Кіріспе

1974 жылғы Гарольд Пинтердің "Ешкімнің жері" пьесасы 1974 жылы жазылып, 1975 жылы алғаш рет қойылған және жарияланған Гарольд Пинтердің туындысы. Оның тұңғыш қойылымы 1975 жылғы 23 сәуірде Лондондағы Ұлттық театрдың "Олд Вик" театрында өтті, содан кейін 1975 жылғы шілдеден 1976 жылғы қаңтарға дейін "Уиндэм" театрына, 1976 жылғы сәуір-мамыр айларында "Литтлтон" театрына және 1976 жылғы қазан-желтоқсан айларында Нью-Йорктегі "Лонгакер" театрына көшті. 1977 жылғы қаңтар-ақпан айларында ол қайтадан "Литтлтонға" оралды. Бұл екі актілі пьеса.

Орнату

Солтүстік-батыс Лондондағы үйдің кең бөлмесі, жазғы түні және ертесі күні.

1-ші акті

1970 жылдары қартайған, бай Хирст өзінің зәулім бөлмесінде жаңа ғана пабта танысқан белгісіз бір адаммен ішімдікке беріледі. Хирсттің сөйлеуге құштар, біраз шатасқан қонағы, өзін ақын деп таныстырады, ол өте өткір сезімтал екенін ұзақ созып түсіндіреді, содан кейін өзін "Спунер" деп таныстырады. Екеуінің мас болуына себеп болады, Хирст Спунердің сөздерін тыңдап үндемей қалады. Кенеттен Хирст тұрып, стаканын лақтырып жібереді, тек "Ешкімнің жері жылжымайды, өзгермейді, қартаймайды, мәңгі мұзды және үнсіз қалады" деп айтады, екі рет құлап, бөлмеден шығып кетеді. Хирсттің екі үй қызметшісі, Фостер және Бриггс есімді жас жігіттер кіріп, бекер сөйлесіп, Спунерден сұрақтар қояды, ол енді бөлмедегі тыныш адамға айналады. Соңында Хирст қайтадан кіріп, жақындағы түсін еске түсіруге тырысады. Барлығы енді ішіп отыр, Хирст өзінің сақтап жүрген фотоальбомын айтады, альбомдағы адамдардың сыртқы келбеті туралы пікір білдіреді. Ол Спунердің кім екенін есіне алмайтын сияқты, оның нағыз достары альбомда қауіпсіз сақталады деп талап етеді. Бірте-бірте санасы шашырап бара жатқан Хирст, "біреудің суға батып кеткенін" көрген түсін ойлай береді. Хирст тағы да мас күйінде құлап түседі, ал Спунер Хирстке көмектесу үшін жүгіріп келеді, екі жас жігітті ығыстырып, өзі Хирсттің нағыз досы екенін мәлімдейді. Жас жігіттер қорғанысқа түсіп, айыптаушылық танытады, Хирстті "жаман ниетті адамдардан" қорғауға міндетті екендерін айтады. Бриггс Хирстті бөлмеден шығаруға көмектеседі, ал Фостер Спунерге: "Тыңдаңыз. Жарықпен жатқан бөлмеде кенеттен жарық өшіп қалса, қандай сезімде болатыныңызды білесіз бе? Мен сізге көрсетейін. Міне, осылай". Ол жарықты сөндіріп, қараңғылыққа мамыражайды.

2-ші акті

Келесі күні таңертең Спунер креслодан тұрып, кетуге тырысады, бірақ есік құлыпталған. Бриггс, Хирсттің үй қызметшісі, көп ұзамай кіреді; ол тамақ пен шампан әкеледі, Спунердің құлыпталған есік туралы сұрақтарына жауап бермейді және басқаларын ақындар деп атайды. Содан кейін Хирст өзі кіреді, Спунерді көріп қуанады, оны қызықтай түрде қателікпен, немесе ескі досы болып есептейді. Ол Спунермен 1930 жылдары Оксбридж университетінде бірге оқығандай сөйлейді, екеуі де бір әйелмен болған ұятты романтикалық кездесулерін талқылайды, бұл күмәнді естеліктердің тізбегіне әкеледі, соңында Спунер Хирсті әйелімен қарым-қатынаста болғаны үшін тікелей айыптайды. Хирст жеке фотоальбомындағы бұрынғы таныстары туралы ашуланып сөйлейді, ал төрт ер адам көп ұзамай қайтадан шампан ішіп отырады. Қызықты бір жағдай туындайды: Спунер алғаш жастардың жұмысқа орналасуына ашынады, бірақ кейін Хирстен өзіне жұмыс беруді сұрайды. Бәрінен кейін Хирст тек "Соңғы рет тақырыпты ауыстырайық" деп жауап береді, оның бұл сөзіне бірден өкінеді, себебі бұл Хирст енді ешқашан тақырыпты өзгерте алмайды дегенді білдіреді. Ол жастығында көлде суға батқан адамды көргендей болып жаңылысқан кезін еске алады. Спунер енді былай дейді: "Жоқ. Сіз ешкімнің жеріндесіз. Ол ешқашан жылжымайды, өзгермейді, қартаймайды, бірақ мәңгілік, мұзды және үнсіз күйде қалады". Хирст: "Осыған тост айтайын!" деп жауап береді, жарық біртіндеп әлсіреп, қараңғылыққа тонады.

Өндіріс тарихы

Питер Холл режиссерлік еткен «Ешкімнің жері» пьесасының Лондондық премьерасы 1975 жылғы 24 сәуірде Олд Вик театрында (сол кезде Ұлттық театрдың үйі) өтті. Басты рөлдерде Джон Гилгуд Спунер, Ральф Ричардсон Хирст, Майкл Китчен Фостер, Теренс Ригби Бриггс ойнады. 1975 жылғы 15 шілдеде қойылым Лондонның Вест-Эндіндегі Уиндхэм театрына көшірілді (Бейкер және Росс xxxiii). Бұл қойылым 1976 жылғы қазаннан желтоқсанға дейін Нью-Йорктегі Бродвейдің Лонгакре театрында қойылды, Ричардсон Хирст рөлін сомдағаны үшін 1977 жылғы Тони сыйлығына «Ең үздік актерлік рөл» номинациясына ие болды. Питер Холлдың қойылымы Ұлттық театрға (NT) қайта оралды, ол 1977 жылғы қаңтардан ақпанға дейін Литтлтон театрында көрсетілді. Бұл пьеса Caedmon Records компаниясы арқылы жазылып, шығарылды. 1993 жылғы ақпанда Дэвид Левоу режиссерлік еткен Алмейда театр компаниясының қайта қойылымы, кейіннен Лондонның Уэст-Эндіндегі Харольд Пинтер театрына (сол кезде Комедия театры деп аталған) көшірілді, онда Пол Эддингтон Спунер, ал Пинтердің өзі Хирст рөлінде ойнады; Дуглас Ходж Фостер, ал Гаун Грейнджер Бриггс рөлінде болды. Дэвид Джонс режиссерлік еткен Roundabout Theatre Company-ның Бродвейдегі қайта қойылымы 1994 жылғы 27 ақпанда Нью-Йорктегі Criterion Centre Stage Right театрында ашылды, онда Джейсон Робардс Хирст, Кристофер Пламмер (Ойынның ең үздік актерлік рөлі үшін Тони сыйлығына ұсынылған) Спунер, Том Вуд Фостер және Джон Сейтц Бриггс рөлінде ойнады. 2001 жылы NT-де тағы бір ірі қайта қойылымды Харольд Пинтер режиссерлік етті, онда Корин Редгрейв Хирст, Джон Вуд Спунер, Дэнни Дайер Фостер және Энди де ла Тур Бриггс рөлінде болды. 2008 жылғы жазда Дублиндегі Gate Theatre-да Руперт Гульд режиссерлік еткен қойылым премьераланды. Гульдтың қойылымы Лондонның Вест-Эндіндегі Йорк герцогінің театрына көшірілді, 2008 жылғы 7 қазанда ашылып, 2008 жылғы 24 желтоқсанда Пинтердің қайтысынан кейін 2009 жылғы 3 қаңтарда жабылды. Шон Матиас режиссерлік еткен қойылым 2013 жылғы тамызда Берклиде ашылды, онда Ян МакКеллен, Патрик Стюарт, Билли Крудуп және Шулер Хенсли ойнады. Ол 2013 жылғы 24 қарашада «Годоны күту» репертуарында Джеймс Эрл Джонс театрында Бродвейде ашылды (алдын ала көрсетілімдер 2013 жылғы 31 қазанда басталды). Ол 2014 жылғы 30 наурызда жабылды, бірақ 2016 жылы Ұлыбританияда Оуэн Тил мен Дэмиен Молони Хенсли мен Крудупты алмастырып, қайта қойылды. Ол Лондонның Вест-Эндіндегі Уиндхэм театрына көшуден бұрын Шеффилд Лицеумда, Ньюкасл Корольдік театрында, Брайтон Корольдік театрында және Кардифф Жаңа театрында ойнады. Пьеса Чикагодағы Steppenwolf Theatre Company-ның 2022–2023 жылғы маусымының жабылу қойылымы ретінде Лес Уотерс режиссерлігімен, театрдың негізін қалаушы Джефф Перридің (америкалық актер) Хирст рөлінде ойнауымен қойылды.