Кіріспе

Біріккен Ұлттар Ұйымының Экономикалық және әлеуметтік кеңесінің аймақтық комиссиялары

Біріккен Ұлттар Ұйымының Батыс Азиядағы Экономикалық және әлеуметтік комиссиясы (ESCWA; الإسكوا) – Біріккен Ұлттар Ұйымының Экономикалық және әлеуметтік кеңесінің құзыретіндегі бес аймақтық комиссияның бірі. Комиссияның міндеті – Батыс Азияның экономикалық және әлеуметтік дамуын өңірлік және субрегионалды ынтымақтастық және интеграция арқылы ілгерілету. Комиссия құрамына Солтүстік Африка және Таяу Шығыс аймақтарынан 20 мүше мемлекет кіреді. Комиссия Нью-Йорктегі Бас штабтың бөлімдерімен, Біріккен Ұлттар Ұйымының мамандандырылған мекемелерімен, сондай-ақ халықаралық және өңірлік ұйымдармен тығыз байланыс ұстап жұмыс істейді. Оның аймақтық серіктестерінің арасында Араб мемлекеттері лигасы, Перс шығанағы ынтымақтастық кеңесі және Ислам ынтымақтастығы ұйымы бар. Комиссияның басты мақсаты – "Батыс Азияның экономикалық жаңғыртуы және дамуы үшін үйлесімді әрекеттерді жеңілдету шараларын бастау және оған қатысу" болды. 1985 жылдың 26 шілдесінде Комиссияның жұмысының әлеуметтік аспектісін ескере отырып, Экономикалық және әлеуметтік кеңес оны Біріккен Ұлттар Ұйымының Батыс Азиядағы Экономикалық және әлеуметтік комиссиясы (ESCWA) деп қайта атады.

Қаржыландыру

Комиссияның бюджеті негізінен Біріккен Ұлттар Ұйымының жарналарынан түседі, сонымен қатар үкіметтердің, аймақтық қорлардың, жеке қорлардың және халықаралық даму агенттіктерінің қайырымдалықтарынан да құралады. 2017 жылы Комиссияның жалпы бюджеті 27,4 миллион долларды құрады. Бұдан бөлек, 2014 жылдан бері Комиссия ұлттық және аймақтық шараларды іске асыруға көмектесу үшін 7,1 миллион АҚШ долларын ерікті үлестер түрінде алды. Комиссияның төрт негізгі бюджеті бар: тұрақты бюджет, техникалық ынтымақтастықтың тұрақты бағдарламасы (ТЫТБ), даму қоры және бюджеттен тыс жобалар қоры.

Тұрақты бюджет

Тұрақты бюджет жолы Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы екі жылда бір рет дауысқа салынады және Стратегиялық аяда белгіленгендей, Комиссияға өзінің міндеттерін орындау үшін қажетті ресурстарды ұсынады. 2017 жылы тұрақты бюджет 19,9 миллион долларға тең болды. Бас хатшының сынға ұшырағаннан кейін, есеп ЭСКВА-ның мақұлдауысыз жарияланғанын айтқандықтан, ол ресми түрде қайтарылып алынып, БҰҰ веб-сайттарынан жойылды. Құжаттың авторлары – Принстон университетінің халықаралық құқық және тәжірибе профессоры, БҰҰ-ның Палестина аумақтарындағы адам құқықтары жөніндегі бұрынғы арнайы баяушысы Ричард Фолк және Оңтүстік Иллинойс университетінің саясаттану профессоры Вирджиния Тилли. Олар Израильдің еврейлердің оралуы туралы заңын сынады. Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысының орынбасары және ЭСКВА-ның атқарушы хатшысы Рима Халаф Израильді апартеид жүйесін құрған расистік мемлекет деп айыптаған алғашқы адам болды. Есептің өзінде «ғылыми зерттеулер мен мол дәлелдер негізінде Израиль апартеид қылмысына кінәлі» деп көрсетілген. Израиль бұл есепті айыптады. «Біз Израиль мен оның одақтастары БҰҰ Бас хатшысына үлкен қысым көрсетіп, есепті жоққа шығаруға және оны қайтарып алуға талап етеді деп күттік», - деді Халаф AFP агенттігіне берген сұхбатында. Сондай-ақ, есептің тұжырымдамасы Біріккен Ұлттар Ұйымының Палестина мәселесі жөніндегі ақпараттық жүйесінен (UNISPAL) жойылды. 17 наурызда Халаф Гутерреске өтінімімен кетіп бара жатқаны туралы хатын тапсырды. Израильдің күшті реакциясына жауап ретінде ол: «Қылмыскерлердің өздерінің құрбандарының мүддесін қорғайтындарға қысым көрсетуі және шабуыл жасауы – табиғи нәрсе», - деп жазды. Ол есепті қолдауын жалғастырды.

Сот жүйесіндегі әйелдер

2019 жылы ЭСКБА сот жүйесіндегі әйелдердің жағдайы туралы хабарлама жасады, онда әйел судьяларды тағайындамаған үш елдің қатарында Оман, Сауд Арабиясы және Сомали болды. Әйел судьялары бар елдер: Ирак (1959), Марокко (1961), Алжир (1962), Судан (1965 немесе 1976), Ливан және Тунис (1966), Йемен (1971), Сирия (1975), Палестина (1982), Ливия (1991), Иордания (1996), Египет (2003), Бахрейн (2006), Біріккен Араб Әмірліктері (2008), Катар (2010), Мавритания (2013) және Кувейт (2020). 2021 жылдың маусым айында Египет сол жылдың қазан айында әйел судьялардың Бас прокуратура мен Мемлекеттік кеңесте қызмет ететінін хабарлады.