Кіріспе

Интеллектуалдық немесе басқа да мақсаттарсыз тек күлкі оятуға арналған драмалық туындылар.

Төмен комедия, сондай-ақ комедиямен байланысты қарапайым юмор деп аталады, бұл мақтану, шулы әзілдер, маскүнемдік, айыптау, төбелес, клоунада және басқа да шулы іс-әрекеттер арқылы күлкі туғызудан басқа ешқандай негізгі мақсаты жоқ, халыққа арналған ойын-сауықтың драмалық немесе әдеби түрі. Ол сондай-ақ "атпен ойнау", шала-шұлалық немесе фарс сипаттарымен де ерекшеленеді. Мысалы, біреудің бетіне кремді пирог лақтыру. Бұл анықтамаға айқын физикалық әзілдерге, мысалы, шалбарды тартып алу сияқты, әдепсіз комедия түрлері де кіреді. "Төмен комедия" терминін Джон Драйден "Кешкі махаббат" пьесасының кіріспесінде қолданған.

Тарих

Бұл комедия түрі грек пьесаларынан бері қалыптасқан. Мысалы, Софокл бір кезде сатирлер туралы пьеса жазған, ол қазір сақталмаған. Онда сатирлер патшаны өздерінің қызына лайықты күйеу екенін сендіру үшін, газ шығару қабілеттерін мақтанышпен айтады. Аристофан өзінің пьесалары қарапайым халыққа тым қиын болып көрінбесін деген үміт білдірген, бірақ оның туындылары қалыпты деңгейден жоғары интеллектті талап ететінін мойындаған. Тіпті "комедия" сөзі грек тілінен шыққан, ол "Қуаныш әні" немесе "Ауыл әні" деген мағынаны білдіреді. Соңғысы оның барлығына, ең төменгі деңгейдегі адамдарға да арналғанын көрсетеді. Алғашқы қарапайым комедия көбінесе көше артистерімен орындалғандықтан, "халыққа арналған комедия" деп аталды. Уақыт өте келе, қарапайым комедияға ұятсыз әзілдер мен физикалық комедия енгенде, осы стильдегі комедияны танымал артистер де қолдана бастады: стендап комедияшылар, мюзиклдер және т.б. Бұл комедия түрі көптеген мультфильмдерде де қолданылды. Мысалы, "Поркинің қаз аулауында" Порки Торы тұрақты түрде физикалық зорлық-зомбылыққа ұшырайды. 1945 жылғы Багс Банни мультфильмі, Герман Герингті пародиалады және оны мазақтайды, онда Багс Герингтің медальдарын бірінен соң бірін жыртып, Герингтің шалбары түсіп кетеді. Сол сияқты, Даффи Дакты Эльмер Фадд "Уаббит маусымы" мультфильмдерінде жиі атып жатады.

Әлеуметтік жағдай

Қоғамда төмен комедия кеңінен танымал; оны теледидар, театр сияқты әртүрлі БАҚ-тарда кездестіруге болады. Ондай комедия клоундар, мимдер мен комедия актерлары сияқты кәсіптерде де, қоғамдық орындарда да таралған. "Төмен" термині төмен мәдениетпен байланысты. Бұл комедия түрі академиялық емес орта білім алған адамдарға арналған және оларға түсінікті, яғни білім деңгейі жоғары адамдармен ғана шектелмейді. Төмен комедия бүгінде көпке танымал, себебі ол барлық адамға лайықты деп есептеледі. Оның оңай түсінілетін стилі арқасында бұл комедия түрі халық мәдениетімен байланысты. Дегенмен, қоғамның көп бөлігі төмен комедияны бағаламайды және оны жоғары комедияға қарағанда төмен тұрады. Төмен комедияның жалғыз мақсаты – адамдарды күлдіру. Көптеген төмен комедия түрлерінде мәнді хабарлама болмайтындықтан, ол жоғары бағаланбайды. Бірақ, оның күлкі ояту қабілеті комедияның тиімді түрі екенін жоққа шығармайды. Төмен комедияға жататын нәрселердің жіктелуі уақыт өте келе өзгеріп отырады. Қоғам өзгерген сайын, жоғары және төмен комедия туралы түсініктер де өзгереді. Мысалы, бұрынғыда көптеп көрсетілген ситкомдар қазір әдепсіз, тілді ұрып-соғуға құмар, адамдық емес, әзіл-қалжыңға толы, төменгі қоғамдық деңгейдегі тілде сөйлейтіндей болып саналады. Кейбір ситкомдар төмен және жоғары комедияның арасында жатады. Мысалы, "Симпсондар" мультсериалында зорлық-зомбылық көріністері жиі кездеседі, бірақ сонымен қатар саяси мәселелерді сатиралық тұрғыдан көрсетеді және классикалық фильмдер мен әдебиеттерді пародиалайды. Бүгінде төмен комедияны кез келген қойылымда көруге болады. Ситкомдар көбінесе сюжеттің көп бөлігін осы комедия түріне негіздейді, себебі қоғам өнімділікке әсер етеді және оны комедияның төмен түрі деп санайды. Шекспирдің пьесаларының қазіргі заманғы бейімделулері де пьесаны түсінудің жаңа жолын көрсету үшін төмен комедияны пайдаланады. Мысалы, "Сізге қалай ыңғайлы" пьесасында Розалин есімді әйел ер адам кейпінде жүріп, сүйіктісімен танысады, сонымен қатар Фиби есімді әйелдің махаббатын оятады. Фиби Розалинге ұқсаған ер адамға ғашық болғандықтан, оның сүйіктісін бірнеше рет қабылдамайды.