Кіріспе

Ирландиялық фольклоршы Томас Крофтон Крокер (15 қаңтар 1798 – 8 тамыз 1854) – ирландиялық антиквар, ең белгілісі – «Ирландияның оңтүстігінің феялар жырлары мен дәстүрлері» (1825–1828) еңбегімен, сондай-ақ ирландиялық ән мен музыкаға жоғары қызығушылық танытқан. «Феялар жырлары» Крокердің саяхаттарында жинаған әңгімелер жинағы болғанымен, ол қолжазбаларын жоғалтып, жұмысты достарының көмегімен қайта құруға мәжбүр болды. Томас Кейтли оның қарызын жеткілікті түрде мойындамады деп есептеді, ол өз наразылығын жария етті және көп ұзамай өзінің бәсекелес еңбегін жариялады. Басқа ынтымақтастары, әсіресе Уильям Магинн, Крокердің еңбегін мойындауға рұхсат берді, бірақ оның қайтыс болғаннан кейін туыстары Магинн төрт немесе одан да көп әңгіменің авторы болғанын мәлімдеді. Крокер үшінші басылымында (1834) он әңгімені қайтарып алды, ал оның өлімінен кейін төртінші басылым (1859) жарық көрді, оған оның ұлы жазған естелік кіріспе қосылды. Өзінің антологиясына бірнеше әңгімелерді енгізген Уильям Батлер Йейтс Крокерді ағылшын-ирландтық элитасының өкілі деп сипаттап, оны ирландиялық дәстүрді комикалық бұрмалауы үшін сынады, бұл пікірді басқа ирландиялық сыншылар да қолдады. Бриджит Г. Маккарти Крокердің өз атымен басқалардың жазбаларын жариялау әдетін талдайтын өмірбаяндық мақала жазды. Крокердің қорғаушыларының қатарында Джастин Маккарти және Нил С. Хултин бар.

Өмір жолы және шығармашылығы

Крокер Корк қаласында туды, майор Томас Крокердің жалғыз ұлы және оның әйелі, бұрынғы мисс Диллон, Крокер Диллонның қызы және мистер Фитонның жесірі. 15 жасында ол кәсіппен айналысуға бағытталды. 1812-1815 жылдары ол Ирландияның оңтүстігін аралап, аңыздар мен әндерді жинауға кірісті. Крокер 1813 жылы Коркта жинаған бір ирландтық коронашты (айғы) алып, оны ағылшын тіліне аударды, ол 1815 жылы Morning Post газетінде жарияланды және 1817 жылы ақын Джордж Краббтың назарына түсті, антиквардың көмегімен. «In Fairy Legends» еңбегінде алғашқы «The Legend of Knocksheogowna» және тағы үш шығарманың авторлығы Магиннге жатқызылды, оның ішінде танымал «Дэниел О’Рурк» де бар. Магинннің үшінші туындысы «Боттел-Хилл туралы аңыз», ал төртіншісі – «Перілер бар ма, жоқ па» болды, автордың інісі (Чарльз Артур Магинн, 1815 жылы туған, 1840 жылдан бастап Кастелтаун, Клойн, Корк графтығының пасторы) куәландырғандай.

Крокер ақырында авторлық құқықты толығымен өзіне алды және кітаптан түскен табыстың барлығын өзіне қалдырды, бірақ осы серіктестердің ішінде тек Кийтли ғана ашық түрде наразылық білдірді, алайда Шон О’Салливандың сөзіне сүйенсек, «басқа да үлескерлер наразылық білдірген».

Дэниел О'Рурк сахнада

Крокер "Даниел О'Рурк" ертегісін "Арлекин мен бүркіт" деген атпен Рождестволық пантомимаға бейімдеді және 1826 жылы актер Дэниел Терри үшін Адельфи театрында қойды. Актер, актердің досы Уолтер Скотттан айтарлықтай қаржылық көмек алып, театрдың иесі болған еді. Скотт Крокермен болған кездесуде пантомиманы жоғары бағалады.

Көлдер туралы аңыздар

Крокердің үшінші кітабы «Көлдердің жырлары»; немесе «Килларнидегі әңгімелер мен оқиғалар» (1829) сыншылар мен коммерциялық тұрғыдан да сәтсіздікке ұшырады. Ол Килларни аймағының ландшафтары бойынша экскурсия түрінде жазылған, арасында халықтың диалектісінде айтылған аңыздар бар. Ол ирланд тіліндегі қолжазбаларды оқи аламын деп мәлімдеген, бірақ оның ирланд тілін шынымен меңгергені күмәнді.