АҚШ Жоғарғы Сотының «Чаплински против Нью-Гэмпшир» ісі (1942) – сөз бостандығы шектеулері, «жанжал сөздері» доктринасы туралы маңызды шешім. Діни ұйымдарды сынады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чаплинский Нью-Гэмпширге қарсы, 315 U. S. 568 (1942) ісі АҚШ Жоғарғы Сотының маңызды шешімі болды, онда Сот сөз бостандығының Бірінші поправкамен қамтамасыздалуын шектейтін «жанжалға шақыратын сөздер» доктринасын қалыптастырды.
Chaplinsky v. New Hampshire, 315 U. S. 568 (1942), was a landmark decision of the US Supreme Court in which the Court articulated the fighting words doctrine, a limitation of the First Amendment's guarantee of freedom of speech.
Өмірбаян
1940 жылдың 6 сәуірінде Рочестер қаласының орталығында Уолтер Чаплинский есімді Ехоба куәгері тротуарды уағыз айту үшін пайдаланып, жарнама парақшаларын таратты және ұйымдасқан дінді "алаяқтық" деп атады. Көптеген адамдар көлік жолдарын тосып, жалпы алапаттық тудырғаннан кейін, полицей Чаплинскийді полиция бөліміне алып кетті. Қала маршалын көргенде (ол бұрын Чаплинскийді тыныш болуға және қырқыс жағдай тудырмауға ескерткеннен кейін оқиға орнына оралған), Чаплинский маршалға сөзбен шабуыл жасады. Осыдан кейін ол тұтқындалды. Чаплинскийге қарсы шағымда ол "Сенің Құдайға қарсы алаяқтығың бар" және "Сен – лас фашистсің" деп айқайлағаны көрсетілді. Чаплинский шағымда айтылған сөздерді, "Құдай" деген сөзді қоспағанда, айтқандығын мойындады. Осы үшін ол Нью-Гэмпшир штатының заңы бойынша айыпталып, сотталды, бұл заң қоғамдық жерде басқа адамға қастықпен айтылған сөздерді тыйымдайды. Нью-Гэмпшир штатының "Қорлау мінез-құлқы туралы" заңына (NH Public Laws тарауы 378, 2-параграф) сәйкес, егер біреу "заңмен рұқсат етілген кез келген көшеде немесе қоғамдық жерде жүрген адамға қорлау, мазақтау немесе ашуландыратын сөз айтса немесе оны қорлайтын немесе мазақтайтын есіммен атаса", ол заңсыз болып табылады. Чаплинский төленген айыппұлға шағымданып, заңның "белгісіз" екенін және оның Бірінші және Он төртінші түзетулердегі сөз бостандығы құқықтарын бұзғанын мәлімдеді.
On April 6, 1940, Walter Chaplinsky, a Jehovah's Witness, was using the public sidewalk as a pulpit in downtown Rochester, passing out pamphlets and calling organized religion a "racket". After a large crowd had begun blocking the roads and generally causing a scene, a police officer removed Chaplinsky to take him to police headquarters. Upon seeing the town marshal (who had returned to the scene after warning Chaplinsky earlier to keep it down and avoid causing a commotion), Chaplinsky attacked the marshal verbally. He was then arrested. The complaint against Chaplinsky stated that he shouted: "You are a God damned racketeer" and "a damned Fascist". Chaplinsky admitted that he said the words charged in the complaint, with the exception of "God". For this, he was charged and convicted under a New Hampshire statute forbidding intentionally offensive speech directed at others in a public place. Under New Hampshire's Offensive Conduct law (chap. 378, para. 2 of the NH. Public Laws) it is illegal for anyone to address "any offensive, derisive or annoying word to anyone who is lawfully in any street or public place or to call him by an offensive or derisive name." Chaplinsky appealed the fine he was assessed, claiming that the law was "vague" and that it infringed upon his First Amendment and Fourteenth Amendment rights to free speech.
Басқа көзқарастар
Кейбір заманауи құқық тарихшылары Чаплинскийдің тұтқындалуына әкелген оқиғалардың қалыпты қабылданған нұсқасын жоққа шығарды. Колумбия құқық мектебінің профессоры Винсент Бласидің осы тақырыптағы мақаласында оқиға былайша сипатталған: Чаплинский уағыз айтып жүргенде, Ехоба куәгерлерінің туға салют етуден бас тартуын қысымға алып, оны адамдар қоршап алды. Бір адам қала маршалының көз алдында Чаплинскийді ұруға тырысты, маршал оған қауіп бар екенін ескертті, бірақ шабуылдаушыны тұтқындамады. Маршал кеткен соң, тағы бір адам тудың тіреуін алып келіп, Чаплинскийді оған шаншарға тырысты; Чаплинский тіреуге тіреліп, қалған топ оны ұрды. Полиция қызметкері келді, бірақ көпшілікті таратудың орнына Чаплинскийді қамауға алды. Бекетке бара жатқанда, полиция қызметкері мен топ мүшелері Чаплинскийді және оның дінін қорлады. Чаплинский полицияға көмектесу үшін келген қала маршалын "қанағатсыз фашист және рэкетші" деп атады және осы тілдік құбылыс үшін тұтқындалды.
Some modern legal historians have disputed the generally accepted version of events that led to Chaplinsky's arrest. Columbia Law School professor Vincent Blasi's article on the topic describes the events thus: while preaching, Chaplinsky was surrounded by men who mocked Jehovah's Witnesses' objections to saluting the flag. One man attempted to hit Chaplinsky in full view of the town marshal, who warned Chaplinsky that he was in danger but did not arrest his assailant. After the marshal left, another man produced a flagpole and attempted to impale Chaplinsky; while Chaplinsky was pinned against a car by the pole, other members of the crowd struck him. A police officer arrived and, rather than dispersing the crowd, took Chaplinsky into custody. En route to the station, the officer, as well as members of the crowd, insulted Chaplinsky and his religion. Chaplinsky responded by calling the town marshal, who had returned to assist the officer, a "damn fascist and a racketeer" and was arrested for the use of offensive language in public.
Кейінгі сот практикасы
Кейінгі сот істерінде, Жоғарғы Сотта, төменгі федералдық соттарда және штаттық соттарда Бірінші түзетудің қорғауынан тыс саналатын «жанжалға шақыратын сөздер» дегенге қатысты әртүрлі шешімдер қабылданды. Соттарда сондай-ақ, қандай жағдайлардың (мысалы, тыңдаушылардың реакциясы – мемлекеттік қызметкерлер, полиция қызметкерлері, қатардағы азаматтар) қорғалған сөз бостандығының шектеріне әсер ететіні де қарастырылды. Көзге түсетін мысал – «Коэн Калифорнияға қарсы» (1971) ісі, онда бір адам сот ғимаратында «Draftқа қарсымын» деген жазуы бар күртеше кигені үшін қылмыстық жауапкершілікке тартылды. Жоғарғы Сот Чаплинский қағидасы бұл іске қатысты емес екенін айтты және сот шешімін жоққа шығарды. Соттың пікірінде судья Джон Маршалл Харлан II былай деді: «Бұл жерде дауға түскен төрт әріпті сөз, әдетте, басқа жанрлардағы сөздерге қарағанда, көбінесе біреу үшін жамандаушылық, екіншісі үшін поэзия болып табылады». 2003 жылы, Чаплинский ісінен 60 жылдан астам уақыт өткен соң, бір құқық ғалымы төменгі соттардың «жанжалға шақыратын сөздерге қатысты Бірінші түзету қорғауында не қорғаусыз екендігі туралы түсініксіз, қайшы келетін шешімдерге келгенін» атап өтті.
Subsequent cases, in the Supreme Court, lower federal courts, and state courts have reached diverse conclusions on what constitute fighting words that are outside the protection of the First Amendment. The cases have also varied on what contexts – such as the reaction of hearers (public officials, police officers, ordinary citizens) – make a difference for the limits on protected speech. A particularly provocative example occurred in Cohen v. California (1971) in which an individual was criminally charged for wearing, in a courthouse, a jacket on which was written "Fuck the Draft". The Supreme Court held that the Chaplinsky doctrine did not control this case, and overturned the conviction. The Court's opinion, by Justice John Marshall Harlan II, declared, "For while the particular four letter word being litigated here is perhaps more distasteful than most others of its genre, it is nevertheless often true that one man's vulgarity is another's lyric." A legal scholar, writing in 2003 over 60 years after the Chaplinsky decision, has noted that lower courts "have reached maddeningly inconsistent results" on what is and is not protected by the First Amendment in the area of fighting words.