Кіріспе

Мостранс, сондай-ақ остенсорий (немесе остенсорий) – Рим-католик, Ескі-католик, Жоғары шіркеу лютеран және Англикан шіркеулерінде құрбандық үстелінде діни нысанды көрсету үшін қолданылатын ыдыс, мысалы, Евхаристиялық табыну кезінде немесе Бәрекетті Тазалыққа бата беру кезінде қасиетті Евхаристиялық нан (оста). Мостранс сондай-ақ, кейбір әулиелердің реликвияларын көпшілыққа көрсету үшін реликвиар ретінде де қолданылуы мүмкін. "Мостранс" сөзі латын тіліндегі *monstrare* сөзінен, ал "остенсорий" сөзі *ostendere* сөзінен шыққан. Екі термин де "көрсету" ұғымын білдіреді және Қасиетті Тазалықты көрсетуге арналған ыдысқа сілтеме жасай алады, бірақ "остенсорий" тек осы мағынаны білдіреді. Ол әдетте айқышпен безендірілген тұғырға қойылады. Трент соборынан бұрын ең көп таралған пішін – мұнара болған. Күн пішіні Латын Америкасы католиктерінен тараған, онда миссионерлер күннің сәулесін Евхаристіяға бейімдеу үшін қолданған, осылайша жергілікті халық арасындағы күнге табынуды ығыстырған. Орта ғасырлардағы мостранстар қазіргі заманғы мостранстарға қарағанда әртүрлі формада болған. Реликвиялар үшін, және кейде нан үшін қолданылатындары әдетте алтын тұтқадағы кристалды цилиндрлерден тұрған, ал нанға арналғандары жалпақ бетімен тұра алатын алтын конструкциядағы кристалды терезелерінен тұрған. Мостранс көбінесе күміс немесе басқа да құнды металдардан жасалған және әсем безендірілген. Күн сәулесінің ортасында мостранс әдетте нанның мөлшеріндегі кішкентай дөңгелек шыныға ие, одан Қасиетті Тазалықты көруге болады. Осы шынының артында шыны мен жалатылған металдан жасалған дөңгелек ыдыс – лунет орналасқан, ол нанды сенімді түрде ұстап тұрады. Мостранста болмаған кезде, нан өз лунетімен бірге Табернакулдегі арнайы тұрған ыдысқа – тұрған пикстің (pyx) ішіне қойылады. Қазіргі пішінге дейін, бұрын түрлі пішін мен өлшемдегі "кішкентай киелі орындар" немесе реликвиарлар қолданылған.

Белгілі жауыздықтар

Валенсия соборындағы Корпус Кристи монустрациясы (Испания). Жыл сайын Валенсиядағы Корпус Кристи процессиясы кезінде күміс, алтын, платинадан, жүздеген асыл тастар мен мыңдаған інжу-маржандардан жасалған әлемдегі ең үлкен монустрация гүл жапырақтарының шашырауымен Валенсия көшелерімен өтеді. Ла Лечуга – 1700 және 1707 жылдар аралығында салынған, қазір Колумбия Республикасының Банкіне тиесілі монустрация. Ол 18 каратты алтыннан, түсіне байланысты осы атау берілген 1485 изумрудтан және әлемнің әртүрлі аймақтарынан алынған басқа да асыл тастардан тұрады. Испаниядағы Толедо соборында Еуропаның ортағасырлық тарихындағы ең әйгілі монустрациялардың бірі сақталған. Таза алтыннан (Адмирал Колумб Жаңа әлемнен әкелген алғашқы алтын) жасалған және көптеген асыл тастармен әшекейленген бұл монустрация бірнеше папалық процессияларға, құрмет көрсетулерге және қолданысқа ие болды. Соңғыларының бірі – 2011 жылы Дүниежүзілік жастар күніне жасаған Рим папасы Бенедикт XVI-ның апостолдық сапары. Ол сондай-ақ 18 және 19 ғасырлардағы бірнеше діни кітаптарда мәңгілікке сақталған. Бұл көшірілмелі монустрация (немесе остенсория) жартылай алтынға боялған күмістен жасалған екінші, тұрақты монустрацияның ішінде орналасқан. Ватикан монустрациясы (лат. Ostensorio Vaticana) – соңғы папалар қолданған ең тамаша монустрациялардың бірі, өйткені ол Киелі Петір базиликасындағы Балдахиннің дәл кішірейтілген нұсқасы. Оның үстінде періштелер бейнеленген, әсемдікпен толық. Соңғы рет Папа Бенедикт XVI оны қолданды. Реймонд Ноннат және Ассиздік Клэр көбінесе монустрациямен бейнеленеді. Ноннат готикалық үлгідегі монустрацияны қолданса, Клэр көбінесе күн тәрізді монустрациямен суреттеледі. Мәңгілік Дүниежүзілік Телеарнасының негізін қалаушы, Аңдаулы Мария Анжелика, жиі алтыннан жасалған күн тәрізді монустрациямен бейнеленген. Чикагодағы әйгілі поляк соборларының бірі – Қасиетті Станислав Костка шіркеуінде әлемдегі ең үлкен монустрациялардың бірі орналасқан – 3 метрлік «Құдай ананың белгісі» монустрациясы. Ол шіркеудің жанында салынып жатқан «Илаһи мейірімділік» ғибадатханасының бөлігі. Монустрация ғибадатхананың ғибадат залына орнатылып, тәулік бойы Евхаристиялық ғибадаттың орталығы болады. Діни қызметкерлер ғибадат залында жеке немесе топтап литургиялық немесе дауыстық дұғалар оқымайды, себебі бұл орын жеке ойлану мен зерделеу үшін арналған. Прагадағы Киелі Лорета шіркеуінің қазынасында 6000 алмастан жасалған монустрация қойылған. Польшаның Плоцк қаласындағы Мариявиттер Мейірімділік және қайырымдылық ғибадатханасының басты күмбезінде үлкен монустрация орнатылған. Монустрацияның үстінде биіктігі 1 метрге жуық төрт періште бейнеленген. Монустрацияның астына поляк тілінде мына сөздер жазылған: Adorujmy Chrystusa Króla panującego nad narodami («Барлық халықтардың үстінен билік ететін Мәсіх патшаға құлшылық етейік»). 17 ғасырлық тері саудагері Николас Перро 1686 жылы қазіргі Грин-Бэй, Висконсин штатында орналасқан Сент-Франциск-Ксавьер миссионерлік үйінің діни қызметкерлеріне Перроның Остензориумын сыйға берді. Жергілікті үндістер қасқырлық көрсеткен кезде және миссионерлік ғимараттарды өртеп жіберген кезде діни қызметкерлер оны жерге көміп тастады. Ол 1802 жылы кездейсоқ қазылып алынып, қазір Висконсин штатының Грин-Бэй қаласындағы Невилл қоғамдық мұражайында сақталады. Бұл Аллегейн тауларының батысындағы француз қонысының сақталған ең көне артефактісі.