Жапон Зен буддистігінің алғашқы шебері Сойен Шаку

Кіріспе

Жапон Дзен буддистік шебері Сойен Шаку (釈宗演, 10 қаңтар 1860 жыл – 29 қазан 1919 жыл; қазіргі жапон тілінде Шаку Соэн немесе Когаку Шаку Соэн деп жазылады) – АҚШ-та Дзен буддизмін үйреткен алғашқы шебер. Ол Ринзай мектебінің рошиі және Жапонияның Камакура қаласындағы Кенчо-дзи және Энгаку-дзи храмдарының аббаты болды. Сойен Имакита Косеннің шәкірті еді.

Өмірбаян

Сойен Шаку дзен дінінің дінбасысы болды. Ол Кейо университетінде үш жыл оқыды. Жастық шағында ұстазы Косен және басқалар оның табиғи қабілетімен ерекшеленетінін мойындады. 25 жасында Косеннен дхарманы қабылдады, сосын Білім беру бюросының діни оқыту жөніндегі басқарушысы, ал Камакурадағы Энгаку ғибадатханасының патриархы болды. 1887 жылы Шаку пали және теравада буддизмін зерттеу үшін Цейлонға сапар шегіп, үш жыл бойы монахтың көшпелі өмірін кешті. 1893 жылы Шаку Джон Генри Барроуз бен Пол Карус ұйымдастырған Чикагодағы Діндердің әлемдік парламентіне Ринзай Дзен, Жодо Шиншю, Ничирен, Тендай және Эзотерикалық мектептерді ұсынушы төрт дін қызметкері мен екі дінтанушының құрамында қатысты. Ол Жапонияда сөз дайындап, оны сол кезде жас және беймәлім болған шәкірті Д.Т. Сузукиге аударды. Конференцияда Барроуз оқыды. Сөздің тақырыбы – «Будданың үйретімі бойынша себеп-салдар заңы». Кейін Шаку «Соғыс орнына татуласу» деген тақырыпта сөз сөйледі. Осы конференцияда ол Иллинойс штатының Ла-Салле қаласындағы Open Court Publishing Company баспасынан шыққан Пол Каруспен танысты. Шаку Жапонияға қайтар алдында Карустан Зен буддизмін жақсы білетін ағылшын тілді маманды АҚШ-қа жіберуін сұрады. Жапонияға оралғаннан кейін Шаку шәкірті, Токио университетінің ғалымы Д.Т. Сузукиге АҚШ-қа баруын өтінді. Ол Батыста Зен буддизмі бойынша жетекші ғалым және Карустың баспа компаниясының аудармашысы болды. Шаку орыс-жапон соғысы кезінде жапон армиясының рухани кеңесшісі болды. Ол сарбаздарға өлімге қалай табандылықпен қарау керектігін түсіндірді, олар сыртқы жауларды ғана емес, ішкі жауларды да жеңуі керек екенін айтты, оларды ол «ақылдың дұшпандары» деп атады (心魔). 1904 жылы орыс жазушысы Лев Толстой оны соғысты айыптауға шақырды, бірақ Шаку «кейде әртүрлі елдердің, ұлттардың немесе жеке адамдардың құндылықтары мен келісімін қорғау үшін өлтіру мен соғыс қажет болады» деген қорытындыға келді (Виктория, 1997). Соғыстан кейін ол Жапонияның жеңісін самурай мәдениетіне байланыстырды. 1905 жылы ол Ида Расселл мен оның күйеуі, кәсіпкер Александр Расселлдің қонағы ретінде Америкаға оралды. Сан-Францискодағы Ұлы шосседегі теңіз жағалауындағы үйінде тоғыз ай тұрып, бүкіл отбасына Зен дінін үйретті. Расселл ханым коандарды зерттеген алғашқы американдық болды. Шаку келгеннен кейін көп ұзамай шәкірті Нёген Сензаки оған қосылды. Осы уақытта ол лекциялар оқыды, кейбіреулерін жапон иммигранттарына, ал кейбіреулерін Д.Т. Сузуки ағылшын тілді тыңдаушылар үшін аударды. 1906 жылғы наурызда АҚШ-ты аралап, Сузуки аударған Махаяна туралы баяндамалар жасағаннан кейін, Шаку Еуропа, Үндістан және Цейлон арқылы Жапонияға оралды. Сойен Шаку 1919 жылғы 29 қазанда Камакурада қайтыс болды.

Soyen Shaku was a Zen monk. He studied for three years at Keio University. In his youth, his master, Kosen, and others had recognized him to be naturally advantaged. He received dharma transmission from Kosen at age 25, and subsequently became the superior overseer of religious teaching at the Educational Bureau, and patriarch of Engaku temple at Kamakura. In 1887, Shaku traveled to Ceylon to study Pali and Theravada Buddhism and lived the wandering life of the bhikkhu for three years. In 1893 Shaku was one of four priests and two laymen, representing Rinzai Zen, Jōdo Shinshū, Nichiren, Tendai, and Esoteric schools, comprising the Japanese delegation that participated in the World Parliament of Religions in Chicago, organized by John Henry Barrows and Paul Carus. He had prepared a speech in Japan, and had it translated into English by his (then young and unknown) student D. T. Suzuki. It was read to the conference by Barrows. The subject was "The Law of Cause and Effect, as Taught by Buddha". Subsequently, Shaku delivered "Arbitration Instead of War". At this conference he met Paul Carus, a publisher from Open Court Publishing Company in La Salle, Illinois. Before Shaku returned to Japan, Carus asked him to send an English speaker knowledgeable about Zen Buddhism to the United States. Shaku, upon returning to Japan asked his student and Tokyo University scholar D. T. Suzuki to go to the United States, where he would eventually become the leading academic on Zen Buddhism in the West, and translator for Carus's publishing company. Shaku served as a chaplain to the Japanese army during the Russo Japanese War. He lectured soldiers about how to face their own deaths with unwavering equanimity, stating that they had to defeat not only their external enemies, but also their inner enemies, which he called "demons of the mind" (心魔). In 1904, the Russian author Leo Tolstoy invited him to join in denouncing the war, but Shaku refused, concluding that " sometimes killing and war becomes necessary to defend the values and harmony of any innocent country, race or individual." (quoted in Victoria, 1997) After the war, he attributed Japan's victory to its samurai culture. In 1905, he returned to America as a guest of Ida Russell and her husband, businessman Alexander Russell. He spent nine months at their isolated oceanside house on the Great Highway in San Francisco, teaching the entire household Zen. Mrs. Russell was the first American to study koans. Shortly after arriving, Shaku was joined by his student Nyogen Senzaki. During this time he also gave lectures, some to Japanese immigrants and some translated by D. T. Suzuki for English speaking audiences, around California. Following a March 1906 train trip across the United States, giving talks on Mahayana translated by Suzuki, Shaku returned to Japan via Europe, India and Ceylon. Soyen Shaku died on 29 October 1919 in Kamakura.

Таңдалған шығармалар (ағылшын тілінде)

Буддалық аббаттың уағыздары: Американдық буддизмнің классикасы. Үш жапырақ. 2004 жыл. Американдықтарға арналған Зен. Ашық сот. 1989 жыл.