Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
7-ші Мин әулетінің императоры (1449–1457)
7th emperor of the Ming dynasty (r. 1449–1457)
Цзиньтай императоры (1428 жылдың 21 қыркүйегі – 1457 жылдың 14 наурызы), сондай-ақ, ғибадатханалық атымен Мин императоры Дайдзонг (c=明代宗) және қайтыс болғаннан кейін император Цзинь Мин (c=明景帝) деп аталатын, жеке аты Чжу Цзию (t=朱祁鈺), Мин әулетінің жетінші императоры, 1449 жылдан 1457 жылға дейін билік жүргізді. Ол монғолдар тарапынан тұтқынға алынған ағасы, император Инцзонның орнын басып алды. "Цзиньтай" – оның билік құрған кезеңінің атауы, "көрікті көзқарас" немесе "ұлы көрініс" деген мағынаны білдіреді. 1457 жылдың ақпанында Инцзон бастаған сарай төңкерісі кезінде тақтан түсіріліп, бір айдан кейін қайтыс болды. 1449 жылы император Инцзон евнух Ван Чжэннің ұсынысымен жеке басқарып, монғол әскеріне қарсы жорыққа шықты. Бірақ Туму бекінісіндегі шайқаста Мин әскері жеңіліске ұшырап, император тұтқынға алынды. Бұл оқиға үкімет пен елде үлкен алаңдаушылық пен дүрбелең тудырды. Осы жағдайға жауап ретінде, сарай императордың інісі Чжу Цзиюды, наурыз жорығы кезінде үкімет ісін басқарған адамды таққа отырғызды. Есенмен жақсы қарым-қатынаста болған бұрынғы император 1450 жылы босатылды, бірақ лауазымына қайта оралмады. Ол Тыйым салынған қаланың Оңтүстік сарайында үй қамауында болды. Билік құрған жылдары Цзиньтай императоры, көрнекті министр Ю Цяньнің қолдауымен елдің инфрақұрылымын жақсартуға күш салды. Бұл жұмысқа Ұлы каналды және Сары өзендегі бөгеттер жүйесін жөндеу кірді, нәтижесінде экономикалық өркендеу мен елдің күші арта түсті. Бірақ сегіз жыл билік еткен соң, 1457 жылдың басында император ауыр сырқаттанды және өлімі жақын болды. Ол мұрагер тағайындамады, себебі оның ұлы мен тақ мұрагері билік құрған төртінші жылында, себебі белгісіз жағдайларда, мүмкін уланудан қайтыс болды. Бұл мүмкіндікті пайдаланып, император Инцзон 1457 жылдың ақпанында сарай төңкерісі арқылы үкіметті басып алды. Бір айдан кейін Цзиньтай императоры қайтыс болды. Ол Мин әулетінің императорларының ішінде Пекиндегі Мин қабірлеріне де, Нанкиндегі Сяолинг мавзолейіне де жерленбеген екі императордың бірі болды.
The Jingtai Emperor (21 September 1428 – 14 March 1457), also known by his temple name as the Emperor Daizong of Ming (c=明代宗) and by his posthumous name as the Emperor Jing of Ming (c=明景帝), personal name Zhu Qiyu (t=朱祁鈺), was the seventh emperor of the Ming dynasty, reigned from 1449 to 1457. He succeeded his elder brother, Emperor Yingzong, who had been captured by the Mongols. "Jingtai", the era name of his reign, means "exalted view". He was overthrown in a palace coup led by Yingzong in February 1457, and died a month later. In 1449, Emperor Yingzong, upon the suggestion of eunuch Wang Zhen, personally led the army to battle against the Mongolian army of Esen Taishi. However, in the Battle of Tumu Fortress, the Ming army was defeated and the emperor was taken captive. This event caused shock and concern throughout the government and the country. In response, the court eventually elevated the emperor's brother, Zhu Qiyu, who had taken charge of government affairs during the campaign, to the throne. The former emperor, who had formed a positive relationship with Esen, was released in 1450 but did not regain his position. He was instead placed under house arrest in the Southern Palace of the Forbidden City. During his reign, the Jingtai Emperor, with the support of prominent minister Yu Qian, worked to restore the country's infrastructure. This included repairing the Grand Canal and the Yellow River's dam system, resulting in economic prosperity and a bolstering of the country's strength. However, after ruling for eight years, the emperor fell ill and his death was imminent in early 1457. He had not designated an heir, as his son and crown prince had died in the fourth year of his reign under unclear circumstances, possibly due to poisoning. Taking advantage of this situation, Emperor Yingzong seized control of the government in February 1457 through a palace coup. The Jingtai Emperor died a month later. He was one of two Ming emperors who was not buried in either the Ming tombs in Beijing or the Xiaoling Mausoleum in Nanjing.
Балалық шағы және Ченг ханзадасы ретінде өмірі
Чжу Цыю 1428 жылдың 11 қыркүйегінде дүниеге келген. Ол 1425-1435 жылдар аралығында Мин әулетіне билік еткен Сюаньде императорының екінші ұлы еді. 1435 жылы Сюаньде императоры қайтыс болғаннан кейін, оның үлкен ұлы, Инцзун императоры, Мин әулетінің жаңа билеушісі болды және Чжу Цыюны Чэнь ханзадасы деп жариялады. Чэнь ханзадасы ретінде Чжу Цыю ересек болғаннан кейін Шандонда (қазіргі Уэншань ауданы, Цзиньиньде) өмір сүргендігі айтылады. Ол табиғатынан ұялшақ, дені әлсіз, шешім қабылдауда қиналатын және билікке құмарлығы жоқ адам болған. Оның ағасымен жақын қарым-қатынасы болды, бұл 1440 жылдардың екінші жартысында Вэншанға көшуге жеткілікті жаста болғанына қарамастан, оның астанада қалуына себеп болуы мүмкін.
Zhu Qiyu was born on 11 September 1428. He was the second son of the Xuande Emperor, who ruled the Ming dynasty from 1425 to 1435. When the Xuande Emperor died in 1435, his eldest son, Emperor Yingzong, became the new ruler of the Ming dynasty and created Zhu Qiyu as the Prince of Cheng. As the Prince of Cheng, Zhu Qiyu was said to have lived in Shandong (present day Wenshang County, Jining) as an adult. He was naturally shy, weak, and indecisive, and had no desire for power. He had a close relationship with his brother, which may have been the reason he remained in the capital, even though he was old enough to move to Wenshang in the latter half of the 1440s.
Көтерілу
1449 жылдың жазында Мин империясының солтүстік шебінде алағайлық күшейді. Шілде айының соңында Пекинге хабар жетті: моңғолдар, де-факто билеушісі Эсен бастауымен, Датонгқа кең ауқымды шабуыл жасапты. Император Инцзун моңғолдарға қарсы науқанды жеке басқаруға шешім қабылдады, оған сенімді кеңесшісі Ван Чжэнь және бірқатар генералдар мен шенеуніктер көмектесті. 3 тамызда Чжу Цыю Пекиннің уақытша басқарушысы болып тағайындалды. Оған ең беделді топтардың өкілдері қосылды. Императорлық отбасының өкілі – Хан ханның күйеу баласы, қолбасшы Цзяо Цзин (c=焦敬). Джин Ин, Салтанатты рәсімдер басқармасының басшысы және Ван Чжэнь болмағандағы ең жоғары дәрежелі евнух, сарай евнухтарын басқарды. Персонал министрі Ван Чжи (c=王直) үкіметтің, ал Бас хатшы Гао Гу (t=高穀) төртінші көмекшісі болды. Император оралғанша барлық маңызды шешімдер кейінге шегерілді. 4 тамызда Император Инцзун әскерін шайқасқа бастап шықты. Бір айға созылған науқан нәтижесіз аяқталды. Бірақ кері жолда, 1 қыркүйекте Түму бекінісінде моңғолдар күтпеген шабуыл жасады. Моңғолдар императорлық әскерді жеңіп, таратып жіберді. Көптеген жоғары лауазымды қолбасшылар қаза тапты, ал Император Инцзун тұтқынға алынды. Император Инцзунның анасы, Императрица Вдовья Сунның келісімімен, Чжу Цыю 4 қыркүйекте үкіметті өз қолына алды. Бірақ жесір император оның билігі уақытша екенін айтты және 6 қыркүйекте Инцзунның екі жасар үлкен ұлы Чжу Цзяньшенді тақ мұрагері деп жариялады. 15 қыркүйекте Ю Цянь бастаған жоғары лауазымды азаматтық және әскери шенеуніктер Императрица жесірге Чжу Цыюды жаңа император етіп тағайындауды өтінді. Бұл үкіметті тұрақтандыру және тұтқынға алынған Император Инцзунның ықпалын азайту арқылы моңғолдармен қарым-қатынасты жақсарту үшін жасалды. Тұтқынға алынған императордың жалғыз туысы болғандықтан, Чжу Цыю табиғи таңдау ретінде қарастырылды. Бастапқыда Чжу Цыю ұсыныстан бас тартты, бірақ оның жанындағылар мұны формальдылық деп есептеді және ол ақыры келісті. 17 (немесе мүмкін 22 немесе 23 қыркүйекте) ол Цзиньтай императоры ретінде таққа отырды. Ол ағасын Тайшанг Хуан (c=太上皇, "Зейнеткер император") деп жариялады – бұл атақ жоғарырақ болғанымен, тек құрметті ғана еді. Жаңа императордың билікке келуіне қарсылық білдірген бір ғана лауазымды адам өлім жазасына кесілді. Моңғолдар Тумудағы жеңісінен кейін Пекинге шабуыл жасамады, тіпті олар сәттілікке жете алатын еді. Олар екі ойланып, Мин әулетінің жеңілістен айығуына екі ай уақыт берді. Осы уақыт ішінде жаңа соғыс министрі Ю Цянь Пекин қорғауын ұйымдастыруға кірісті және жаңа император тағайындалғанға дейін үкіметтің де-факто басшысы болды. Моңғолдар қалаға 27 қазанға дейін жақындамады, бірақ төрт күндік қоршаудан кейін жеңіске жету мүмкіндігі жоқ екенін түсініп, күш-жігерлерін тоқтатты. Цзиньтай императорының үкіметі Эсеннің тұтқынға алынған императорды босату үшін төлеуге жасаған барлық әрекеттерін қабылдамады және оның шартсыз қайтарылуын талап етті. Түрмедегі император моңғолдарға ауыртпалық болды, сондықтан олар оны ешқандай талапсыз босатты. Цзиньтай императоры ағасын бостандыққа жіберуге сенімсіздікпен қарады, сондықтан оны Оңтүстік сарайға қамап, үкімет шенеуніктерімен байланысын үзіп тастады. Ағасының ықпалынан қорқу оның билігінің қалған бөлігін анықтады және моңғолдарға қатысты сақтық саясатына әсер етті.
In the summer of 1449, there was growing unrest along the northern border of the Ming dynasty. In late July, reports reached Beijing that the Mongols, under the leadership of their de facto ruler Esen, had launched an attack on Datong as part of a massive invasion. Emperor Yingzong made the decision to personally lead the campaign against the Mongols, with the support of his trusted advisor Wang Zhen and a number of generals and officials. On 3 August, Zhu Qiyu was appointed as the provisional administrator of Beijing. He was accompanied by aides who represented the most influential power groups. Prince Consort Commander Jiao Jing (c=焦敬), the son in law of the Hongxi Emperor, represented the imperial family. Jin Ying, the head of the Directorate of Ceremonial and the highest ranking eunuch in the absence of Wang Zhen, led the palace eunuchs. Minister of Personnel, Wang Zhi (c=王直), represented the government, and Grand Secretary Gao Gu (t=高穀) was the fourth aide. All major decisions were to be postponed until the emperor's return. On 4 August, Emperor Yingzong led his army into battle. Despite a month long campaign, they achieved no results. However, on their return journey, the imperial army was unexpectedly attacked by the Mongols on 1 September at the Tumu Fortress. The Mongols were able to defeat and scatter the imperial army. Numerous high ranking commanders were killed, and Emperor Yingzong himself was captured. With the approval of Empress Dowager Sun, the mother of Emperor Yingzong, Zhu Qiyu assumed control of the government on 4 September. However, the empress dowager made it clear that his authority was temporary and on 6 September, she named Zhu Jianshen, the two year old eldest son of Yingzong, as crown prince. On 15 September, high ranking civil and military officials, led by Yu Qian, petitioned the Empress dowager to install Zhu Qiyu as the new emperor. This was done in order to stabilize the government and improve relations with the Mongols by reducing the influence of the captured Emperor Yingzong. As the only adult relative of the captured emperor, Zhu Qiyu was seen as a natural choice. Initially, Zhu Qiyu rejected the proposal, but those around him saw this as a formality and he eventually accepted. On 17 (or possibly 22 or 23) September, he ascended the throne as the Jingtai Emperor. He also declared his brother as Taishang Huang (c=太上皇, 'Emperor Emeritus'), a title that was higher in rank but only honorary. Only one official objected to the new emperor's accession and was punished with death. After their triumph at Tumu, the Mongols did not immediately launch an attack on Beijing, even though they likely would have been successful. Instead, they hesitated and allowed the Ming dynasty two months to recuperate from their defeat. During this time, the new Minister of War, Yu Qian, took charge of organizing the Defense of Beijing and effectively became the leader of the government even before the new emperor was appointed. The Mongols did not approach the city until 27 October, but after four days of siege, they abandoned their efforts when they realized they had no chance of victory. The Jingtai Emperor's government refused all of Esen's attempts to pay for the release of the captured emperor and insisted on his unconditional return. The imprisoned emperor became a burden to the Mongols, so they eventually released him without any conditions. The Jingtai Emperor lacked the confidence to keep his brother free, so he confined him to the Southern Palace and cut off any contact with government officials. His fear of his brother's influence dominated the rest of his reign and influenced a cautious approach towards the Mongols.
Министрлер, евнуктер, бас хатшылар
Дәстүрлі тарихшылар Цзинтай императорының билігін жиі мақтайды, әсіресе, оған дейін он жыл үкіметті басқарған сыбайлас және қабілетсіз евнухтармен салыстырғанда. Дегенмен, оның билігі кезінде билік евнухтардан толығымен лауазымды тұлғаларға ауыспағанын атап өту маңызды. Евнухтардың ықпалы әлі де зор болды. 1449 жылдан кейін евнухтар мен шенеуніктер елдегі жағдайды жақсарту үшін бірлесіп жұмыс істеді. Цзинтай императорының режимі, белгілі бір дәрежеде, 1420 жылдардың ортасынан 1440 жылдардың басына дейін империяны басқарған «Үш Ян» дәстүрін жалғастырды. Бұл үзіліссіздікті 1443 жылдан 1457 жылға дейін Кадрлар министрі лауазымын атқарған Ван Цзи бейнеледі. 1440 жылдары Ван Цзи Ван Чжэннің тұрақты қарсыласы болды, бірақ 1449 жылдан кейін Юй Цзяньмен ынтымақтаса бастады. 1451 жылдан 1453 жылға дейін оған көмекші министр Хэ Вэньюань көмектесті, кейін оның орнына Ван Ао келді. Юй Цзянь Ван Аоның өрлеуін қолдады және Ляодунды, сондай-ақ кейінірек Гуандун мен Гуансиді сәтті қорғады. Ван Ао 1467 жылы 73 жасында қайтыс болғанға дейін Кадрлар министрі қызметін атқарды. Көпке танымал Кадрлар министрлері, олардың қабілетті шенеуніктерді мұқият іріктеуі, он бесінші ғасырдың үшінші тоқсанындағы әкімшіліктің жоғары деңгейіне үлкен үлес қосты. Цзинтай императорының министрлері көбінесе ұзақ жылдар бойы өз лауазымдарында қалды. Кірістер министрі Цзинь Лян, Салтанат министрі Ху Ин, Әділет министрі Ю Шиюэ және Жұмыс министрі Ши Пу – барлығы оның билігі кезінде қызмет етті. Цензорат басшылығы (1445–1454 жылдары Чэнь И, содан кейін Ян Шан, Ван Вэнь, Сяо Вэйчжэнь және Ли Ши), сондай-ақ армия командирлері Ши Хэн, евнухтар Цао Цзисян және Лю Юнчэн де тұрақты болды. Цзинтай императорының маңызды қолдаушыларының бірі – евнухтар Цзинь Ин мен Синг Ан. Цзинь Ин 1430 жылдары айқын ықпалға ие болды, бірақ ақырында Ван Чжэнге билігін жоғалтты. Цзинтай императорының тұсында ол Салтанат Дирекциясының басшысы болып тағайындалды, бірақ 1450 жылы император Инцзонның қайтысына қолдау көрсеткені үшін түрмеге қамалды. Содан кейін Синг Ан евнухтардың басшысы болды және 1452 жылы император Инцзонның қайтысы мен тәж мұрагерінің алмасуы туралы келіссөздерде маңызды рөл атқарды. 1453 жылғы әскери реформада екі евнух генерал – Цао Цзисян мен Лю Юнчэн де маңызды рөл атқарды. Алайда, Ұлы хатшылар Чэнь Сюнь және Гао Гу сияқты көрнекті шенеуніктер Цзинтай императорын қолдамады. Тұрақты құрамға ие болғанына қарамастан, басқарушы топ дау-дамайлардан азат болған жоқ. 1451–1452 жылдары Пекиндегі ең ықпалды тұлға Юй Цзянь Ши Хэнмен билікті теріс пайдалану және сыбайлас жемқорлық үшін қызу дауға түсті. Император 1454–1455 жылдары Юй Цзянь ауырып, ықпалын жоғалтқанға дейін дауды шеше алмады.
Traditional historians often praise the rule of the Jingtai Emperor, particularly when compared to the corrupt and inept eunuchs who had controlled the government in the previous decade. However, it is important to note that power did not completely transfer from eunuchs to officials during his reign. Eunuchs still held a considerable amount of influence. Instead, after 1449, both eunuchs and officials collaborated to revitalize the country. To some extent, the Jingtai Emperor's regime followed the tradition of the "Three Yangs" who ruled the empire from the mid 1420s to the early 1440s. This continuity was embodied by Wang Zhi, who held the position of Minister of Personnel from 1443 to 1457. During the 1440s, Wang Zhi was a constant opponent of Wang Zhen, but after 1449, he began to cooperate with Yu Qian. From 1451 to 1453, he was assisted in his duties by co minister He Wenyuan, who was later replaced by Wang Ao. Yu Qian supported Wang Ao's rise, and he successfully defended Liaodong, as well as later Guangdong and Guangxi. Wang Ao remained Minister of Personnel until his death in 1467 at the age of 73. The widely respected Ministers of Personnel, along with their careful selection of capable officials, contributed to a high level of administration in the third quarter of the fifteenth century. The ministers of the Jingtai Emperor typically held their positions for extended periods of time. The ministers of Revenue, Jin Lian (c=金濂); of Rites, Hu Ying (c=胡濙); of Justice, Yu Shiyue (t=俞士悅); and of Works, Shi Pu (c=石璞), all served throughout his reign. The leadership of the Censorate (in the years 1445–1454, Chen Yi (t=陳鎰), then Yang Shan (t=楊善), Wang Wen (c=王文), Xiao Weizhen (t=蕭維禎), and Li Shi (t=李實)), as well as army commanders (Shi Heng (c=石亨)), and eunuchs Cao Jixiang (c=曹吉祥) and Liu Yongcheng (t=劉永誠), also remained constant. Some of the Jingtai Emperor's key supporters were the eunuchs Jin Ying and Xing An. Jin Ying held significant influence in the 1430s, but eventually lost power to Wang Zhen. During the Jingtai Emperor's reign, he was appointed as head of the Directorate of Ceremonial, but was later imprisoned in 1450 for backing the return of Emperor Yingzong. Xing An then took over as head of the eunuchs and played a crucial role in negotiating the return of Emperor Yingzong and the exchange of the crown prince in 1452. Two other eunuch generals, Cao Jixiang and Liu Yongcheng, were instrumental in the military reform of 1453. However, prominent officials such as Grand Secretaries Chen Xun (t=陳循) and Gao Gu did not support the Jingtai Emperor. Despite having a stable personnel, the ruling group was not free from controversy. In 1451–1452, Yu Qian, the most influential figure in Beijing, had a heated conflict with Shi Heng over the abuse of power and corruption by Shi Heng and his family. The emperor was unable to resolve the dispute until Yu Qian fell ill in 1454–1455, causing him to lose much of his influence.
Әскери реформа
1451 жылы, қауіп сейілгеннен кейін, Ю Цзянь әскери реформаны бастады. Ол Пекин аймағындағы қалған әскерлерден 100 000 сарбазды таңдап алып, оларды бес жаттығу дивизионына (t=團營, tuanying) бөлді. 1452 жылы ол тағы 50 000 сарбаз қосып, он жаттығу бөлімін құрды. Сонымен қатар, ол астана гарнизонының басқару жүйесін қайта құрылымдады. Бастапқыда басқару генералдар мен евнухтар арасында бөлінген еді, әрбір үш әскер лагері (жаяу әскер, атты әскер және отты қарулар) өз дала қолбасшысының жетекшілігімен тәуелсіз жұмыс істеді. Бірақ түрлі лагерьлердің бөлімшелері арасында үйлесім аз болды. Ю Цзянь әр лагерді бір дала командиріне, ал бүкіл гарнизонды бас майдан шеберіне бағындырды. Ол сондай-ақ евнухтарды бақылаушылық қызметтерінен шеттету арқылы бірыңғай басқаруды қамтамасыз етті және астана генералдарының жаттығу лагерлерін басқаруға көбірек қатысуын ұлғайтты. Бұл жаңа жаттығу лагерлерінің ұйымдастырылуы Мин әскери басқару жүйелерінің арасында ерекше болды, себебі жаттығудан жауапты генералдар шайқаста да сол сарбаздарға қолбасшылық етті. 1449 жылдан кейін адам тапшылығы мен көптеген мұрагерлік сарбаздардың тиімсіздігіне байланысты шаруалар мен қала тұрғындарынан жалдамалы сарбаз алу практикасы кеңінен тарады. Бұл жалдамалы сарбаздар бинг (c=兵) деп, ал мұрагерлік сарбаздар жун (t=) деп аталды. 1457 жылы Император Инцзонг билікті қайта иеленгеннен кейін Ю Цзянь өлімге кесілді және оның реформалары кері қайтарылды.
In 1451, once the immediate danger had passed, Yu Qian initiated military reform. He handpicked 100,000 soldiers from the remaining troops in the Beijing area and divided them into five training divisions (t=團營, tuanying). In 1452, he added an additional 50,000 soldiers and created ten training units. He also restructured the command system of the capital garrison. Initially, command was divided between generals and eunuchs, with each of the three army camps (for infantry, cavalry, and firearms) operating independently under its own field commander. However, there was little coordination between detachments from different camps. Yu Qian placed each camp under one field commander and the entire garrison under the field marshal. He also removed the eunuchs from their supervisory role, resulting in a unified command and a greater involvement of the capital generals in managing the training camps. This new arrangement of the drill camps was unique among the various Ming command systems, as the generals in charge of training also commanded the same soldiers in battle. After 1449, the practice of hiring soldiers for wages from the peasant and urban population became more widespread due to the shortage of men and the inefficiency of many hereditary soldiers. These hired soldiers were referred to as bing (c=兵), in contrast to the hereditary soldiers known as jun (t=). After Emperor Yingzong regained power in 1457, Yu Qian was executed and his reforms were reversed.
Экономика
1450 жылы Шандонда ашаршылық болды, ал 1452–1454 жылдары Солтүстік Қытай және Янцзы өзенінің төменгі ағысындағы провинциялар ауыр жаңбырлар мен суықтан қатты зардап шекті. 1455 жылғы құрғақшылықтан кейін 1456 жылы Солтүстік Қытайда жазғы жаңбырлар жауды. Халыққа жәрдем көрсету және салық қарыздарын өтеуге кеткен шығындар мемлекеттік қазынаны қуратып жіберді. 1453 жылы сауда үшін монета қолдануға қойылған тыйым алынды. 1450-ші жылдардың ортасынан бастап Цзяннаннан келген заңсыз жеке монеталар Пекин нарықтарында басымдыққа ие бола бастады, бұрынғы Юнле монеталарын ығыстырып шығарды. Мемлекеттік монета соғуды қайта бастау арқылы бұл мәселені шешуге бағытталған ұсыныстар болғанымен, олар ескерілмеді, нәтижесінде заңсыз монета соғу ресми емес арналар арқылы тарады. 1448 жылы болған ауыр су тасқынынан және өзен арнасының өзгеруінен кейін үкімет Сары өзенді реттеу үшін шұғыл шаралар қабылдады. Осының нәтижесінде өзен Шаньдун түбегінің солтүстігі мен оңтүстігінен теңізге құя бастады. Алайда, өзен арнасының өзгеруі Ұлы каналға сумен қамтамасыз етуде қиындықтар туғызды. 1449–1452 жылдары мәселені шешуге жасалған әрекеттер мен жөндеу жұмыстары нәтижесіз аяқталды. 1453 жылы 1449 жылғы дағдарыс кезінде елорданы Пекиннен Нанкинге көшіруді ұсынғандықтан ықпалынан айырылған Сюй Ючжэнь (徐有貞) бөгеттер мен каналдарды қайта құру жоспарын ұсынды. Ол 58 мың жұмысшыны жұмылдырып, екі жылдың ішінде бөгеттерді күрделі жөндеуден өткізіп, жүздеген шақырым канал қазды. Оның еңбегі 1456 жылғы су тасқынына төтеп берді және ондаған жылдар бойы пайдаланылды. Дәстүрлі тарих 1450-ші жылдарды екі император ағайындының арасындағы қатыгез бәсекелестік кезеңі ретінде бейнелейді, бірақ марксистік тарихшылар таптық қақтығыстардың болғанын атап көрсетеді. Халықтың наразылығы үнемі бой көрсетіп, көтерілістерге әкеліп, он жыл бойы армияны ұстап тұрды. 1452 жылға қарай Фуцзянь және Чжэцзяңдағы көтерілістер басылды. Гуандун және Гуансидегі хань емес ұлт өкілдері (Миао және Яо тайпаларын қоса) 1452–1453 жылдары Ван Ао оларды күшпен басып алғанға дейін бақылаусыз өсті. 1450–52 жылдары Миао және Яо тайпалары Гуйчжоу және Хугуанда көтеріліс ұйымдастырды, ал 1453–56 жылдары Фуцзянь, Хугуан, Сычуань және Чжэцзяңда тәртіпсіздіктер жалғасты. 1450-ші жылдардың ішінде Гуандунда қарулы қақтығыстар болды, онда билік көтерілісшілерге қарсы адал тайпаларды жұмылдырды. Хан емес ұлт өкілдері көбінесе Мин үкіметіне қарсы көтерілді, ал провинциялардың шет аймақтарындағы хань қытай шахтерлері мен жерсіз адамдар салыстырмалы түрде тыныш болды. Жалпы алғанда, Цзинтай императорының билігі сәтті реформалармен және қабілетті министрлердің еңбегінің арқасында тұрақтылықты қалпына келтірумен ерекшеленді. Мәдениет саласында Цзинтай дәуірі сым эмальді (cloisonné) безендіру өнерінің дамуымен танымал, ол қазіргі кезде қытай тілінде Цзиньтай лан (景泰藍; "көк [дәуір түсі] Цзиньтай") деп аталады.
In 1450, Shandong experienced a famine, and from 1452 to 1454, the provinces in northern China and the lower Yangtze River were greatly affected by heavy rains and cold weather. The drought of 1455 was followed by summer rains in 1456 in northern China. The state treasury was depleted due to providing aid to the population and dealing with tax arrears. In 1453, the ban on using coins for trade was lifted. From the mid 1450s, illegal private coins from Jiangnan began to dominate the markets in Beijing, replacing the old Yongle coins. Although there were some proposals to address this problem by resuming state production, they were disregarded, resulting in the spread of illegal mints through unofficial networks. After the severe floods and changes in its course in 1448, the government took urgent action to regulate the Yellow River. As a result, the river began to flow into the sea both north and south of the Shandong Peninsula. However, these changes in the river's flow caused problems with the water supply for the Grand Canal. Despite attempts to fix the issue and repairs carried out from 1449 to 1452, they were ultimately unsuccessful. In 1453, Xu Youzhen (t=徐有貞), who had fallen out of favor during the crisis of 1449 when he suggested relocating the capital from Beijing to Nanjing, presented a plan to rebuild the levees and canals. With a workforce of 58,000, he completed complex repairs to the dams and excavated hundreds of kilometers of canals within two years. His work successfully withstood the great flood of 1456 and remained in use for decades. Traditional history portrays the 1450s as a time of intense competition between two imperial brothers, but Marxist historians emphasize the presence of class conflicts. The population was consistently dissatisfied, leading to rebellions and keeping the army occupied for much of the decade. By 1452, the uprisings in Fujian and Zhejiang had subsided. In Guangdong and Guangxi, the non Han Chinese population (including Miao and Yao tribes) grew unchecked until Wang Ao forcefully suppressed them in 1452–1453. In 1450–52, the Miao and Yao rebelled in Guizhou and Huguang, and unrest continued in Fujian, Huguang, Sichuan, and Zhejiang in the years 1453–56. Throughout the 1450s, there were armed conflicts in Guangdong, where the authorities mobilized loyal tribes against the rebels. Non Han Chinese groups generally rebelled against the Ming government, while Han Chinese miners and landless individuals in the peripheral regions of the provinces remained relatively calm. Overall, the reign of the Jingtai Emperor was marked by successful reforms and the restoration of stability, thanks to the efforts of capable ministers. In the field of culture, the Jingtai era is known for the advancement of wire enamel (cloisonné) decoration, which is now referred to as Jingtai lan (t=景泰藍; meaning 'blue [color of the era] Jingtai') in Chinese.
Мұрагерлік проблемалар, куәлік беру және өлім
Цзинтайдың билігі кезінде жалғасып жатқан саяси мәселелердің бірі – император Инцзоңның жағдайы және одан кейін кім билікке келеді деген сұрақ болды. Император Инцзоң оқшауланғанмен, үкіметте оның жақтастары болды, олардың ішінде ғибадат министрі Ху Ин де бар еді. Әдетте, императордың қарсыластары отставкаға жіберілер еді, бірақ Цзинтай императоры осы мәселелерді шешуге асықпады және оларды қызметте қалдырды. 1449 жылдан бері тәж мұрагері – император Инцзоңның үлкен ұлы болған. Дегенмен, император ақыры тақты өзінің ұрпақтарына қалдыруды шешті. Сыбайлас ақша мен қорқыту арқылы ол жоспарына жеткілікті қолдау тапты. 1452 жылдың 20 мамырында, бас хатшылар мен басқа да жоғары лауазымды шенеуніктердің қарсылығына қарамастан, ол өзінің қазіргі мұрагерін – И ханзадасын жариялады, ал ұлы Чжу Цзяньцзиді жаңа тәж мұрагері етіп тағайындады. Сол күні императорлық әйел Ван лауазымынан алынып, оның орнына мұрагердің анасы, Хан әйел тағайындалды. Бұл әрекет императордың беделін әлсіретті, өйткені ол жеке мүдделерін жоғары қойғандай көрінді. Чжу Цзяньцзи 1453 жылы, ал анасы 1456 жылы қайтыс болды. Императордың басқа ұлы болмағандықтан, жаңа мұрагер таңдалмады. Кейбір шенеуніктер, оның ішінде Ритуалдар министрлігінің директоры Чжан Лун (t=章綸; 1483 ж.т.) және цензор Чжун Тун (t=鍾同; 1455 ж.т.), император Инцзоңның үлкен ұлын қайтадан таққа отырғызуды ұсынды, бірақ олар осы ұсынысы үшін түрмеге қамалды. Чжун Тун мен басқалар тіпті сабаумен жазаланды. Бұл оқиға сарайдағылар мен үкімет шенеуніктердің император Инцзоңның пайдасына қастандық жасауға құштарлығын оятты. Қастандықты Ши Хенг, Цао Цзисян, Сюй Ючжэнь және Чжан Юэ (t=張軏; 1393–1458) ұйымдастырды. Олар 1456 жылдың соңында императордың ауырып қалған кезде мүмкіндікті пайдаланды, бұл оны 1457 жылы қабылдаулар мен Жаңа жылдық рәсімдерді жоюға мәжбүр етті. Мұрагерді тағайындау туралы өтініш жауапсыз қалды, ал сарай императордың өліміне дайындалып, үлкен алаңдаушылыққа толы болды. 1457 жылдың 11 ақпанында қастандық жасаушылар император Инцзоңды резиденциясынан күшпен алып шығып, оны таққа отырғызды, бұл таңертеңгі қабылдауға келген шенеуніктерді таң қалдырды. Инцзоң үкіметте өзгерістер жасауға, қастандық жасаушыларды жоғары лауазымдарға тағайындауға және бұрынғы режимнің шенеуліктерін қызметтен босатуға асықты. Цзинтай режимін қолдаған Ю Цянь, Ван Вэнь және үш жоғары дәрежелі евнухтар қаза тапты. Цзинтай императоры Чэн ханзадасы етіп төмендетілді және ауруынан толыққанды айықпады. Ол 1457 жылдың 14 наурызында қайтыс болды. Оның өлтірілген болуы мүмкін деген болжамдар бар. Ол қайтыс болғаннан кейін Ли (c=戾, 'Сатқын') деген есім алды және Ючуаншандағы императорлық мазарлардың сыртында жерленді. Кейбір шенеуніктер Цзяньвэнь дәуірінің жойылғанына ұқсас, оның билеу кезеңінің атауын жоюды ұсынды, бірақ император Инцзоң келіспеді. Тек 1475 жылы, Чэнхуа императорының билігі кезінде, Цзинтай императорына Гонгрен Кандин Цзин императоры (c=恭仁康定景皇帝) деген арнайы есім берілді, бұл басқа императорларға берілген есімдерге қарағанда қысқа болды. 17 ғасырдың ортасында Нанкиндегі Оңтүстік Мин әулетінің билеушісі оған Дайдзонг (c=代宗) деген храмдық есім берді.
One ongoing political issue during Jingtai's reign was the situation of Emperor Yingzong and the matter of who would succeed him. Despite being isolated, Emperor Yingzong still had allies within the government, including Minister of Rites Hu Ying. Typically, the emperor's adversaries would have been forced to resign, but the Jingtai Emperor was hesitant to address these issues and allowed them to remain in their positions. The crown prince had been the eldest son of Emperor Yingzong since 1449. However, the emperor eventually decided to reserve the throne for his own descendants. Through a combination of bribery and intimidation, he was able to gain enough support for his plan. On 20 May 1452, despite opposition from the grand secretaries and other officials, he created his current successor as the Prince of Yi and his son Zhu Jianji as the new crown prince. On the same day, Empress Wang was removed from her position and replaced by the mother of the heir, Lady Hang. This move, which appeared to prioritize personal interests, weakened the emperor's authority. Zhu Jianji died in 1453 and his mother in 1456. As the emperor had no other son, a new crown prince was not chosen. Some officials, including Zhang Lun (t=章綸; d. 1483), Director of the Ministry of Rites, and Zhong Tong (t=鍾同; d. 1455), a censor, suggested reinstating Emperor Yingzong's eldest son, but they were imprisoned for their suggestion. Zhong Tong and others were even flogged to death. This event sparked the ambition of courtiers and government officials to conspire in favor of Emperor Yingzong. The plot was orchestrated by Shi Heng, Cao Jixiang, Xu Youzhen, and Zhang Yue (t=張軏; 1393–1458). They saw an opportunity when the emperor fell ill at the end of 1456, causing him to cancel audiences and New Year ceremonies in 1457. The request for the appointment of a successor went unanswered, and the court was filled with anxiety as they prepared for the emperor's death. On the morning of 11 February 1457, the conspirators forcefully removed Emperor Yingzong from his residence and placed him on the throne, surprising officials who had come for the morning audience. Yingzong wasted no time in making changes to the government, promoting the conspirators and dismissing officials from the previous regime. Some supporters of the Jingtai regime, including Yu Qian, Wang Wen, and three high ranking eunuchs, were killed. The Jingtai Emperor was demoted to the Prince of Cheng and never fully recovered from his illness. He died on 14 March 1457. There is speculation that he may have been murdered. He was given the posthumous name Li (c=戾, 'Rebel') and was buried outside the imperial mausoleums at Yuchuanshan. Some officials suggested abolishing his era name, similar to the abolishment of the Jianwen era, but Emperor Yingzong did not agree. It wasn't until 1475, during the reign of the Chenghua Emperor, that the Jingtai Emperor was given a posthumous name—Emperor Gongren Kangding Jing (c=恭仁康定景皇帝)—which was shorter than the names given to other emperors. In the mid 17th century, a ruler of the Southern Ming dynasty in Nanjing gave him the temple name Daizong (c=代宗).