) қоршаған ортаға қатысты туындаған дау-дамайларды зерттеу көрсетті, олар көбінесе жергілікті халықтарға, африкалық түктері бар адамдарға және шаруалар қауымдастығына пропорционалды түрде әсер етеді. Мұндай дау-дамайлар экономикалық үлгілердің өзгеруіне, жерді пайдалану саясатына және экстрактивтік өнеркәсіптерге байланысты әлеуметтік тәжірибелерге байланысты туындауы мүмкін.

Чили

15 ғасырдың соңында еуропалық зерттеушілер Жаңа дүниеге теңіз саяхаттарын бастағаннан бері, жергілікті халықтарға жасалған зорлық-зомбылық пен қанаудың салдары бүгінге дейін сезіліп келеді. Чилидегі мапучелердің жер дауының тамыры бірнеше ғасырға барып жетеді. Испандықтар Оңтүстік Американың бір бөлігін жаулауға тырысқанда, мапучелер испандық үстемдікке қарсы сәтті тұрып, өздерінің тәуелсіздігін сақтап қалған жалғыз халықтардың бірі болды. Кейіннен мапуче мен Чили мемлекеті арасындағы қарым-қатынас жамандық пен наразылыққа толы болды. Чили 1818 жылы Испаниядан тәуелсіздік алып, мапучелерді Чили мемлекетіне ассимиляциялауды қалап, мапучелерге қарсы зиянды заңдарды қабылдауға кірісті. Мапучелердің экономикасы тарихи түрде де, қазіргі кезде де ауыл шаруашылығына негізделген. 19 ғасырдың ортасына қарай мемлекет мапуче жерлерін тартып алып, мапучелердің жерінің барлық дерлік 95% құрамын күштеп иеленді. Жерсіз аграрлық экономика мапучелердің енді өндіріс пен күнкөріс құралдарынан айырылғанын білдірді. Кейбір жерлер мапучелерге қайтарылса да, ол бұрынғы жерлерінің аз бөлігі ғана. Сонымен қатар, Чили мемлекеті мапуче қауымымен қарым-қатынасын жақсартуға тырысқанымен, екеуінің арасындағы байланыс жоғарыда айтылған тарихтың салдарынан әлі де шиеленісіп тұр. Бүгінде мапуче халқы Чилидегі ең ірі жергілікті халық болып табылады, оның 1,5 миллион адамы елдің жергілікті халқының 90% астамын құрайды.

Эквадор

Эквадор сияқты жаңа дамып келе жатқан елдерде қоршаған ортаны қорғау заңдарының жетіспеуі салдарынан қоршаған орта ластануға ұшырап, кейде денсаулық проблемаларына, ауыл шаруашылығының жоғалуына және кедейлікке әкеліп соқты. 1993 жылы 30 000 эквадорлық, оның ішінде кофан, сиона, хуаорани және кичуа тайпаларының өкілдері, Лаго Агрио мұнай кен орнында мұнай өндіру қызметінен туындаған экологиялық зиян үшін Texaco мұнай компаниясына қарсы сотқа жүгінді. Texaco мұнай кен орындарын эквадорлық мұнай компаниясына бергеннен кейін, қауіпті қалдықтарын тиісінше жоймады, бұл экожүйеге зор зиян келтіріп, жергілікті қауымдастықтарды қиын жағдайға түсірді. Бұған қоса, БҰҰ сарапшылары Эквадордағы афроэквадорлықтар мен африкалық текті басқа да адамдардың таза суға қол жеткізуде басқа топтарға қарағанда үлкен қиындықтарға тап болғанын, ал мемлекет тарапынан минимал жауап берілгенін мәлімдеді.

Гаити

Гаитиде расизмнің қалдықтары бар, олар ел ішіндегі шаруалар өсірген тағамға қарағанда шетелден келген тағамның қабылдануына әсер етеді. Расалық белгілермен байланысты әлеуметтік жіктелулер тағамның тегіне қарай айқындалады – сауалнамаға қатысушылар тары және түйнек дақылдары сияқты тағамдардың теріс мағынамен байланысты екенін, ал жүгері ұнтағы мен спагетти сияқты шетелдік тағамдардың оң мағынамен байланысты екенін мәлімдеді. Отандық өнімдерден гөрі импортқа тәуелділік расизмнің коммерциялық тенденциялармен қалай байланысты екенін көрсетеді. Импортқа тәуелділік құнның өсуына, жанармай шығарындыларының артуына және жергілікті фермерлер бизнестен қол үзуіне байланысты әлеуметтік теңсіздікті күшейтеді.