Кіріспе
Словен жазушысы Миха Мацзини (3 маусым 1961 жылы Югославияның Есенице қаласында туған) – словен жазушысы, сценарист және кинорежиссер. Оның отыз кітабы жарық көрген, олар он тілге аударылған. Ол Institutum Studiorum Humanitatis институтынан антропология ғылымдарының докторы және Шеффилд университетінен кино және теледидар саласындағы шығармашылық жазу бойынша магистр дәрежесін алған. Еуропа кино академиясының дауыс беру құқығы бар мүшесі.
Miha Mazzini (born 3 June 1961 in Jesenice, Yugoslavia) is a Slovenian writer, screenwriter and film director with thirty published books, translated in ten languages. He has a PhD in anthropology from the Institutum Studiorum Humanitatis and has MA in Creative Writing for Film and Television at The University of Sheffield. He is a Voting member of the European Film Academy.
Өмірбаян
Оның балалық шағы ерекше атмосферада өтті, әжесі арбақтар мен рухтарды, періштелер мен шайтанды көріп, анасы коммунистік диктаторларға табынып, жалғыз ұлын қатыгездікпен биледі. Ол Титолық Югославиядағы балалық шағын үш романда суреттеді. 2002 жылғы «Көкпе-көкпе жындардың патшасы» романының (2001 жылғы «Сұмдық армандар» киносценарийы негізінде) басты кейіпкері 12 жаста, ал 2015 жылғы «Балалық» романында басты кейіпкер бес жаста. Үшінші романы «Бұл жеке» (2022) басты кейіпкердің балалық шағы мен оның салдары туралы қорытынды жасайды. Оның тұңғыш романы «Crumbs» (американдық атауы «The Cartier Project») 1989 жылы туған жері Есеницеде жарық көрді және 54 000 дана сатылды. Ол жылдың ең үздік романы үшін мемлекеттік сыйлықты жеңіп алды, ал Маццини жас жазушының көркемдік жетістіктері үшін оппозиция тартқан сыйлықты иеленді. Бұл Югославияның бірте-бірте ыдырап жатқан кезінде ерекше жағдай болды. Ол 1991 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін барлық құқықтары мен заңдық мәртебесін жоғалтқан «өшірілгендер» туралы роман жазған алғашқы словен жазушысы болды. Кейіннен ол осы романды «Өшірілген» көркем фильміне бейімдеді. Оның тарихи романы «Палома Негра» 1950-ші жылдардағы Ю-Мекс музыкасына арналған, ол кезде югослав әншілері мексикалық фильмдерде көрген әндер мен музыканы қайталай бастады. Романды зерттеу кезінде Маццини басты кейіпкерлердің әңгімелерін жазып алып, «Югослав Мексикасы (YuMex)» деп аталатын деректі фильм түсірді. «Неміс лотереясы» романы да сол дәуірде өтеді, бірақ ол алаяқтар, иллюзиялар және сенімсіз кейіпкерлер туралы.
Жанр
Маццини 1990 жылдан кейінгі словен әдебиетіне "Ханнаны күзету" романы арқылы нуар жанрына тән қатал басты кейіпкерді енгізді.
Марапаттар
Оның "Картье жобасы" Югославиядағы барлық уақыттағы ең көп сатылған роман болды. Ол 1987 жылы үкіметке жақтас және оппозициялық газеттердің екеуінен де "Жылдың ең үздік романы" сыйлығын жеңіп алды. Кейін оның туындылары көптеген халықаралық антологияларға іріктелді, соңғы кезде оның "Ана" атты әңгімесі "Заманауи еуропалық көркем әдебиет" антологиясына, ал "Авро Ланкастер" атты әңгімесі "Еуропаның ең жақсы көркем әдебиеті" 2018 антологиясына енді. 2012 жылы оның "That Winter" (Сол қыс) атты әңгімесі Пушкарт сыйлығына ие болды. Мацзини 2016 жылы "Otroštvo" (Балалық шақ) романы үшін Кресник сыйлығын жеңіп алды. 2019 жылы ол "Erased" (Жоқ болған) фильмі үшін Белградтағы FEST фестивалінде және Ұлыбританиядағы Лондон қаласындағы Raindance фестивалінде ең жақсы сценарий сыйлығын жеңіп алды.
Комментарийлер
2019 жылдың қазан айында Маццини Швед академиясының Питер Хандкеге әдебиет саласындағы Нобель сыйлығын беру туралы шешіміне былай деп пікір білдірді: "кейбір суретшілер өздерінің адамдық жандарын идеологиялар үшін (Хамсун мен нацизм), кейбіреулері жеккөрушілік үшін (Селин және оның ашкөз антисемитизмі), ал кейбіреулері ақша мен билік үшін (Кустурица) сатты. Бірақ мені ең көп қынжырлатқан – Хандке болды, оның Милошевич режиміне деген наивтігі (әдемі сезімталдығы) мені қатты ренжітті. Мен оны қатыгез және өзіне ғана ден қоюшы, наивтігінде толығымен бойындағысын жоғалтқан адам деп таптым."
Көптілді веб-фильм жобасы
"Жай ғана оқиға" – әртүрлі тілдерде жазылған, әртүрлі елдердің актрисалары оқитын сценарий. Маццини словен (8:28) және итальян (9:57) фильмдерінің сценарийін жазып, режиссерлік етті. Бұл жоба Prix Europe сыйлығына ие болуға үміткер болды.