Кіріспе

Ол әдетте үш кезеңнен тұрады. Алғашқы (продромальды) кезең тыныс жолдарының қабынуымен сипатталады; дерлік барлық науқаста астма және/немесе аллергиялық ринит кездеседі. Екінші кезеңде эозинофильдердің (гипереозинофилия) саны қалыптан тыс жоғары болады, бұл тіндерге, ең көп кездесетіні – өкпе мен ас қорыту жолына зақым келтіреді. Бұрын ол «Чург–Страусс синдромы» деп аталатын, алғаш 1951 жылы синдром туралы жариялаған Якоб Чург пен Лотте Штраусс есімдерімен байланыстырылған. Кейбір науқастарда асқазан-ішек жолының зардап шегуі және жүрек аурулары сияқты ауыр немесе өмірге қауіпті асқынулар дамуы мүмкін, ал кейбіреулерінде тері зақымдары мен мұрын полиптері сияқты жеңіл белгілер байқалады. Сондықтан EGPA жағдайының көрінісі мен барысы бойынша өте өзгергіш деп есептеледі, бұл жүйелік кортикостероидтық емдеуді қажет етуі мүмкін. EGPA-да эозинофильдердің жалпы лейкоциттер құрамындағы қалыпты 5% көрсеткіші 60%-ға дейін өсе алады, ал эозинофильдердің осы жергілікті жиналуы қабыну кезінде иммундық жауаптарды бастау және күшейту арқылы аллергиялық кезеңде сипатталған астманың патогенезіне қатысады. Гипереозинофилияның белгілері денеде зардап шеккен бөлікке байланысты, бірақ көбінесе өкпе мен ас қорыту жолына әсер етеді. Жергілікті және жүйелік симптомдар кеңіректе таралып, васкулиттен туындаған жаңа симптомдармен күшейеді. Ауыр асқынулар пайда болуы мүмкін. Ауыр жағдайларда, әсіресе іш қуысы артерияларында қан ұюы қалыптасуы мүмкін, содан кейін инфаркт және жасушалардың өлімі немесе баяу атрофия дамиды. Көптеген науқастарда ішкі ағысы ауыр болады; көбінесе бұл перитонит және/немесе асқазан-ішек жолының ойық жаралары мен перфорацияларынан туындайды, бірақ кейде акалькулоздық холецистит немесе гранулематозды аппендициттен де болуы мүмкін. Васкулиттік кезеңнің ең қауіпті асқынуы – жүрек ауруы, ол EGPA-мен ауырған науқастардың шамамен жартысының өліміне себеп болады. Жүрек ауруларына байланысты өлім-жітімнің ең көп кездесетін себебі – эозинофильдердің жоғары деңгейінен туындаған жүрек бұлшық етінің қабынуы, бірақ кейбір жағдайларда жүрекке қан жеткізетін артериялардың қабынуы немесе перикардтың тампонадасы салдарынан өлімге әкеледі. Бүйрекке байланысты асқынулар сирек кездеседі. Бүйректегі асқынулардың бірі – гломерулонефрит, ол бүйректің қанды сүзгілеу қабілетін бұзып, қалдықтардың қан ағынында жиналуына әкеледі.

Суреттеу

Өкпелердің КТ-сында орта және төменгі аймақтарда перифериялық паренхималық көмескілену (өкпе консолидациясы немесе «сүзгіш шыныс» көмескілігі) басым үлгіні құрайды. Қалтааралық септалардың қалыңдауы (екіншілік өкпе жаңқаларын бөліп тұратын септалар) жүрек жеткіліксіздігі салдарынан туындаған өкпе ісінуіне байланысты болуы мүмкін.

Емдеу

Полиангиитпен қатар жүретін эозинофильді грануломатозды емдеуге глюкокортикоидтар (мысалы, преднизолон) және басқа иммунодепрессанттар (мысалы, азатиоприн және циклофосфамид) кіреді. Көп жағдайда, ауруды дәрілік терапия арқылы химиялық ремиссияға енгізу мүмкін, бірақ бұл ауру созылмалы және өмір бойы сақталады. 2007 жылы жасалған жүйелі шолу барлық науқастарды жоғары дозалы стероидтармен емдеу қажет екенін көрсетті, бірақ бес факторлық көрсеткіші бір немесе одан жоғары науқастарға циклофосфамидпен импульстік терапияны бастау керек, он екі импульс алты импульске қарағанда аз рецидивтерге алып келеді. Ремиссияны азатиоприн немесе метотрексат сияқты аз токсинді препараттармен сақтауға болады. 2017 жылдың 12 желтоқсанында FDA полиангиитпен қатар жүретін эозинофильді грануломатозды емдеуге арналған алғашқы дәрілік терапия – меполизумабты бекітті. Меполизумаб қабылдаған науқастарда симптомдарында "қолданысқа жарайтын жақсару" байқалды. Меполизумабпен қатар, бірқатар жаңа мақсатты биотерапиялар – соның ішінде анти-IgE моноклоналды антиденесі омализумаб, интерферон α арқылы иммуномодуляция және ритуксимабпен B-жасушалар терапиясы – болашақта EGPA науқастары үшін жекелендірілген емдеу схемаларына әкелуі мүмкін. 2020 жылы жүргізілген EGPA емдеуін қарау кортикостероидтармен емдеу сәтсіз болған жағдайда, мақсатты биотерапияны EGPA басқару жоспарларына енгізуді ұсынады.

Тарих

Полиангиитпен эозинофильді гранулематозды алғаш рет патологтар Джейкоб Чург (1910–2005) және Лотте Штраус (1913–1985) 1951 жылы Нью-Йорктегі Синай тауы ауруханасында сипаттады, оны сипаттау үшін «аллергиялық гранулематоз» термині қолданылды. Олар «гиперэозинофилия, жүрек жеткіліксіздігі, бүйрек зақымдануы және шеттік нейропатия белгілері, әртүрлі органдар жүйесіндегі тамырлардың зақымдануынан туындайтын» 13 науқаста бұрын «periarteritis nodosa» деп диагноз қойылған некротизациялық васкулитті, гиперэозинофилиямен және ауыр астмамен бірге баяндады. Чург және Штраус өздерінің науқастарын астмасы жоқ басқа «periarteritis nodosa» науқастарынан ерекшеленетін үш белгіні атап өтті: некротизациялық васкулит, тіндік эозинофилия және қантамырлардың сыртындағы гранулома. Уаттың жағдайы ерекше болды, себебі ол негізінен асқазан-ішек жолына әсер етті, ал өкпелері көбінесе зақымдалмады; осы ерекше көрініс дұрыс диагнозды кешіктіруге себеп болды. Оның емделуіне 5 метрлік (15 фут) некротизацияланған жіңішке ішектің (шамамен 75%) алынып тасталуы қажет болды, ол оны өмір бойына шектеулі диетада ұстауға мәжбүр етті. Диджей және автор Чарли Гиллеттке 2006 жылы EGPA диагнозы қойылды; ол төрт жылдан кейін қайтыс болды. 2014 жылы командалық жарыста қола медаль жеңіп алған жапондық шаңғымен секіруші Таку Такеучи осы аурумен ауырады және ауруханадан шыққаннан кейін бір ай ішінде Сочи Олимпиадасына қатысты. Жаңа Зеландиялық журналист және тележүргізуші Тони Стритке 2015 жылы бұл жағдай диагноз қойылды. Стрит бірнеше жыл бойы денсаулық мәселелерімен күресіп келеді, соның ішінде төрт ай бұрын өт қабын алып тастады. Америкалық кәсіби баскетболшы Вилли Науллс 2018 жылдың 22 қарашасында Калифорния штатының Лагуна Нигель қаласында EGPA салдарынан туындаған тыныс жеткіліксіздігінен қайтыс болды, ол осы аурумен сегіз жыл бойы күрескен. Канадалық стендап комигі Кенди Пальматер 2021 жылдың 25 желтоқсанында EGPA диагнозы қойылғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды. Филиппин актрисасы Крис Акино, Филиппиннің бұрынғы президенті Бениньо Акино III-нің қарындасы, 2022 жылдың 16 мамырында оған EGPA диагнозы қойылғанын мәлімдеді.