Кіріспе

Берлиндегі көше, Германия

Фридрихштрассе (әдеби мағынасында Фредерик көшесі) – Берлиннің орталық бөлігіндегі маңызды мәдени және сауда көшесі, Фридрихштадт ауданының ядросын құрайды және Берлин Фридрихштрассе вокзалына атын берген. Ол ескі Митте ауданының солтүстік бөлігінен (солтүстігінде ол Шауссештрассе деп аталады) Кройцберг ауданындағы Халлеш қақпасына дейін созылады. Бұл орталық аймақ жоғары бағалы жылжымайтын мүлік нарығымен және Герти басқару мектебінің кампусымен белгілі. Солтүстік-оңтүстік бағытында, ол шығыс-батыс бағыттарымен, ең бастысы Лейпцигер көшесі және Унтер-ден-Линденмен маңызды қиылыстарды жасайды. Оның астынан U6 метро желісі өтеді. Суық соғыс кезінде бұл көше Берлин қабырғасымен бөлінген және Чарли бақылау бекетінің орналасқан жері болды.

Шолу

Берлиннің орталық сауда көшесі ретінде Фридрихштрассе, параллель Вильгельмштрасседен шығысқа қарай үш блокқа созылады. 1945 жылға дейін ол ескі үкіметтік ауданның (Regierungsviertel) тарихи орталығы болды. Фридрихштрассе Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ауыр зақымдарға ұшырады және Берлин бөлінген кезде тек ішінара қайта жаңартылды. Батыс Берлиндегі бөлігі тұрғын үйлермен қайта салынды; 1960 жылдардың соңында Фридрихштрассе аяғындағы бұрынғы Белль Альянс алаңының қалдықтары, Мерингплац деп аталды, толығымен бұзылып, Ханс Шарун жобалаған бетон тұрғын үйлер мен кеңселер салуға орын берді. Орталық орналасқандығына қарамастан, бұл аймақ салыстырмалы түрде кедей болып қала береді. Шығыс Берлин бөлігінде көшені Лейпцигер көшесі сияқты төрт қатарлы етіп кеңейту жоспары жасалды; бұл кезеңде көше профилінің кеңеюін ескере отырып, Unter den Linden қонақ үйі (2006 жылы бұзылған) және бастапқы Lindencorso (1991 жылы бұзылған) ғана салынды. Шығыс Германияның үздік 5 жұлдызды қонақ үйі – Grand Hotel Berlin 1987 жылы Unter den Linden қонақ үйінің қарсы жағында салынды. Көшені қайта құруға қатысты қосымша жоспарлар жасалды және 1990 жылы Германияның бірігу кезінде құрылыс жұмыстары қарқынды жүргізіліп жатқанда, Шығыс Германияның Plattenbau жүйесіндегі құрылысы тоқтатылып, кейіннен бұзылды; тек аяқталған және пайдаланылып жатқан бірнеше ғимараттар сақталды. 1994 жылы Лейпцигер көшесінің бұрышында орналасқан Берлин казиносының аяқталған ғимараты бұзылды. Фридрихштрассе 1990 жылдары қайта салынды, сол кезде бұл қаланың ең ірі құрылыс жобасы болды; жұмыс Фридрихштрассе станциясының солтүстігінде жалғасуда. 1992 жылдан 1996 жылға дейін Тишман Спайер және басқа да компаниялармен бірлесіп, алты ғимараттан тұратын, құны 800 миллион долларлық көп мақсатты кешен құрылысы жүргізілді. Ғимараттардың биіктігі қалалық шектеуге сәйкес, шамамен 100 футқа дейін белгіленген. Жоспарларға белгілі сәулетшілер қатысты, оның ішінде Галерея Лафайет дүкенін (Quartier 207) жобалаған Жан Нувель, Quartier 206 жобалаған Пей Кобб Фрид & Партнерлер және Quartier 205 жобалаған Освальд Матиас Унгерс. Филип Джонсон Checkpoint Charlie-дегі Америка бизнес орталығының бөліктерін жасады, бұл Рональд Лаудер және Орталық Еуропалық Медиа Кәсіпорындарымен бірлесіп салынған, құны 751 миллион долларлық кеңселер, дүкендер мен пәтерлерден тұратын бес ғимаратты кешен. Жаңаруға қатысты пікірлер әртүрлі болды. Суық соғыс және Берлиннің бөлінуі кезінде Фридрихштрассе метро станциясы, Шығыс Берлинде орналасқанына қарамастан, Батыс Берлиндегі екі қиылысатын S-Bahn желісі мен Батыс Берлин метросы U6 желісімен пайдаланылды. Станция осы желілердің ауысу нүктесі ретінде қызмет етті және пойыздар тоқтады, бірақ Шығыс Берлиндегі осы желілердегі басқа станциялардың барлығы күзетпен өтіп жатқан пойыздар тоқтамайтын «көшпенді станциялар» (Geisterbahnhof) ретінде жабылды. Фридрихштрассе станциясында Батыс Берлиндегі жолаушылар бір платформадан екіншісіне ауыса алатын болды, бірақ тиісті құжаттары болмаса станциядан шыға алмады. Станцияның Батыс Берлин желілеріне ашық бөлігі қатаң күзетілді және Шығыс Берлин S-Bahn аялдамасы және алыс қашықтыққа жүретін пойыздар үшін станция ретінде қызмет ететін кіші бөлігінен бөлінді. 2020 жылы Фридрихштрассе көшесінің бір бөлігі қалалық кеңістікті жаңарту мақсатында бес айлық сынақ кезеңінде автокөліктер үшін жабылды.