Кіріспе

Грам-теріс бактериялардың типі

Бактериоидота типі (синонимі Bacteroidetes) – Грам-теріс, спора түзбайтын, анаэробты немесе аэробты және таяқша тәрізді бактериялардың үш ірі класынан тұрады. Бұл бактериялар қоршаған ортада, соның ішінде топырақ, шөгінділер және теңіз суында, жануарлардың ішегінде және терісінде кеңінен таралған. Кейбір Bacteroides түрлері мүмкіндік туғанда патоген болып табылуы мүмкін, бірақ көптеген Bacteroidota асқазан-ішек жолына жақсы бейімделген симбиоздық түрлер. Бактериоидтар ішекте өте көп, ішек материалының 1 грамына 1011 клеткаға дейін жетеді. Олар иесі үшін маңызды метаболикалық өзгерістерді жүзеге асырады, мысалы, ақуыздарды немесе күрделі қант полимерлерін ыдырату. Бактериоидоталар нәрестелерде асқазан-ішек жолын отарлайды, себебі ана сүтіндегі сіңбейтін олигосахаридтер Bacteroides және Bifidobacterium түрлерінің өсуін қолдайды. Бактериоидтар иесінің иммундық жүйесімен нақты өзара әрекеттесулер арқылы танылады.

Тарих

Bacteroides fragilis – 1898 жылы басқа да клиникалық жағдайлармен қатар, апендицитке байланысты адамға патоген ретінде оқшауланған алғашқы Bacteroides түрі. Ұзақ уақыт бойы, Грам-теріс асқазан-ішек жолының көптеген бактериялары Bacteroides туысына жатады деп есептелді, бірақ соңғы жылдары Bacteroides-тің көптеген түрлері қайта жіктемеленді. Қазіргі классификация бойынша, асқазан-ішек Bacteroidota түрлерінің көпшілігі Bacteroidaceae, Prevotellaceae, Rikenellaceae және Porphyromonadaceae тұқымдастарына жатады. Кавалер-Смит ұсынған балама жіктеу жүйесінде бұл таксон Сфингобактериялар типінің классы болып саналады.

Медициналық және экологиялық рөлі

Асқазан-ішек микробиотасында Bacteroidota өте кең метаболизмік потенциалы бар және асқазан-ішек микрофлорасының ең тұрақты бөлігі саналады. Кейбір жағдайларда Bacteroidota мөлшерінің төмендеуі семіздікпен байланысты. Бұл бактериялық топ іш қату синдромымен ауырған науқастарда көптеп табылып, 1- және 2-типті диабетке қатысы бар сияқты. Мысалы, Bacteroidota, "Pseudomonadota", "Bacillota" және "Actinomycetota" бактерияларымен бірге ризосферадағы ең көп кездесетін бактериялық топтардың қатарында. Олар егістік жерлер, жылыжай топырақтары және игерілмеген аймақтарды қоса алғанда, әртүрлі жерлерден алынған топырақ үлгілерінде анықталды.

Метаболизм

Асқазан-ішек бактероидаларының түрлері негізгі соңғы өнімдер ретінде сукцин қышқылын, сірке қышқылын және кейбір жағдайларда пропион қышқылын шығарады. Alistipes, Bacteroides, Parabacteroides, Prevotella, Paraprevotella, Alloprevotella, Barnesiella және Tannerella туыстарына жататын түрлер сахаролиттік, ал Odoribacter және Porphyromonas туыстарына жататын түрлер көбінесе сахаролиттік емес. Кейбір Bacteroides spp. және Prevotella spp. крахмал, целлюлоза, ксилан және пектин сияқты күрделі өсімдік полисахаридтерін ыдырата алады. Бактериоидота түрлері сонымен қатар жасушамен байланысты протеазалар арқылы протеолиттік әрекет ету арқылы ақуыз метаболизмінде маңызды рөл атқарады. Кейбір Bacteroides spp. уреяны азот көзі ретінде пайдалануға қабілетті. Bacteroides spp.-ның басқа да маңызды функцияларына өт қышқылының деконъюгациясы және шырыш үстінде өсу жатады.