Кіріспе

Жапониядағы теміржол вокзалдарында сатылатын бенто (駅弁) – пойыздарда және Жапонияның теміржол вокзалдарында сатылатын бенто-құймадағы тамақтардың ерекше түрі. Олар қажет болған жағдайда бір рет қолданылатын таякшалармен немесе қасықтармен бірге беріледі. Экибен ыдыстары пластиктен, ағаштан немесе керамикадан жасалуы мүмкін. Көптеген теміржол стансалары жергілікті азық-түлік ерекшеліктерінен (токусанхин) жасалған экибендерімен танымал. Экибен алғаш рет теміржол вокзалдарында 19 ғасырдың соңында сатылды және ұзақ сапарларда пойыз ішінде тамақтану қажеттігі туған кезде дамыды. Экибеннің танымалдылығы 1980-ші жылдары шарына жетті, бірақ әуе тасымалы арзандаған сайын және пойыздардың жылдамдығы артқан сайын азайды. Дегенмен, әлі де стансалардағы, платформалардағы немесе пойыздағы сату орындарынан алуан түрлі экибендерді табуға болады, олардың кейбіреулері естелік немесе коллекциялық зат ретінде сақталатын ерекше ыдыстарда ұсынылады. 1990 және 2000 жылдары танымалдылығы төмендесе де, экибен саяхатшылар арасында сүйікті тағам болып қала береді және 1990 жылдардың басында Жапониядағы активтер бағасының көпіршігі жарылғаннан кейін тоқтатылған тамақ вагонының орнына келген қызметтен кейін Синкансенде кеңінен танымал болды.

Тарих

Экибен сөзі "эки" – теміржол стансасы дегенді білдіреді, ал "бен" – бентоның (тамақ салынатын қорап) қысқартылған түрі. Бастапқыда экибендер қарапайым тағамдар болды, мысалы, Уцуномия станциясында жас бамбук жапырақтарына оралған онгири (көкнәр) ұсынылды. Белгілі бір мысал – Хоккайдодағы Мори станциясындағы күрішпен толтырылған икамеши (кальмар). Ол бастапқыда экибен ретінде дайындалған, бірақ кейіннен танымал аймақтық тағамға айналды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Жапонияда теміржол саласы қарқынды дамыды, ал 1970 жылдары "Экибен Хиторитаби" атты драма, яғни эквибенді татып көру үшін Жапонияны аралап саяхаттаған адам туралы мангаға негізделген телесериал эквибеннің танымалдығын одан әрі арттырды. 1980 жылдардың ортасында күніне он екі миллион қорапқа дейін сатылған. Бірақ Синкансен сияқты жылдам пойыздың көптеген аялдамаларын қысқартуы эквибеннің сұранысын төмендетті, сондықтан кейбір станцияларда енді эквибен сатылмайды. Экибенге әуес жапондық теміржол жанкүйерлерін "экибен тetsu" деп атайды.

Түрлері

Екібеннің көптеген түрлері бар. Жапония бойынша кеңінен таралған стандартты екібен макунучи бенто деп аталады, оның құрамында әдетте күріш, грильденген балық, балық пирогы, тұршы және басқа да стандартты элементтер болады. Сондай-ақ, жергілікті ас үлгісінің элементтерін қамтитын екібеннің аймақтық түрлері де бар. Мысалы, масузуши – бұл Тояма префектурасынан шыққан екібеннің бір түрі, оның құрамында бамбук жапырақтарына оралған форель ошизуши (престелген суши) бар. Тайваньда да осы сияқты тағам танымал, ол Тайвань теміржол тағам қорабы деп аталады.