Томас Купер: Ағылшын ақыны, жазушы және чартист қозғалысының көшбасшысы
Thomas Cooper (poet)
Томас Купер: ағылшын ақыны, романіст, чартист. Түрмеде жазған "Өзіне-өзі қол жұмғандардың тазалау орны" поэмасы, өмірі мен шығармашылығы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын ақыны, романист және чартист, 1805–1892.
English poet, novelist and Chartist, 1805–1892
Томас Купер (20 наурыз 1805 – 15 шілде 1892) – ағылшын ақыны және чартизмнің белгілі қайраткері. Оның түрмеде жазған "Өзіне-өзі қол жұмсағандардың тазаруы" (1845) атты өлеңі 944 шумақтан тұрады. Ол сонымен қатар роман жазды және өмірінің кейінгі кезеңінде діни мәтіндермен айналысты. Ол өздігінен білім алған, алдымен аяқ киім жасаушы, содан кейін уағыздаушы, мектеп мұғалімі және журналист болып жұмыс істеді, 1840 жылы чартизмге қосылды. Ол құштар, нық қадамды және жарық мінезді адам ретінде танылды.
Thomas Cooper (20 March 1805 – 15 July 1892) was an English poet and a leading Chartist. His prison rhyme the Purgatory of Suicides (1845) runs to 944 stanzas. He also wrote novels and in later life religious texts. He was self educated and worked as a shoemaker, then a preacher, a schoolmaster and a journalist, before taking up Chartism in 1840. He was seen as a passionate, determined and fiery man.
Алғашқы жылдар
Купер Лестерде жұмыс істейтін бояушының ұлы болып дүниеге келді. Әкесі қайтыс болғаннан кейін анасы Линкольнширдегі Гейнсборо қаласында бояушы және әсем қораптар жасаумен айналыса бастады, ал жас Купер аяқ киім жасаушының шәкірті болды. Қиындықтар мен кедергілерге қарамастан, ол өзін-өзі білімді етуге қол жеткізді және 23 жасында, Гейнсборо қаласында аяқ киім жасаушы болып жұмыс істегеннен кейін, 1827 жылы онда мектеп ашты. 1834 жылға қарай Линкольнге көшіп, сол жылы Джордж Бульдің туысы Сюзанна Чалонерге үйленді. Оның әйелі 1880 жылы қайтыс болды. Ол 1834 жылы Линкольн механика институтына қосылды және көп ұзамай Институт комитетіне енді. 1838 жылы Линкольннен кеткенге дейін ол онда қызмет еткен болуы мүмкін.
Cooper was born in Leicester, the son of a working dyer. After his father's death, his mother began business as a dyer and fancy box maker at Gainsborough, Lincolnshire, and young Cooper was apprenticed to a shoemaker. In spite of hardships and difficulties, he managed to educate himself, and at the age of 23, having been a shoemaker in Gainsborough, managed to open a school there in 1827. He had moved to Lincoln by 1834 and married Susannah Chaloner, a cousin of George Boole in that year. His wife died in 1880. He joined the Lincoln Mechanics' Institute in 1834 and shortly afterwards was on the Committee of Institute. He probably remained on it until he left Lincoln in 1838.
Чартист көшбасшысы және лектор
Линкольн мен Лондон қалаларында журналмен жұмыс істегеннен кейін, онда ол бірнеше ай бойы Гринвичтен "Кентіш Меркурий" газетін редакциялады, Купер 1840 жылы Лестершир Меркурий газетінің штатына қосылып, Лестерге көшті. Оның басшылығымен Лестер Чартистердің бекінісіне айналды, өз журналдарымен, мысалы, "Комонвелтмен" және ересектерге арналған мектеп ашылды. Ол олардың арасында көшбасшы және лектор болды, ал 1843 жылы 1842 жылы Стаффордшир аймағындағы төңкерістерге ұлтас болғандығы үшін екі жылға Стаффорд түрмесіне қамалды. Ол бұл уақытты "Өзіне-өзі қол жұмсағандардың тазаруы" атты саяси эпосын жазуға жұмсады. Бірақ Купер босатылғаннан кейін толық уақыт радикализмнен бас тартты. Купердің өнер туындыларын жариялауға жасаған тырабы Бенджамин Дизраэли мен Дуглас Джеррольдтың назарына ілікті. Джеррольдтың көмегімен бұл туынды 1845 жылы жарық көрді, содан кейін Купер тарихи және білім беру тақырыптары бойынша лекция оқуға көшті.
After journal work in Lincoln and London, where he for a couple of months edited "The Kentish Mercury" from Greenwich, Cooper joined the staff of the Leicestershire Mercury in 1840 and moved to Leicester. Leicester under his leadership became a Chartist stronghold, with its own journals, such as the Commonwealthman, and a school for adults. He became a leader and lecturer among them and in 1843 was imprisoned in Stafford for two years after inciting riots in the Staffordshire Potteries in 1842. He used this time to write his Purgatory of Suicides, a political epic. However, Cooper abandoned full time radicalism on his release. In his efforts to publish his work after his liberation Cooper came to the notice of Benjamin Disraeli and Douglas Jerrold. With Jerrold's help, the work appeared in 1845, and Cooper then turned his attention to lecturing on historical and educational subjects.
Жазу және дәріс беру
Әр түрлі жазбалармен айналысып жүргенде, Купер 1850 жылы «Купер журналын» шығарды, бірақ одан тек бірнеше нөмір жарық көрді. Сонымен бірге ол күмәнді көзқарастарды қабылдады, оны 1855 жылға дейін сақтап, кейін христиандыққа қайта оралды, баптистерге қосылды және олардың қатарында уағыз айтты. Өзінің өмірбаянында айтуынша, ол 1856 жылдың 13 қаңтарында Лондонның Ғылым залында сөз сөйлеген кезде қайта келген сенімін жария етіп, күмәнданушыларды пікірсайысқа шақырды. Өзін әлі де чартист деп атағанымен, ол жазушы ретінде танылып, көңіл көтеруге тырысты. Өлеңдерінен өзге, ол бірнеше роман жазды, алайда «Альдерман Ральф» (1853) сияқты туындылары екі жағынан да сәтсіз аяқталды. Түрмеге қамалғанда діни сенімінен бас тартса да, Купер келесі 30 жыл бойы христиан дінін қорғау лекцияларын оқып, Чарльз Дарвин мен Эрнст Геккельдің эволюциялық теорияларын сынады. Ол «Эволюция», «Тас кітап» және «Жаратылыстың Мозаикалық тарихы» (1878) атты еңбектерді жазды, олар жаратылыс теориясын қолдап, эволюцияны жобады. Купер шаршаңқы мінезді болғанымен, адал және шыншыл адам еді. Оның автобиографиясы (1872) Виктория дәуірінің маңызды туындыларының бірі саналады. Өмірінің соңғы жылдарында ол көнешіл радикал болып бекінді. 1867 жылы оның достары оған жылдық жәрдемақы жинап берді, ал өмірінің соңғы жылы ол мемлекеттік зейнетақы алды. Купер 1892 жылдың 15 шілдесінде Линкольнде қайтыс болды және сол жерге жерленді.
While working on various papers, Cooper in 1850 ran Cooper's Journal, but only a few issues appeared. At the same time he adopted sceptical views, which he continued to hold until 1855, when he reconverted to Christianity, joined the Baptists, and was a preacher among them. According to his autobiography, he publicly announced his recovered faith during a lecture at London's Hall of Science on 13 January 1856, and began to challenge sceptics to debate. Though still calling himself a Chartist, he sought to earn a living and a reputation as a writer. In addition to his poems, he wrote several novels, although those like Alderman Ralph (1853) failed on both counts. Although he had abandoned his religious beliefs at the time of his imprisonment, Cooper's next 30 years were spent as a lecturer in defence of Christianity, attacking the evolutionary theories of Charles Darwin and Ernst Haeckel. He authored Evolution, The Stone Book, and The Mosaic Record of Creation (1878), which argued for creationism and rejected evolution. Cooper was impulsive, but an honest, sincere man. His autobiography (1872) is seen as a minor Victorian classic. In his later years he settled into being an old fashioned Radical. His friends in 1867 raised an annuity for him, and in the last year of his life he received a government pension. He died in Lincoln on 15 July 1892 and was buried there.
Мұра
1972 жылы Линкольн қаласында салынған Томас Купер ескерткіш баптист шіркеуі оның құрметіне аталған. Алдыңғы 1886 жылғы ғимараты Томас Купер ескерткіш миссиясы деп белгілі болған.
The Thomas Cooper Memorial Baptist Church in Lincoln, built in 1972, is named in his honour. Its previous 1886 building was known as the Thomas Cooper Memorial Mission.