Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Малай түбегіндегі бұрынғы британдық қорғалған мемлекеттер
Former British protected states in the Malay Peninsula
"Федерацияланбаған малай мемлекеттері" термині (; Jawi: نݢري٢ ملايو تيدق برسکوتو) ХХ ғасырдың бірінші жартысында Малай түбегіндегі бес британдық қорғалған мемлекеттің жиынтық атауы болды. Бұл штаттар – Джохор, Кедах, Келантан, Перлис және Теренггану. Селангор, Перак, Паханг және Негери Сембилан сияқты төрт көршілес Федерацияланған малай мемлекеттерінен өзгеше, Федерацияланбаған малай мемлекеттерінде ортақ институттар болған жоқ және олар халықаралық құқық бойынша бір мемлекетті құрамады; олар, шын мәнінде, дербес британдық протектораттар еді. 1946 жылы Стрейтс елді мекендерінің британдық колониясы таратылды. Бұғаз қоныстарының бір бөлігі болған Пэнанг және Малакка, содан кейін Малай одағын құру үшін Федерацияланбаған малай мемлекеттерімен және Федерацияланған малай мемлекеттерімен біріктірілді. 1948 жылы Малайя одағы Малайя Федерациясы деп аталған он бір штаттан тұратын федерация ретінде қайта құрылды. Жаңа Малайя Федерациясының тоғыз штаты британдық қорғалған мемлекеттер статусын сақтап, ал қалған екеуі – Пэнанг және Малакка британдық колониялар болып қалды. Малайя Федерациясы 1957 жылдың 31 тамызында Ұлыбританиядан толық тәуелсіздік алды.
The term "Unfederated Malay States" (; Jawi: نݢري٢ ملايو تيدق برسکوتو) was the collective name given to five British protected states in the Malay Peninsula during the first half of the 20th century. These states were Johor, Kedah, Kelantan, Perlis, and Terengganu. In contrast with the four adjoining Federated Malay States of Selangor, Perak, Pahang, and Negeri Sembilan, the five Unfederated Malay States lacked common institutions, and did not form a single state in international law; they were in fact standalone British protectorates. In 1946, the British colony of the Straits Settlements was dissolved. Penang and Malacca, which had formed a part of the Straits Settlements, were then grouped with the Unfederated Malay States and the Federated Malay States to form the Malayan Union. In 1948, the Malayan Union was reconstituted as a federation of eleven states known as the Federation of Malaya. Nine of the states of the new Federation of Malaya continued as British Protected States, while two of them, Penang and Malacca, remained as British colonies. The Federation of Malaya gained full independence from the United Kingdom on 31 August 1957.
Тарих
Джохор 1885 жылы Ұлыбританиямен қорғаныс шартына қол қойды, ал 1914 жылы британдықтардың қысымына көніп, резидент "Кеңесшіні" қабылдады. Дегенмен, британдықтардың қорғауындағы басқа малай штаттарынан өзгеше, Джохор 1895 жылы құрылған Біріккен Малай Штаттарының құрамына кірмеді. 1909 жылғы Бангкок шарты бойынша Сиам солтүстік малай штаттарының (Келантан, Теренггану, Кедах және Перлис) құқықтарын Ұлыбританияға өткізді. Осы штаттар кейін Британ қорғауындағы штаттарға айналды. Жапонияның көмегімен олар Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңінде қысқа мерзімге Таиландтың билігіне қайта оралды.
Johor accepted a treaty of protection with the United Kingdom in 1885, and eventually succumbed to British pressure to accept a resident "Advisor" in 1914. Unlike the other Malay states under British protection, however, Johor remained outside of the Federated Malay States (formed in 1895). Under the Bangkok Treaty of 1909, Siam transferred its rights over some of the northern Malay states (Kelantan, Terengganu, Kedah, and Perlis) to the United Kingdom. These states then became British Protected States. With the assistance of Japan, they temporarily returned to Thai jurisdiction for the latter part of the Second World War.
Әкімшілік және тіл
Британдық колониялық әкімшіліктің бас лауазым иесі "Кеңесші" болды. Федерацияланған Малай мемлекеттерінен өзгеше, Федерацияланбаған Малай мемлекеттері көбірек тәуелсіздікке ие болды. Федерацияланбаған Малай мемлекеттерінің де-факто ресми тілі малай тілі болды (жауи әрпімен жазылған).
The chief officer of the British colonial administration was the "Advisor". In contrast with the Federated Malay States, the Unfederated Malay States enjoyed greater autonomy. The de facto official language of the Unfederated Malay States was Malay (written with the Jawi script).