Кіріспе

775–780 жылдар аралығында Византия императоры болған Леон IV Хазар (грекше: Λέων ὁ Χάζαρος, Leōn IV ho Khazaros; 25 қаңтар 750 – 8 қыркүйек 780) 750 жылы император Константин V және императрица Цитзактың ұлы ретінде дүниеге келді. 751 жылы ол императордың серігі етіп тағайындалды және 768 жылы Афиналық Иренге үйленді. Константин V 775 жылдың қыркүйегінде болгарларға қарсы жорықта қаза тапқаннан кейін Леон IV аға император атанды. 778 жылы Леон Аббасидтердің Сириясына шабуыл жасап, Германния қаласының сыртында Аббасидтер армиясын түбегейлі жеңді. Леон 8 қыркүйек 780 жылы туберкулезден қайтыс болды. Оның орнына кәмелетке толмаған ұлы Константин VI отырды, ал Ирен регенттік қызметін атқарды.

Тарих

Лео IV 750 жылдың 25 қаңтарында император Константин V және оның бірінші әйелі, императрица Цицизактың ұлы ретінде дүниеге келді. Анасы хазар болғандықтан, Леоға «Хазар» деген лақап ат берілді. Лео 751 жылы, әлі нәресте кезінде, императордың серігі етіп тағайындалды. 775 жылдың 14 қыркүйегінде болгар империясына қарсы жорықта Константин V қайтыс болғаннан кейін ол император болды. Лео осы кезде туберкулезбен ауырып, денсаулығы нашарлаған еді. Оның ұлы Константин VI-ның кішкентай болғанымен бірге, Леоның екі жартылай бауыры, цезарлар Никефор және Кристоферге таққа отыру үміті пайда болды. Бірақ 776 жылы Лео Константинді цезар етіп көтеріп, оны өзінің мұрагері деп жариялағанда бұл үміттері күйреп кетті. Одан кейін Никефор мен Кристофердің Леоға қарсы құйрық тірлік жасап жатқаны анықталды. Халықтың көп бөлігі оларды өлім жазасына кесуді қолдағанмен, Лео оларды кешірді, бірақ бірнеше заговоршыларды Херсонға жер аударды.

Аббасид халифалығына шабуыл

Лео 778 жылы Аббасидтерге қарсы шабуыл жасап, Сирияға бірнеше темалардың әскерлерінен құралған күшпен кірді, олардың ішінде: Григорий басқарған Опсикион темасы; Артабасдос басқарған Анатолия темасы; Каристероц басқарған Армения темасы; Татзатес басқарған Буцеллария темасы; және Лаханодракон басқарған Тракия темасы. Лаханодракон біраз уақытқа Германияны қоршауға алды, бірақ ол қоршауды көтеру үшін пара алды, содан кейін айналағы аймақтарға шабуыл жасауға кірісті. Аббасидтер Лаханодраконға шабуыл жасады, бірақ бірнеше Византия армиялары оларды шешулі түрде жеңді. Осы шайқаста әскерлерді басқарған Византия генералдары Константинополға қайтып келгенде салтанатты түрде қарсы алынды. Бірқатар якобиттер (Сирия православие шіркеуінің жақтастары) Сириядан алынып, Тракияға күштеп қоныстандырылды. Келесі жылы, 779 жылы, Лео Кіші Азияға Аббасидтердің шабуылын сәтті қайтарды.

Өлім және мұрагерлік

Лео 8 қыркүйекте туберкулезден қатты қызуға шалдығып қайтыс болды. Тоғыз жасар Константин жаңа император атанды, ал Ирена оның регенті болды.