Кіріспе
HMS Venerable (1899) – британдық Корольдік теңіз күштерінің пре-дредноут тізіміне жататын линкор. «Лондон» классы алдыңғы линкорлардың қайталамасы болды, бірақ жақсартылған бронялық қорғаныспен жабдықталды. «Venerable» линкорының басты қаруы – төрт 12 дюймдік (305 мм) зеңбіректерден тұрды және оның ең жоғары жылдамдығы болды. Кеме 1899 жылдың қаңтарында құрылысы басталды, сол жылдың қарашасында суға түсіріліп, 1902 жылдың қарашасында аяқталды. Сол айда құрамына алынған «Venerable» 1908 жылға дейін Жерорта теңіз флотында қызмет етті, содан кейін Канал флотына қайтадан жіберілді. 1909 жылы күрделі жөндеуден өткеннен кейін Атлантика және Отандық флоттарда қызмет етті. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, ол 1915 жылдың мамырына дейін Бельгиядағы неміс бекіністерін атқылап, Канал флотының қорғаныс және шабуылдық операцияларына қатысты. Содан кейін Жерорта теңізіне ауыстырылып, 1915 жылдың ортасында Дарданелл операциясында, ал 1916 жылға дейін Адриатика теңізінде қызмет етті. Сол жылдың желтоқсан айында Англияға оралды және 1918 жылы қойма кемесі ретінде қайта жабдықталды. 1921 жылы металл тескілеуге сатылып, 1922 жылы бөлшектелді.
HMS Venerable (1899) was a member of the of pre dreadnought battleships built for the British Royal Navy. The Londons were near repeats of the preceding s, but with modified armour protection. Venerables main battery consisted of four 12 inch (305 mm) guns, and she had top speed of The ship was laid down in January 1899, was launched in November that year, and was completed in November 1902. Commissioned that month, Venerable served in the Mediterranean Fleet until 1908, and was subsequently recommissioned into the Channel Fleet. Following a major refit in 1909, she served with the Atlantic and Home Fleets. After the outbreak of World War I, she took part in defensive and offensive operations with the Channel Fleet, shelling German positions in Belgium through May 1915. Thereafter transferred to the Mediterranean, she saw service in the Dardanelles campaign in mid 1915, and then in the Adriatic through 1916. That December, she returned to England and was refitted as a depot ship in 1918. She was sold for scrap in 1921 and was ultimately broken up in 1922.
Дизайн
Лондон класының бес кемесі 1898 жылы Ресей теңіз күштерінің кемелер құрылысын күшейтуге жауап ретінде тапсырыс берілді. Лондон класының жобасы 1898 жылы дайындалды; ол алдыңғы кластың дерлік толық қайталауы болды, бірақ алдыңғы броньдық қорғау схемасы айтарлықтай өзгертілді. Негізгі броньдық белдеудің алдыңғы бөлігіндегі дәстүрлі көлденең қалқанның орнына, белдеу алға қарай жылжытылып, қалыңдығы біртіндеп азайтылды. Палубаның броньдық жабыны да күшейтілді. Venerable кемесінің жалпы ұзындығы 131 метр, ені 23 метр, суға батып тұру тереңдігі 8 метр болды. Ол қалыпты жағдайда және толық жүктелгенде ауысады. Оның экипажында 714 офицер мен сарбаз болды. Formidable класының кемелері екі үш цилиндрлі бу машинасымен жабдықталды, буды жиырма Белвиль қазандығы қамтамасыз етті. Қазандықтар екі түтік арқылы кеменің ортасына шығарылды. Formidable класының кемелерінің ең жоғары жылдамдығы болды. Venerable кемесінде алдыңғы және артқы бөліктерде орналасқан төрт 40 калибрлі зеңбіректерден тұратын негізгі батарея болды; бұл зеңбіректер барлық жақтан зарядтауға және көтеруге мүмкіндік беретін дөңгелек барбеттерге орнатылды. Кемелерде сондай-ақ казематтарға орнатылған 45 калибрлі он екі зеңбірек, сонымен қатар 12 фунттық он алты зеңбірек және торпедалық катерлерден қорғану үшін алты 3 фунттық зеңбірек болды. Сол кездегі соғыс кемелеріне тән болғандай, ол корпусына енгізілген төрт торпедалық түтікпен де жабдықталған еді. Түтіктер негізгі батарея барбеттерінің қабырғаларына орналастырылған. Venerable кемесінің броньдық белдеуі қалың болды; белдеудің артқы бөлігіндегі көлденең қалқандар қалың болды. Батарея мұнараларының қабырғалары қалың, барбеттердің үстінде орналасқан, ал каземат батареясы 6 дюймдік Крупп болатпен қорғалған. Оның басқару мұнарасының қабырғалары да қалың болды. Ол екі қалың броньды палубамен жабдықталған, олардың қалыңдығы тиісінше болды.
Venerable had a main battery of four 40 calibre guns mounted in twin gun turrets fore and aft; these guns were mounted in circular barbettes that allowed all around loading or elevation. The ships also mounted a secondary battery of twelve 45 calibre guns mounted in casemates, in addition to sixteen 12 pounder guns and six 3 pounder guns for defence against torpedo boats. As was customary for battleships of the period, she was also equipped with four torpedo tubes submerged in the hull. The tubes were placed on the broadside, abreast of the main battery barbettes. Venerable had an armoured belt that was thick; the transverse bulkheads on the aft end of the belt was thick. Her main battery turrets sides were thick, atop barbettes, and the casemate battery was protected with 6 in of Krupp steel. Her conning tower had thick sides as well. She was fitted with two armoured decks, thick, respectively.
Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын
HMS Venerable кемесі 1899 жылдың 2 қаңтарында Чатем кемежайында салына бастады, 1899 жылдың 2 қарашасында суға жіберілді және 1902 жылдың қарашасында аяқталды. Машина жасаушы мердігерлермен туындаған қиындықтарға байланысты көптеген кешігулерден кейін, HMS Venerable 1902 жылдың 12 қарашасында капитан Джордж Эдвин Патейдің басқаруымен Жерорта теңіз флотының екінші флагманы, контр-адмирал ретінде қызметке кірісті. Кеме 20 қарашада Чатемнен шығып, компастарды реттеу үшін Ширнесске атыраптап, келесі айда Жерорта теңізіне жетті. 1903 жылы кемеде сынақтар үшін өртке бақылау жүйесі орнатылды. Жерорта теңізіндегі қызметі кезінде ол Алжир портының жанында қарап қалды, нәтижесінде корпусының аздап зақымдануына себеп болды және 1906–1907 жылдары Мальтада жөндеуден өтті. 1907 жылдың 12 тамызында HMS Prince of Wales линкорымен флагмандық қызметтен босатылды, ал 1908 жылдың 6 қаңтарында Чатем кемежайында қызметтен босатылып, Жерорта теңізіндегі қызметі аяқталды. Venerable 1908 жылдың 7 қаңтарында қайтадан Channel Fleet қызметіне кірісті. 1909 жылдың ақпанында кеме күрделі жөндеу үшін Чатемге қайтадан жіберілді, осы кезде оның 3 фунттық зеңбіректері алынып тасталды және алдыңғы мачтасына арақашықтық өлшегіш орнатылды. Жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін, Venerable 1909 жылдың 19 қазанында Атлантика флоты қызметіне қайтадан жіберілді. 1912 жылдың 13 мамырында ол Нордегі Екінші үй флотына ауыстырылды және 5-ші ұрыс эскадрильясының құрамындағы ядролық экипажбен резервке жіберілді. 1913 жылы оның торпедаға қарсы торлары алынып тасталды және алдыңғы көпірінде екі іздеу шамдары орнатылды.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, 5-ші шайқас эскадрильясы Портлендте орналасқан Канал флотына тағайындалды. 25 тамызда «Venerable» Портсмут теңіз жаяу әскері батальонының Бельгияның Остенде қаласына қозғалысын қамтамасыз етті. 1914 жылдың қазан айында «Venerable» Довер патруліне қосылды. Ол Бельгия жағалауындағы Вестенде мен Ломбардсийде арасындағы неміс позицияларын бомбалады, 1914 жылдың 26-30 қазанында Изер шайқасында бельгиялық қорғанысқа жасалған неміс шабуылы кезінде. Сондай-ақ, 27-29 қазан аралығында ол Довер патрулінің Бас қолбасшысы, контр-адмирал сэр Хорас Худтың флагманы ретінде қызмет етті. 27-сі күні неміс далалық артиллериясы жағаға жақын жерге жақындатылды, бұл көптеген жеңіл кемелерді шегінуге мәжбүр етті, бірақ мықты бронясы бар «Venerable» неміс U қайығы туралы хабарлар Худты Дюнкеркке кетуге итермелегенше өз орнында қалды. 28 қазанда «Venerable» тағы бір неміс шабуылын тоқтату үшін канонерлік қайық пен үш монитормен бірге қайтадан өз орнына оралды. Сол күні ол белгісіз құмдыққа жеңіл ілігіп қалды, бірақ ол кезде неміс артиллериясының қаупінен тыс болды және су тасқыны кезінде көмекпен өзін босата алды. Айдың соңында Ниупорт маңындағы ашылған шлюздерден су тасқыны жасалып, неміс шабуылын тоқтатып, оларды «Venerable» артиллериясының жете алмайтын ішкі аймаққа бұрды. Жағалаудағы неміс артиллериясы осы уақытқа дейін жасырылғандықтан, теңіз артиллериясымен оларды жою қиын болды, сондықтан «Venerable» қайта шақырылды. 3 қарашада ол Германияның Ярмут қаласына жасаған шабуылы кезінде Шығыс жағалауындағы патрульдерді қолдау үшін жіберілді, бірақ неміс әскери кемелерімен қақтығысқа түспеді. 5-ші шайқас эскадрильясы 1914 жылдың 14 қарашасында Портлендтен Ширнесске көшіріліп, Ұлыбританияға неміс шабуылының мүмкін болуына қарсы күзетті күшейтті. Эскадрилья 1914 жылдың 30 желтоқсанында Портлендке оралды. «Venerable» 1915 жылдың 11 наурызында «Excellent» тендерімен және эскорттық эсминецтермен және мина тастаушы кемелермен бірге Вестенде маңындағы неміс позицияларын бомбалады. Бұл бомбалау Нев-Шапель шайқасында британдықтардың шабуылына немiс назарын аудару мақсатында жасалды. Ол 10 мамырда Дюнкеркті бомбалаған неміс артиллериясын басу үшін қайта оралды, бірақ неміс қарсы батареясының атысы «Venerable»-дің тікелей нысанаға түсуіне немесе сәттілікке жетуіне кедергі келтірді. 1915 жылдың 12 мамырында «Venerable» Дарданелл шайқасындағы жауынгерлік кемені алмастыру үшін Дарданеллге жіберілді. Ол Жерорта теңізіне соғыс кемесімен бірге аттанды; британдықтар екі кеме экипаждарының Бельгиядағы жағалаудағы позицияларды бомбалаудан алған тәжірибесін пайдаланғысы келді. 1915 жылдың 14 тамызынан 21 тамызына дейін ол Сувла шығанағындағы османдық позицияларына қарсы одақтас шабуылдарын қолдады. 21-сі күні ауа райы нашарлап, кемелердің нысаналарды байқауына кедергі келтірді. Қазан айында «Venerable» Гибралтарға жөндеуге келді. 1915 жылдың желтоқсанында жөндеуден кейін ол Адриатика теңізіне итальяндық теңіз күшін австро-венгерлік теңіз күштеріне қарсы күшейту үшін көшірілді. Содан кейін ол Ұлыбританияға оралып, 1916 жылдың 19 желтоқсанында Портсмут кемежайына келді, онда ол тікелей орналастырылды. 1918 жылдың ақпан және наурыз айларында ол мұнда деполық кеме ретінде қайта жабдықталды және 1918 жылдың 27 наурызында Портлендке миналық траулерлер үшін деполық кеме ретінде қызмет етуге көшті. 1918 жылдың тамызына дейін ол Солтүстік патруліне, ал қыркүйектен желтоқсанға дейін Оңтүстік патруліне қосылды. «Venerable» 1918 жылдың желтоқсан айының соңында Портлендте күтімге және сақтауға жіберілді. 1919 жылдың мамырында ол жою тізіміне, ал 1920 жылдың 4 ақпанында сату тізіміне енгізілді. 1920 жылдың 4 маусымында ол Стенли кеме бұзу компаниясына сатылып, 1922 жылы Слауг сауда компаниясына сатылып, 1922 жылдың ортасында тағы бір неміс фирмасына сатылды. Ол Германияға сүйреп әкелініп, бөлшектеуге жіберілді.