Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қайта кеулеуші жануарлардың еті мен сүт өнімдерінде кездесетін қосылыстар тобы.
Group of compounds found in meat and dairy from ruminants
Конъюгацияланған линол қышқылы (CLA) – линол қышқылының изомерлерінің тобы. Теориялық тұрғыдан, 28 изомерге дейін болуы мүмкін. CLA көбінесе қайта кеулеуші жануарлардың еті мен сүт өнімдерінде табылады. Екі C=C екі байланысы конъюгацияланған (яғни, бір байланыс арқылы бөлінген). CLA цис-майлар немесе транс-майлар болуы мүмкін. CLA денсаулыққа тигізетін пайдалы әсерлеріне байланысты диеталық қоспа ретінде сатылады. Көбінесе CLA изомерлердің қоспасы ретінде зерттеледі, онда c9,t11 CLA (румен қышқылы) және t10,c12 CLA изомерлері ең көп кездеседі. Алайда, зерттеулер жеке изомерлердің әртүрлі денсаулық әсерлеріне ие екенін көрсетеді. Конъюгацияланған линол қышқылы транс және цис май қышқылы болып табылады. Цис байланысы төмен балқу температурасына және, болжам бойынша, байқалатын пайдалы денсаулық әсерлеріне себеп болады. Басқа транс-май қышқылдарынан айырмашылығы, ол адам денсаулығына жағымды әсер етуі мүмкін. CLA конъюгацияланған және АҚШ-та конъюгацияланған жүйедегі транс байланыстар тамақтану ережелері мен таңбалау мақсатында транс-майлар ретінде қарастырылмайды. CLA және олеин қышқылының кейбір транс-изомерлері қайта кеулеуші жануарлардың қарын-ішектеріндегі микроорганизмдер арқылы өндіріледі. Қайта кеулеуші емес жануарлар, соның ішінде адамдар, ваценин қышқылы сияқты олеин қышқылының транс-изомерлерінен CLA-ның белгілі бір изомерлерін, мысалы, дельта-9 десатураза арқылы өндіреді. Дені сау адамдарда CLA және оған ұқсас конъюгацияланған линолен қышқылының (CLNA) изомерлері линол және альфа-линолен қышқылдарынан, негізінен, асқазан-ішек жолында мекендейтін Bifidobacterium бактерияларының штамдары арқылы биоөзгеріске ұшырайды. Алайда, ас қорыту аурулары, глютенге сезімталдық немесе дисбиоз бар адамдарда бұл биоөзгеріс айтарлықтай деңгейде жүрмеуі мүмкін.
Conjugated linoleic acids (CLA) are a family of isomers of linoleic acid. In principle, 28 isomers are possible. CLA is found mostly in the meat and dairy products derived from ruminants. The two C=C double bonds are conjugated (i. e., separated by a single bond). CLAs can be either cis fats or trans fats. CLA is marketed as a dietary supplement on the basis of its claimed health benefits. Commonly, CLAs are studied as some mixture of isomers wherein the isomers c9,t11 CLA (rumenic acid) and t10,c12 CLA were the most abundant. Studies show however that individual isomers have distinct health effects. Conjugated linoleic acid is both a trans fatty acid and a cis fatty acid. The cis bond causes a lower melting point and, ostensibly, also the observed beneficial health effects. Unlike other trans fatty acids, it may have beneficial effects on human health. CLA is conjugated, and in the United States, trans linkages in a conjugated system are not counted as trans fats for the purposes of nutritional regulations and labeling. CLA and some trans isomers of oleic acid are produced by microorganisms in the rumens of ruminants. Non ruminants, including humans, produce certain isomers of CLA from trans isomers of oleic acid, such as vaccenic acid, which is converted to CLA by delta 9 desaturase. In healthy humans, CLA and the related conjugated linolenic acid (CLNA) isomers are bioconverted from linoleic acid and alpha linolenic acid, respectively, mainly by Bifidobacterium bacteria strains inhabiting the gastrointestinal tract. However, this bioconversion may not occur at any significant level in those with a digestive disease, gluten sensitivity, or dysbiosis.
Денсаулыққа әсері
КЛ диеталық қосымша түрінде, оның қатерлі ісікке қарсы тиімділігі үшін (мұндай тиімділікті дәлелдейтін нақты мәліметтер мен белгілі механизм жоқ, сондай-ақ осы уақытқа дейін өте аз зерттеулер жүргізілген) және дене күшін арттыруға көмектесу үшін сатылады. 2004 жылғы зерттеулерге сәйкес, КЛ жануарларға пайдалы көрінгенімен, адам денсаулығына тигізетін пайдасы туралы сенімді деректер жоқ, бірақ оның көптеген пайдалы қасиеттері туралы мәлімдемелер жасалып жүр. Сондай-ақ, КЛ артық салмағы немесе семіздігі бар адамдарға пайдалы екенін көрсететін жеткілікті мәліметтер жоқ, себебі ол дене құрамына ұзақ мерзімді әсер ете алмайды. Диабетке шалдыққан егеуқұйрықтарда КЛ инсулинге сезімталдықты арттырғаны байқалған, бірақ адамдарда мұндай әсердің дәлелі табылмады.
CLA is marketed in dietary supplement form for its supposed anti cancer benefit (for which there is no strong evidence or known mechanism, and very few studies conducted so far) and as a bodybuilding aid. A 2004 review of the evidence said that while CLA seemed to benefit animals, there was a lack of good evidence of human health benefits despite the many claims made for it. Likewise, there is insufficient evidence that CLA has a useful benefit for overweight or obese people as it has no long term effect on body composition. Although CLA has shown an effect on insulin response in diabetic rats, there is no evidence of this effect in humans.
Тамақ көзі
Шөбімен қоректенетін тікенекті жануарлардан (мысалы, қой еті мен сиыр еті) алынған тағамдық өнімдер КЛҚ-ның жақсы көзі болып табылады және олардың құрамында астықпен қоректенген жануарлардан алынған өнімдерге қарағанда КЛҚ көптеп кездеседі. КЛҚ-мен қоректенген тауықтардың жұмыртқалары да КЛҚ-ға бай, ал жұмыртқа сарызындағы КЛҚ қуыру кезіндегі температураға төтеп береді. Кейбір саңырауқұлақтар, мысалы Agaricus bisporus және Agaricus subrufescens, жануарлар емес, сирек кездесетін КЛҚ көздері болып табылады. Дегенмен, гранат тұқымдарында көп мөлшерде кездесетін пуникалық қышқылы, егеуқұйрықтарда сіңірілген кезде руменді КЛҚ-ға айналады, бұл жануарлар емес көздер де КЛҚ-ны тиімді түрде қамтамасыз ете алатынын көрсетеді.
Food products from grass fed ruminants (e. g. mutton and beef) are good sources of CLA and contain much more of it than those from grain fed animals. Eggs from chickens that have been fed CLA are also rich in CLA, and CLA in egg yolks has been shown to survive the temperatures encountered during frying. Some mushrooms, such as Agaricus bisporus and Agaricus subrufescens, are rare non animal sources of CLA. However, dietary punicic acid—which is abundant in pomegranate seeds—is converted to the CLA rumenic acid upon absorption in rats, suggesting that non animal sources can still effectively provide dietary CLA.
Тарих
1979 жылы CLA тышқандарда химиялық түрде шақырылған қатерлі ісіктің дамуын тежейтіні анықталды және оның биологиялық активтілігі зерттеулері жалғасты. 2008 жылы АҚШ-тың Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасы CLA-ны қауіпсіз деп мойындады (GRAS).
In 1979 CLAs were found to inhibit chemically induced cancer in mice and research on its biological activity has continued. In 2008, the United States Food and Drug Administration categorized CLA as generally recognized as safe (GRAS).