Кіріспе

Ағылшын тілінен аударған ағылшын аудармашысы, американдық сериялық кісі өлтіруші Томас Крич (1659 – 19 шілде 1700 жылы қайтыс болды) – классикалық туындыларды ағылшын тіліне аударған аудармашы және Шерборн мектебінің директоры. Крич 1682 жылы Лукрецийді өлең түрінде аударды, осының арқасында Оксфордта стипендия алды. Ол сонымен қатар Манилий, Гораций, Теокрит және басқа да классикалық шығармалардың ағылшын тіліндегі нұсқаларын жасады.

Шығармалары

Кричтің 1682 жылғы Лукрецийдің аудармасы Джон Драйденнің Вергилий және Александр Поптың Гомерінің танымалдылығымен бәсекелесті. Келесі жылы екінші басылым латын және ағылшын тілдеріндегі қосымша мақтау өлеңдерімен жарық көрді. Олардың кейбіреулерінде Нахум Тейт, Томас Отуэй, Афра Бен, Ричард Дьюк және Эдмунд Уоллер есімдері болды. Кричтің «Лукреций» кітабы жиі қайта басылып, Роберт Андерсон шығарған «Британ ақындары» жинағына енді. 1714 жылы бұрын алынып тасталған тармақтардың аудармалары мен басқа бір автордың көптеген жазбалары бар еді. Лукрецийдің аудармасының табысы Кричті түпнұсқа шығарманың басылымын дайындауға итермеледі. Ол 1695 жылы «Titi Lucretii Cari de rerum natura libri sex, quibus interpretationem et notas addidit Thomas Creech» деген атпен жарық көрді және оның досы Кристофер Кодрингтонға арналды. Бұл басылым да жиі қайта басылды, әсіресе Глазгода 1753 жылы. Крич пен Абель Свальдың осы томды дайындау туралы келісімі Баллард қолжазбаларында, Бодлей кітапханасында сақталады. Х.А.Ж. Мунро Лукрецийдің басылымында Кричтің негізінен Ламбинустан түсіндірмелер алғанын, жұмыстың танымалдығын олардың айқындығы мен лаконизмге байланысты деп жазды. 1684 жылы Крич «Горацийдің Одалары, Сатиралары және хаттары. Ағылшын тіліне аударылды» деген еңбегін жариялады; ол сол жылы, сондай-ақ 1688, 1715, 1720 және 1737 жылдары қайта басылды. Кричтің басқа аудармалары:

1684 жылы «Miscellany Poems» жинағында Овидийден бірнеше элегиялар, Вергилийдің екінші және үшінші эклогтары. «Плутархтың моральдық әңгімелерінде» (1684, 1-том, 3-бөлім, 135–204 беттерде) спартандықтардың айтқан сөздерінен құрылған Лаконикалық афоризмдер; Сократтың «демоны» туралы әңгіме, ib. 2-том, 6-бөлім, 1–59 беттерде; Симпозиактердің алғашқы екі кітабы, ib. 2-том, 6-бөлім, 61–144 беттерде, 3-том, 8-бөлім, 139–418 беттерде. Плутархтың өмірбаянында Солон, Пелопидас және Клеоменнің өмірлері, 1683–1686 жылдары, 5 томдық басылым, ХVІІІ ғасырдың бірінші жартысында жиі қайта басылды. Теокриттің Идиллиялары, Рапиннің Пасторальдар туралы әңгімесімен бірге, 1684 жылы ағылшын тіліне аударылды және 1721 жылы қайта басылды, Артур Шарлеттке арналды. Ювеналдың он үшінші сатирасы, түсіндірмелермен бірге, «Драйден мырза және басқа да көрнекті авторлардың» аудармасында, 1693 жылы. Сантолиус Викторинустың өлеңдері, Джон Эвелин ағылшын тіліне аударған «The compleat Gard'ner of de la Quintinye» алдында, 1693 жылы. М. Манилиустың бес кітабы, көне астрономия және астрология жүйесін қамтиды, 1697 жылы ағылшын тіліне аударылды, түсіндірмелер қосылды. Корнелий Непостың «Ардақты адамдардың өмірбаянынан» Пелопиданың өмірбаяны, құрметті Мистер Финч, Мистер Крич және басқалар аударған, 1713 жылы. Крич өмірінің соңында «Жустин Мартирдің» басылымын дайындаумен айналысып жатқан.