Өсімдіктерді жұқарту: өсуді жақсарту және орманды күту әдістері
Thinning
Жұмсарту: өсімдіктердің өсуын жақсарту үшін кейбір өсімдіктерді жою. Орман шаруашылығында ағаштардың қарқынды өсуіне, денсаулығына көмектеседі. Төзімділікті арттырады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кейбір өсімдіктерді басқа өсімдіктердің өсуін жақсарту үшін алып тастау
Removal of some plants to improve the growth of other plants
Ағызату – ауыл шаруашылығы ғылымдарында кейбір өсімдіктерді немесе өсімдіктердің бөліктерін алып тастау арқылы басқаларының өсуіне жағдай жасау үшін қолданылатын термин. Өсімдіктің бұтақтары, бүршіктері немесе тамырлары сияқты бөліктерін іріктеп алу әдетте кесу деп аталады. Орман шаруашылығында ағызату – ағаштарды іріктеп алып тастау, негізінен қалған ағаштардың өсу қарқынын немесе денсаулығын жақсарту мақсатымен жүргізіледі. Тым көп ағаштар көршілерінен бәсекелестікке ұшырайды. Ағызату құрғақшылық, жәндіктердің зияны, экстремалды температура немесе орман өрті сияқты қоршаған ортаның стрессіне төзімділікті арттыру үшін жасалуы мүмкін. Бұл біркелкі орман тұқымдарын құру үшін қолданылып, әлі де қолданылуда. Сәйкесінше, ағызату шаралары көбінесе бірлік аумағында қалдырылатын ағаштардың саны немесе ағаштар арасындағы орташа арақашықтық тұрғысынан сипатталады. Бұл сондай-ақ, бастапқыда тым көп ағаш отырғызылған немесе көшет кезеңінде аман қалған жағдайларда да қажет. Кәсіптік орман шаруашылығында аз отырғызу және аз ағызату ақшаны үнемдейді; ағызату жердің ерекшеліктерімен және отырғызу тәртібімен байланысты теңгерімді түрде жүргізіледі. Ағызатудың нақты нәтижесі немесе белгілі бір уақыты жоқ. Жеке жағдайлар мен жеке немесе аралас түрлердің реакциясы айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін, сондықтан ағызатуға жауап та тұрақсыз болады. Қолайлы жағдайда Норвегия шыршысы 50 жылдан кейін жасалған кешкі ағызатуға өсу қарқыны бойынша жақсы жауап береді, ал басқа түрлер, мысалы, қара қарағай жауап бермейді. Мұндай өзгергіштікке байланысты, бір тұтаста ағызатудың нақты бір әдісінен гөрі ағызату режимі туралы айту дұрыс.
Thinning is a term used in agricultural sciences to mean the removal of some plants, or parts of plants, to make room for the growth of others. Selective removal of parts of a plant such as branches, buds, or roots is typically known as pruning. In forestry, thinning is the selective removal of trees, primarily undertaken to improve the growth rate or health of the remaining trees. Overcrowded trees are under competitive stress from their neighbors. Thinning may be done to increase the resistance of the stand to environmental stress such as drought, insect infestation, extreme temperature, or wildfire. It has been, and often still is, applied with the desire to create uniform stands. As a result, thinning treatments are often described in terms of number of trees per area to remain or average spacing between trees. It is also necessary when too many trees were initially planted or survived through the seedling phase. Planting less and thinning less saves money in commercial forestry; thinning is carried out in a balanced manner, dependent on site qualities as well as planting régimes. There is no certain outcome from thinning nor standard timing for it. Individual site conditions and responses of individual or mixed species on sites may vary considerably and thus responses to thinnings likewise are inconsistent. Norway spruce on a suitable site have responded well in terms of growth increment, to late thinnings (after 50 years) whereas other species have not for example slash pine. Due to such variability it is better to talk about a thinning régime rather than one particular method of thinning taking place in a stand.
Сұйыту әдістері
төменнен жұқару – бұл төменгі жұқаруды 4 санатқа бөлуге болады: А санаты – бұл өте жеңіл жұқару, ол барлық жоғарыдан басып тұрған ағаштарды, Kraft тәждерінің 4 және 5 санаттарын алып тастайды. B санаты – бұл өте жеңіл жұқару, ол Kraft тәждерінің 4, 5 санаттарына және кейбір 3 санаттарына жататын жоғарыдан басып тұрған және аралық ағаштарды алып тастайды. C және D санаты – орташа және ауыр жұқару, сәйкесінше жоғары сапалы ағаш тәждеріне әкелмейтін ағаштарды алып тастайды. жоғарыдан жұқару – бұл тәж жұқару басқа ағаштардың өсуіне кедеріс келтіретін барлық ағаштарды алып тастайды. Шағын ағаштар, мысалы, Kraft тәждерінің 5 санаты, қарапайым ескерілмейді және кесілмейді, орнында қалдырылады. Бұл әдіс француздық әдіс деп те аталады. диаметрімен шектеу жұқару – бұл іріктеу жұқару Борггрев егіншілік жүйесімен байланысты. Белгілі бір диаметрден асатын үлкен ағаштар алынып тасталады, ал олардың орнына жақсы жағдайдағы кішірек ағаштар өсуіне мүмкіндік беріледі. Бұл ағаштар өскеннен кейін жұқарудан өтеді. Соңында, бірнеше циклден кейін тұқымдық қоры таусылып, қалдықтар тазаланып, қайта отырғызылады. Бұл көлеңкеге төзімді түрлермен, мысалы, батыс гемилокпен қолданылады. геометриялық жұқару – осы сияқты механикалық жұқару плантацияларда қолданылады, онда бір қатар алынып тасталады, ал келесісі ағаш жағдайына қарамастан қалдырылады. Табиғи егістіктер үшін басқа тор қолданылуы мүмкін, мұны жолақты жұқару деп те атайды. еркін жұқару – бұл дақылды босату мақсатымен жасалады, яғни егістіктегі қажетті ағаш маңында жұқару жүргізіледі. Бұл кейбір аймақтарда жұқарудың жоқтығын, ал басқаларында көп жұқаруды білдіруі мүмкін. Бұл әртүрлілік ең құнды ағаштардың қайда орналасқанын көрсетеді.
thinning from below – this low thinning can be split into 4 Grades: A Grade is a very light thinning, that removes all overtopped trees Kraft crown class 4 and 5. B Grade is a very light thinning that removes overtopped trees and intermediates which are Kraft Crown class 4,5 and some 3s, C Grade and D Grade are a moderate and heavy thinning respectively removing anything that will not lead to high quality tree crown growth. thinning from above – this crown thinning removes all of the trees that impact crown wise on other trees. Smaller trees, Kraft crown class 5 for example would just be ignored and left in the stand and not cut. It is also called the French method. diameter limit thinning this selection thinning is related to the Borggreve silvicultural system. Large trees over a certain diameter are removed for smaller trees in good condition to grow. These in turn after some growth are thinned. Eventually the stand is exhausted after several cycles and the remnant is clear cut and replanted. It is used with shade tolerant species like Western hemlock. geometrical thinning – mechanical thinning like this is used in plantations where one row is taken out and the next left no matter the tree condition. A different grid might be used for natural stands sometimes called strip thinning. free thinning – this is done as crop tree release and it means thinning around a wanted tree, over a stand. This may mean in some areas no thinning and in others a lot of thinning. this heterogeneity represents where the most valuable trees are.
Экологиялық сұйыту
Ағаштарды кесу кезінде экономикалық құндылығы аз немесе мүлдем жоқ ағаштарды алдын ала коммерциялық емес кесу деп атайды. Экологиялық кесу – орманды сақтау мақсатымен зерттеліп жатқан осы кесу түрінің бір нұсқасы. Орманды жұқарудың басты мақсаты – таңдап алынған ағаштардың өсуін арттыру, бірақ экологиялық кесу ағаш өнімділігін арттыруға емес, жабайы жануарлардың мекендеу ортасын (мысалы, қуыстар) дамытуға бағытталған. Жұқару орман өртінің қаупін де азайта алады, себебі жер асты суларының қоры көбейеді және орман өртіне жануар отыны азаяды. Химиялық кесу – коммерциялық емес кесудің бір түрі, онда ағаштар тірі күйінде, діңге жасалған тілік арқылы глифосат (Round Up) сияқты химиялық зат енгізіліп өлтіріледі. Бұл тірі ағаштардың санын азайтады, қалғандарына пайда әкеледі және дәстүрлі жұқарудың құны жоғары болған жағдайларда қолданылуы мүмкін. Бұл сондай-ақ, желдің күшті әсеріне ұшырау қаупі жоғары, ашық жатқан жерлерде де жасалуы мүмкін, онда дәстүрлі кесу арқылы қақпақты бұзу тұраққа желдің әсерін күшереді. Тағы бір кесу түрі – өзгермелі тығыздықпен кесу. Осы кесу түрінде тұрақтың әртүрлі бөліктерін әртүрлі басқару арқылы құрылымдық және кеңістіктік әртүрлілікті жасау көзделеді. Бұл көбінесе биологиялық әртүрлілікті немесе жануарлардың мекендеу ортасын арттыруға бағытталған. Өзгермелі тығыздықпен кесу кезінде тұрақтың кейбір бөліктеріне кірмеуі мүмкін. Бұл кірмеген аймақтар, кейде қорықтар, аралдар немесе өткізіп жіберілген жерлер (өткізіп жіберілгендіктен) ағаштардың диаметрінің кең ауқымын сақтауға көмектеседі, болашақта бәсекеге байланысты өлім-жітімнің көзі болып табылады және құрғақ ағаштар, құлаған ағаштар мен ағаш астындағы өсімдіктерді сақтай алады. Тұрақтың басқа бөліктері тығыз кесуге немесе ашық жерлер жасалуы мүмкін. Бұл аймақтар ашық жерлерде немесе олардың шетінде ағаштардың өсу қарқынын жеделдетеді және тірі бұтақтары бар ұзын қаптамаларды сақтауға немесе дамытуға көмектеседі. Тұрақтың тағы бір бөлігі, кейде матрица деп аталады, қалған ағаштардың тығыздығын басқа шеттер арасындағы деңгейге жеткізеді. Барлық аумақта әртүрлі диаметрлі және түрлі ағаштар сақталған.
A thinning in which the trees removed have little or no economic value is called a pre commercial thinning. Ecological thinning is a variant of this being studied for use in forest conservation. The primary aim of forest thinning is to increase growth of selected trees, but ecological thinning is done to favor development of wildlife habitat (such as hollows) rather than focusing on increased timber yields. Thinning may also reduce the risk of wildfire by increasing availability of groundwater as well as reducing fuel for wildfires. Chemical thinning is a form of non commercial thinning in which the trees are killed while they stand by injecting a chemical such as glyphosate (Round Up) into a cut made in the stem. This reduces the number of live stems remaining, providing a benefit to those that remain and may be undertaken where the cost of a traditional thin is high. It can also be done on very exposed sites where breaking the canopy through a traditional thinning operation would expose the stand to a high risk of windthrow. Another type of thinning is called variable density thinning. In this type of thinning, the intent is to manage various portions of the stand in different ways to create structural and spatial heterogeneity. The intent is often to increase biodiversity or wildlife habitat. In variable density thinning, some portions of the stand may not be entered. These unentered areas, sometimes called reserves, leave islands, or skips (as they are skipped over) help retain a large range of tree diameters, serve as a future source of competition related mortality, and may preserve snags, down wood, and understory plants. Other portions of a stand could be heavily thinned or gaps or openings could be created. These areas accelerate the growth rates of trees in the open areas or on their perimeter and help retain or develop long crowns with live branches. Another portion of the stand, sometimes referred to as the matrix, is thinned to result in residual trees densities which area in between the other extremes. Over the whole area, a wide variety of trees with different diameters and species are retained.
Мартелоскоптарда виртуалды сұрыптау
Ағаш таңбалау – орманды басқарушы үшін орман ағаштарын кесуге жарамдыларын таңбалау арқылы іріктеу маңызды міндет. Ағаш кесудің өзгертілмейтін сипатынан ағаш іріктеуді тәжірибелік түрде жүзеге асыруға арналған құралдар жасалды. Мартелоскоп – бұл барлық ағаштары нөмірленген, картаға түсірілген және тіркелген орман учаскесі (әдетте бір гектарлық тіктөртбұрыш). Бұл ақпаратты қолмен ұсталатын құрылғыдағы, мысалы, планшеттегі қосымша арқылы қарауға болады.
Timber marking selecting the trees to be cut in a forest stand by marking them is a crucial task for a forest manager. Because of the irreversible character of cutting trees, tools were developed to virtually practice tree selection. A marteloscope is a forest site (typically a one hectare rectangular site) where all trees are numbered, mapped and recorded. This information can then be visualised through an application on a hand held device such as a tablet.
Ауыл шаруашылығында
Ауыл шаруашылығында және бау-бақша шаруашылығында сұрыптау – гүлдерді, жемістерді, жапырақтарды, көшеттерді немесе жас өсімдіктерді таңдап алып тастау арқылы қалған өсімдіктерге тиімді өсу үшін жеткілікті кеңістік беру амалы. Ірі шаруашылықтарда дәл себу және көшіру сияқты техникалар өсімдіктерді қажетті арақашықтықта тікелей себу арқылы сұрыптау қажеттілігін жояды. Шағын аумақта, мысалы, үй шаруашылықтарындағы көкөніс бақшасында, сұрыптау белгілі бір дақылдар үшін кеңістікті тиімді пайдалану үшін қолданылуы мүмкін. Мысалы, қызылша, морковь, пияз және басқаларын жиыңқылап себуге болады, содан кейін топыраққа қалған өсімдіктердің өсуіне орын ашу үшін, сондай-ақ жас көкөністерді (қызылша жапырақтары, жас морковь, пияздың жас түбі) алу үшін сұрыптау жасалады. Сұрыптау орақтан кейін де қолданылады.
In agriculture and gardening, thinning is the selective removal of flowers, fruits, shoots, and seedlings or young plants to allow adequate space for the remaining organs/plants to grow efficiently. In large scale farming, techniques like precision seeding and transplanting can eliminate the need for thinning by starting plants at their optimum spacing. On a smaller scale, such as a home vegetable garden, thinning can be used as a way to make maximum use of space for certain crops. For example, beets, carrots, green onions and others can be planted densely, and then thinned to make room for continued growth of the plants left in the soil, and also as a harvest of baby vegetables (beet greens, baby carrots, baby onions). Also thinning is used in post harvesting.