Кіріспе

Тереза Мэри Хули (1888–1973) – ағылшын ақыны, кейінірек Ф. Х. Батлер ханым ретінде танымал болған. Ол көбінесе Бірінші дүниежүзілік соғыс туралы "Соғыс фильмі" атты соғыс өлеңімен белгілі.

Өмірбаян

Ол Дербиширдің Рисли қаласында дүниеге келді және (жақында аукционда сатылған хатына сәйкес) өмірінің бір кезеңін Рислидегі Голденбрук фермасында өткізген. Тереза Мэри Хулидің балалық шағы Рисли Лоджда, оның әкесі Терах Хулидің (1927 жылы қайтыс болған), Сандиакрда Спрингфилд Миллді салған сәтті кружево өндірушісінің және оның екінші әйелі Мэридің (1928 жылы қайтыс болған) үйінде өтті. Ол Ұлы соғыстан бұрын танымал болды, Daily Mirror газетінде Эдит Ситвеллмен бірге өлеңдер жазды – ол оның туындыларын бағаламаған. Соғыс кезінде ол, болжам бойынша, спиритизмге қызығушылық танытқан, себебі оның "Түнгі Мәсіх" өлеңі 1915 жылдың желтоқсан айында "Оккульттік шолу" журналының 342-бетінде жарияланды. Оның туындылары 1920-1930 жылдары бірнеше жинақта жарық көрді, бірақ көптеген жылдар бойы назарынан тыс қалды. Оның "Сова" атты өлеңі 1939 жылы чех тіліндегі жануарлар туралы өлеңдер жинағына енді. Оның балалық шағынан екі толыққанды бауыры аман қалды. Олардың кішісі, 1893 жылы туған Базил Терах Хули Ұлы соғыста марапатталған, бірақ 1918 жылғы тұмау пандемиясынан қайтыс болды. Оның әлдеқайда үлкен жартылай бауыры – Рисли Холлдың қаржыгері Эрнест Терах Хули, ол онымен ресми, бірақ салқын қарым-қатынаста ұстады. Хули 1920 жылдың мамыр айында Рислидегі Барлық Әулиелер шіркеуінде Франк Х. Батлерге тұрмысқа шықты. Олардың ұлдары болды, бірақ олардың некесі ұзаққа соқпады. Өмірінің соңында кейбіреулер оны күшті тұлға деп санады.

Соғыс туралы фильм

Хулидің "Соғыс фильмі" поэмасы Бірінші дүниежүзілік соғыстың деректі кадрларын көру тәжірибесін бейнелейді және Ұлы соғыстың ірі шайқастарының бірі болған Монстан шегіну туралы айтады. Бұл Хулидің ең белгілі өлеңі болғанымен, оның жайлы көп мәлімет жоқ, ал оның жазылған мерзімі интернет форумдарда талқыланған. Өлең Бірінші дүниежүзілік соғыс туралы деректі фильмдерді көргеннен шабыттанды деген болжам бар. Ең алғашқы деректі фильм – "Сомм шайқасы" (1916), бірақ замандас жазушының Сомм шайқасы мен Монстан шегінуді жаңылыстыруы екіталай. Сондықтан 1926 жылғы "Монс" фильмі поэманың ең мүмкін көзі болуы мүмкін. Өлеңнің "Барлық маусымның әндері" (1927 жылы жарық көрген) жинағында табылуы осы гипотезаны қуаттай түседі.

Базиль Терах-Хули

Базиль Терах Хули (1892–1918) 1892 жылғы 8 маусымда Дербидің Рисли қаласында дүниеге келген. 1915 жылғы сәуірде офицерлік шенге тағайындалып, кейін лейтенант, сосын майор шеніне көтерілген. 1915 жылғы 23 маусымда Рислидегі Барлық Әулиелер шіркеуінде Рисли тұрғыны Эмили Дороти Тирлбиге үйленген. Университет колледжі Нотингемнің әскери-оқу тобының мүшесі болған майор Хули 7-ші батальон Шервуд орманшылары (Ноттингем және Дерби полкі) құрамында қызмет етті және 1918 жылғы 18 тамыздағы Амиен шайқасында танк командирі болды. Базиль Хули 1918 жылғы 28 қазанда үйде демалыста болғанда, жиырма алты жасында грипп салдарынан туған өкпе қабынуынан көз жұмды. Рислидегі Барлық Әулиелер шіркеуінің солтүстік бөлігінде майор Базиль Терах Хулиге арналған ескерткіш терезе орнатылды.