Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фолий қышқылының туындысы қатерлі ісіктерді емдеуде қолданылады.
Derivative of folic acid used in cancer treatment
Фолино қышқылы, сонымен қатар лейковорин деп те аталады, метотрексат пен пириметаминнің зиянды әсерін азайтуға қолданылатын дәрі. Ол сондай-ақ 5-фторурацилмен бірге колоректальды және бүйрек безі қатерлі ісіктерін емдеу үшін, сонымен қатар анемияға алып келетін фолий қышқылы жетіспеушілігін және метанолмен улануды емдеу үшін де қолданылуы мүмкін. Оны ауызға қабылдауға, бұлшық етке немесе тамырға инъекциялауға болады. Бұл дәрі Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының "Қажетті дәрілер тізіміне" енген.
Folinic acid, also known as leucovorin, is a medication used to decrease the toxic effects of methotrexate and pyrimethamine. It is also used in combination with 5 fluorouracil to treat colorectal cancer and pancreatic cancer, may be used to treat folate deficiency that results in anemia, and methanol poisoning. It is taken by mouth, injection into a muscle, or injection into a vein. It is on the World Health Organization's List of Essential Medicines.
Медициналық қолдану
Фолино қышқылы метатрексаттан кейін жалпы химиотерапиялық жоспардың бір бөлігі ретінде беріледі, ол сүйек басының қысылуына немесе асқазан-ішек қабықшасының қабынуына қарсы қорғауға көмектеседі. Бұрыннан бар метотрексаттан туындаған бүйрек токсикалық әсеріне көрінетін әсері жоқ. Фолино қышқылы таблетка түрінде (ауызбен) қабылданады немесе венаға (интравенді) немесе бұлшық етке (интрамускулярлық) инъекцияланады. Фолино қышқылы метотрексатқа қарсы нақты антидот емес, бірақ метотрексаттың шапшаң дозаланған жағдайында да пайдалы болуы мүмкін. Фолино қышқылының дозасы метотрексат деңгейі 5 x 10−8 M-ден төмен болғанша қайтадан берілуі керек.
Folinic acid is given following methotrexate as part of a total chemotherapeutic plan, where it may protect against bone marrow suppression or gastrointestinal mucosa inflammation. No apparent effect is seen on pre existing methotrexate induced nephrotoxicity. Folinic acid can be taken as a pill (orally) or injected into a vein (intravenously) or muscle (intramuscularly). While not specifically an antidote for methotrexate, folinic acid may also be useful in the treatment of acute methotrexate overdose. Different dosing protocols are used, but folinic acid should be redosed until the methotrexate level is less than 5 x 10−8 M.
Сонымен қатар, фолино қышқылы ревматоидты артритпен ауыратын науқастарда метотрексаттың жанама әсерлерін азайту үшін қолданылады. Бұл құсудың, іш ауруының, бауыр қан сынақтарының бұрмалануының және ауыздағы жаралардың азаюын қамтиды. Фолино қышқылы ішек қатерлі ісігін емдеу үшін 5-фторурацил химиялық терапиялық препаратымен бірге де қолданылады. Бұл жағдайда фолино қышқылы "құтқару" мақсатында қолданылмайды, керісінше, тимидилат синтезасын тежеу арқылы 5-фторурацилдің тиімділігін арттырады. Фолино қышқылы кейде триметоприм және пириметамин сияқты микробқа қарсы дигидрофолат редуктаза ингибиторларының жоғары дозаларының токсикалық әсерін болдырмау үшін қолданылады, бірақ оның осы жағдайға қатысты тиімділігі толыққанды анықталмаған. Токсоплазмоздық ретинитті емдеуде фолий қышқылының қарсы әсер ететін пириметамин және сульфадиазинмен бірге тағайындалуы мүмкін. Фолино қышқылы мидағы фолат тапшылығын емдеуде де қолданылады, онда фолий қышқылын қолдану арқылы ми-жұлын сұйығындағы 5-МТФФ деңгейін қалыпқа келтіру мүмкін болмайды. Пиридоксинге тәуелді эпилепсияда, егер пиридоксин немесе пиридоксал фосфаты ұстамаларды толық бақылай алмаса, фолино қышқылы қосымша ем ретінде қолданылуы мүмкін.
Additionally, folinic acid is sometimes used to reduce the side effects of methotrexate in rheumatoid arthritis patients. This includes reductions in nausea, abdominal pain, abnormal liver blood tests, and mouth sores. Folinic acid is also used in combination with the chemotherapy agent 5 fluorouracil in treating colon cancer. In this case, folinic acid is not used for "rescue" purposes; rather, it enhances the effect of 5 fluorouracil by inhibiting thymidylate synthase. Folinic acid is also sometimes used to prevent toxic effects of high doses of antimicrobial dihydrofolate reductase inhibitors such as trimethoprim and pyrimethamine, although its value for this indication has not been clearly established. It may be prescribed in the treatment of toxoplasmosis retinitis, in combination with the folic acid antagonists pyrimethamine and sulfadiazine. Folinic acid is also used in the treatment of cerebral folate deficiency, a syndrome in which the use of folic acid cannot normalize cerebrospinal fluid levels of 5 MTHF. In pyridoxine dependent epilepsy, folinic acid may be used as additional therapy if pyridoxine or pyridoxal phosphate fails to fully control the seizures.
Жанама әсерлер
Фолино қышқылын жұлынға енгізуге болмайды. Бұл ауыр қосымша әсерлерге немесе тіпті өлімге алып келуі мүмкін. Қатерлі ісікпен ауырған науқастарда фолино қышқылына сирек гиперсезімталдық реакциялары байқалған.
Folinic acid should not be administered intrathecally. This may produce severe adverse effects or even death. In cancer patients, rare hypersensitivity reactions to folinic acid have been described.
Дәрілік өзара әсерлесулер
Флуороурацил: Фолин қышқылы флуороурацилмен бірге қолданылғанда оның зиянды әсерін күшейте алады. Әсіресе қарт науқастарда ауыр энтероколит, диарея және денеден судың жоғалуы сияқты қосымша әсерлер байқалған. Сульфаметоксазол триметоприм: Сульфаметоксазол триметоприм мен фолин қышқылын бірдей уақытта қолдану олардың арасындағы өзара әсерге алып келуі мүмкін. Фолин қышқылы Пневмоцистис жировеци (бұрын Pneumocystis carinii деп аталған) инфекциясын емдеуде сульфаметоксазол триметопримнің тиімділігін азайтады, бұл СПИД-ке шалдыққан науқастарда пневмонияның жиі кездесетін себебі болып табылады.
Fluorouracil: Folinic acid may increase the toxicity associated with fluorouracil if the two are administered together. Some adverse effects that have occurred, particularly in elderly patients, include severe enterocolitis, diarrhea, and dehydration. Sulfamethoxazole trimethoprim: A potential drug interaction exists with concomitant use of sulfamethoxazole trimethoprim and folinic acid. Folinic acid has been shown to decrease the efficacy of sulfamethoxazole trimethoprim in the treatment of Pneumocystis jirovecii (formerly known as Pneumocystis carinii), a common cause of pneumonia in AIDS patients.
Әрекет ету механизмі
Фолино қышқылы – тетрагидрофоль қышқылының 5-формальды туындысы. Ол басқа да тотыққан фолий қышқылы туындыларына (мысалы, 5,10-метилентетрагидрофолат, 5-метилтетрагидрофолат) оңай айналады, сондықтан оның витаминдік активтілігі фолий қышқылына тең. Оған дигидрофолат редуктазаның әрекеті қажет болмайтындықтан, метотрексат сияқты препараттардың осы ферментті тежеуі оның витаминдік қызметіне әсер етпейді. Бұл – фолино қышқылымен құтқару терапиясының классикалық көрінісі. Алайда, 1980-ші жылдары фолино қышқылының метотрексаттың қатысуында да дигидрофолат редуктазаны қайта белсендіретіні анықталды. Механизмі толық түсініксіз болғанымен, қатерлі жасушалардағы метотрексат пен дигидрофолаттың полиглютамилациясы, фолино қышқылының қалыпты жасушаларда дигидрофолат редуктазаны таңдамалы түрде қайта белсендіруіне маңызды рөл атқарады деп саналады. Сондықтан, фолино қышқылы дигидрофолат редуктазаның тежелуі кезінде кейбір пурин/пиримидин синтезіне мүмкіндік береді, нәтижесінде қалыпты ДНК репликациясының кейбір процестері жалғаса алады. Фолино қышқылының декстро және леворотаторлық изомерлері бар. Леволеуковорин (леворотаторлық изомер) және рацемиялық фолино қышқылы (екі изомердің қоспасы) бірдей тиімділікке және қабылдануға ие. Леволеуковорин 2008 жылы FDA-мен мақұлданды.
Folinic acid is a 5 formyl derivative of tetrahydrofolic acid. It is readily converted to other reduced folic acid derivatives (e. g., 5,10 methylenetetrahydrofolate, 5 methyltetrahydrofolate), thus has vitamin activity equivalent to that of folic acid. Since it does not require the action of dihydrofolate reductase for its conversion, its function as a vitamin is unaffected by inhibition of this enzyme by drugs such as methotrexate. This is the classical view of folinic acid rescue therapy. In 1980s, however, folinic acid was found to reactivate the dihydrofolate reductase itself even when methotrexate exists. Although the mechanism is not very clear, the polyglutamylation of methotrexate and dihydrofolate in malignant cells is considered to play an important role in the selective reactivation of dihydrofolate reductase by folinic acid in normal cells. Folinic acid, therefore, allows for some purine/pyrimidine synthesis to occur in the presence of dihydrofolate reductase inhibition, so some normal DNA replication processes can proceed. Folinic acid has dextro and levorotary isomers. Both levoleucovorin (the levorotary isomer) and racemic folinic acid (a mixture of both isomers) have similar efficacy and tolerability. Levoleucovorin was approved by the FDA in 2008.
Тарих
Фолино қышқылы 1948 жылы Сауберлих және Бауман тарапынан Leuconostoc citrovorum бактериясы үшін қажетті өсу факторы ретінде табылды. Бұл оның "цитроворум факторы", яғни цитроворум өсу факторы деп аталуына әкелді. Оның құрылымы белгісіз болған, бірақ ол L. citrovorum өсімін қамтамасыз ету үшін бауырда метаболизмделуі тиіс фолий қышқылының туындысы екені анықталды. Бауыр клеткаларында цитроворум факторының синтезі аскорбин қышқылының қолайлы концентрациясымен птероилглутамин қышқылынан жүзеге асырылды. Мұндай жүйелерге натрий форматын бір уақытта қосу клеткасыз супернатанттарда цитроворум факторының белсенділігін арттырды (қазір белгілі болғандай, 5-формаль туындысын түзді), ал фактордың көп мөлшерін дайындаудың осы әдісінен оның құрылымы лево-фолиникалық қышқыл (5-формаль тетрагидрофоль қышқылы) ретінде анықталды.
Folinic acid was discovered as a needed growth factor for the bacterium Leuconostoc citrovorum in 1948, by Sauberlich and Baumann. This resulted in it being called "citrovorum factor," meaning citrovorum growth factor. It had an unknown structure, but was found to be a derivative of folate that had to be metabolized in the liver before it could support growth of L. citrovorum. The synthesis of citrovorum factor by liver cells in culture was eventually accomplished from pteroylglutamic acid in the presence of suitable concentrations of ascorbic acid. The simultaneous addition of sodium formate to such systems resulted in increased citrovorum factor activity in the cell free supernatants (producing, as now known, the 5 formyl derivative), and from this method of preparation of large amounts of the factor, its structure as levo folinic acid (5 formyl tetrahydrofolic acid) was eventually deduced.
Аттар
Фолин қышқылын фолий қышқылынан (В9 витаминінен) ажырату керек. Дегенмен, фолин қышқылы – фолий қышқылының витамері және осы витаминнің толық витаминдік активтілігіне ие. Левофолин қышқылы және оның тұздары молекуланың 2S формасы болып табылады. Олар – молекуланың биологиялық активті екені белгілі жалғыз формалары. Әдетте ол кальций немесе натрий тұзы түрінде беріледі (кальций фолинаты (INN), натрий фолинаты, лейковорин кальций, лейковорин натрий).
Folinic acid should be distinguished from folic acid (vitamin B9). However, folinic acid is a vitamer for folic acid and has the full vitamin activity of this vitamin. Levofolinic acid and its salts are the 2S form of the molecule. They are the only forms of the molecule that are known to be biologically active. It is generally administered as the calcium or sodium salt (calcium folinate (INN), sodium folinate, leucovorin calcium, leucovorin sodium).