«Бұрандалы шешім» – А.Шелдонның 1977 жылғы ғылыми фантастикалық әңгімесі. Жаңа технология адамдардың сексуалды мінез-құлқына қалай әсер етеді? Nebula жүлдесінің иесі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Бұраншы шешімі" – 1977 жылы жарық көрген, американдық психолог Элис Шелдонның Ракуна Шелдон псевдонимімен, ал Джеймс Типтри кіші деген атпен әйгілі болған ғылыми фантастикалық әңгімесі. Әңгіме 1977 жылдың маусымында алғаш жарияланғанда Элис Шелдонның Типтри және "Ракуна" Шелдон есімдерімен байланысты екені жұртшылыққа немесе ғылыми-фантастикалық қауымдастыққа белгісіз болды. 1977 жылдың қазан айында Шелдонның анасы Мэри Хейстингс Брэдлидің қайтыс болуынан бастау алған оқиғалар тізбегі сол жылдың соңында осы псевдонимдердің кімге тиесілі екенін ашты. "Бұраншы шешімі" 1978 жылы үздік повесть үшін "Небула" сыйлығын алды және телефильмге бейімделді. Атау стерильді жәндіктер әдісіне сілтеме жасайды, яғни құнарлы самсырлармен бәсекелесіп, олардың санын азайту үшін стерильденген самсырларды көптеп таратқанда олардың популяциясын жою әдісіне сілтеме жасайды. Бұл әңгіме адамдардың жыныстық қатынасына қатысты ұқсас бұрмалаушылыққа және оның апаттық салдарына арналған.
"The Screwfly Solution" is a 1977 science fiction short story by Raccoona Sheldon, a pen name for American psychologist Alice Sheldon, who was better known by her other nom de plume James Tiptree Jr. When the story was first published in June 1977, the identity of Alice Sheldon as both Tiptree and "Raccoona" Sheldon was unknown to the public or anyone in the science fiction community; a series of events triggered by the death of Sheldon's mother Mary Hastings Bradley in October 1977 resulted in the identity behind the pen names being revealed by the end of the same year. "The Screwfly Solution" received the Nebula Award for Best Novelette in 1978, and has been adapted into a television film. The title refers to the sterile insect technique, a technique of eradicating the population of screwflies by the release of large amounts of sterilized males that would compete with fertile males, thus reducing the native population more with each generation this is done. This story concerns a similar distortion of human sexuality with disastrous results.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Бұл оқиға Колумбияда жәндіктерді құрту әдісімен жұмыс істейтін ғалым Алан мен оның АҚШ-тағы әйелі Энн Алштейннің әйелдерді ерлер ұйымдастырған түрде өлтіру эпидемиясы туралы хаттар мен жаңалықтардан үзінділер алмасуымен басталады. Қылмыскерлер бұл табиғи инстинкт деп санайды және оны қанағаттандыру үшін күрделі мизогиниялық ұстанымдар құрастырған. Мысалы, жаңа діни қозғалыс қырқындармен бірге таралуда: Адамның ұлдары әйелдердің жаман екеніне, Едем бағы әйелдер келгенге дейін жұмақ болғанына және Құдай оларға барлық әйелдерден құтылуды бұйырып отырғанына сенеді. Одан кейін Құдай баршаны мәңгілікке тірілтеді немесе ұрпақ берудің жақсырақ жолын ашады (нақты не болатыны оларға белгісіз еді). Дін алғаш пайда болғанда, ұйымдасқан кісі өлтірулерге дейін, идеологияның таралуын тоқтатуға көбінесе тырысылмады, сондай-ақ ерлер бақылайтын аймақтардан әйелдерді қуу әрекеттеріне де кедерес келтірілмеді. Кейбір әйелдер қарсылық көрсетті, мысалы, үш әйел Әуе күштерінің ұшағын ұрлап, Даллас қаласын бомбалады, бірақ ұйымдасқан қарсылық болған жоқ. Бастапқыда жаңалықтарды кеңінен цензуралады, себебі үкімет бұл жаппай психологиялық гистерия деп санды және жаңалықтарды басып тастау арқылы оны тоқтатуға болады деп ойлады, осылайша оның таралуын болдырмақшы болды. Алайда, ғалымдардың аз тобы шындықты анықтады: атмосферада жұқпалы агент таралып, ер адамдардың жыныстық құштарлығын зорлық-зомбылыққа айналдырады. Ал, сезімтал және мейірімді Алан өзі де осы құштарлыққа беріліп бара жатқанын түсінеді және оған қарсы тұруға, сондай-ақ әйелдерден оқшаулануға тырысады. Осы оқиғалар кезінде оның әйелі мен жасөспірім қызы ана мен қыз арасындағы қақтығыстарға ұшырайды: әкесіне адал қыз анасының ескертулеріне сенуден бас тартады. Ол әкесіне бару үшін жасырын түрде қашып кетеді, ол оны өлтіреді, ал одан кейін өзінің жасаған ісінің қорқыныштылығын түсініп, өзіне қол жұмсайды. Энн ауру тропикалық аймақтарда басталып, басқа жаққа тарағандықтан, солтүстікке, Канадаға қашып кетеді. Соңында, әйелдерді өлтіруді көздеген бүкіл қоғамның қуғынында жүрген Энн осы обаның бастауын және себебін анықтайды: шетелдік түр адамзатты өз-өзіне жоюға қасақана итермелеп отыр, осылайша шетелдіктер Жерді өздеріне иелене алады.
The story begins with an exchange of letters and news clippings between Alan, a scientist working on parasite eradication using sterile insect technique in Colombia, and his wife Anne Alstein at home in the U. S., concerning an epidemic of organized murder of women by men. The murderers feel it is a natural instinct and have constructed elaborate misogynistic rationalizations for it. For example, a new religious movement is spreading along with the murders: the Sons of Adam, who believe that women are evil, that the Garden of Eden was a paradise before women were introduced, and that God is telling them to get rid of all of the women, and after that, God will either make everyone live forever or reveal a better way to reproduce (they were unclear about what exactly would happen). When the religion initially arises, prior to the organized murders, little is done to stop the ideology's spread, nor are their actions of evicting women from the areas the men control prevented. Some women fought back, such as three women who stole an Air Force plane and bombed Dallas, but there was no organized resistance. Initially, there was extensive censoring of the news, as the government believed that it was a case of mass psychological hysteria, and could be snuffed out by suppressing the news, thus preventing its spread. However, a minority of scientists figured out the truth: Some kind of infective agent is spread in the atmosphere, turning human male sexual impulses into violent ones. Alan, a sensitive, kindly man, realizes that he himself is succumbing and tries to resist the impulses, as well as isolate himself from women. While this occurs, his wife and teenaged daughter have a number of mother–daughter conflicts: the daughter, faithful to her father, refuses to believe her mother's warnings about him. She sneaks off to visit her father, and he murders her, killing himself after the horrific realization of his action. Anne flees north, to Canada, since the disease began in the tropical zones and spread outward. In the end, Anne, pursued by an entire society bent on femicide, discovers the source and motivation behind the plague: an alien species is intentionally causing the human race to destroy itself so that the aliens can have Earth for themselves.
Негізгі ұғымдардың түсіндірмесі
Барнхард Брейтуайт, сондай-ақ Барни деп те аталады. Жәндіктер профессоры. Алан – Энн Алштейннің күйеуі. Жәндіктер профессоры. Эмиді өлтірді. Өзін-өзі өлтірді. Энн Алштейн – Аланның әйелі. Оқиға аяқталғаннан кейін өз-өзіне қол жұмсаған болуы мүмкін. Эми – Алан мен Энн Алштейннің қызы. Алан өлтірді. "Ангелдер" – адамзатты жою жобасының барысын бақылау үшін жерге түсетін жандар. Скрипфлай ерітіндісі – жәндіктер популяциясын жоюға арналған стерильді жәндіктер әдісі. Оқигада үш мысал келтірілген: скрипфлай, "шырша құрты" және "қамыстың құрты". Бұл үш мысалдың жұмыс істеу механизмі бірдей емес: Ұрғашы скрипфлайлер бір рет ғана жұптасады, сондықтан тоқсан еркек Ұрғашыны жою үшін сәтті жұптасуы керек. Шырша құртында болса: "Ол еркектің Ұрғашымен байланысқаннан кейін бұрылуына кедерес келтіріп, оның орнына басымен жұптасады". Қамыстың құрттары көптеген еркектердің бірнеше феромон бөлетін Ұрғашылардың айналасына жиналатын үлкен топтарда жұптасады, сондықтан техника "Феромонды шоғырландыру, стерильденген Ұрғашыларды босату" болды. Лордоз – көптеген сүтқоректілерде, соның ішінде кеміргіштерде, пілдерде және мысықтарда кездесетін жыныстық рефлекс. Бұл әйел жұптасқан кезде пайда болады және алдыңғы аяқтарының төмендеуі, артқы аяқтарының созылуы, жамбасының көтерілуі, омыртқаның иілуі және құйрықтың көтерілуі немесе жанына жылжуы түрінде көрінеді. Оқигада бұл әйелдерде еркек агрессиясынан өлімге бейімділікке дейін күшейтілген.
Barnhard Braithwaite – also known as Barney. Professor of insects. Alan – Husband of Anne Alstein. Professor of insects. Killed Amy. Killed by himself. Anne Alstein – Wife of Alan. Probably killed by herself shortly after the story ends. Amy – daughter of Alan and Anne Alstein. Killed by Alan. "Angels" – aliens who go down to earth to monitor the progress of their human extermination project. The Screwfly Solution – The sterile insect technique for exterminating insect populations. The story gave three examples – the screwfly, the "spruce budworm", and the "canefly". These 3 examples do not all operate the same way: Female screwflies mate only once, so a sterile male must successfully "mate" to eliminate a female. For the spruce budworm, "It seems it blocks the male from turning around after he connects with the female, so he mates with her head instead." Caneflies mate in big events where many males flock around a few pheromone releasing females, so the technique was to "Concentrate the pheromone, release sterilized females". Lordosis – A sexual reflex present in most mammals including rodents, elephants, and cats. It happens when a female is mating, and it exhibits as a lowering of the forelimbs, with the rear limbs extended, and hips raised, ventral arching of the spine and a raising, or sideward displacement, of the tail. In the story, it is exaggerated in human females to the point of them passively accepting death by male aggression.
Басқа медиа
"Скрипфлай шешімі" 2006 жылғы 8 желтоқсанда Showtime телеарнасының "Қорқыт шеберлері" сериясы үшін сценарист Сэм Хамм мен режиссер Джо Данте түсірген телефильмге бейімделді. Бұл туынды Марк Даниелевскидің "Таныс" жобасының 3-томында да еске алынған. 1955 жылғы маусымдағы "Галактика ғылыми-фантастикалық" журналының редакторы Х.Л. Голд бұл әдіс арқылы скрубфлилерді жою және олардың жойылуын шетелдік шабуылдың негізі ретінде қарастырған.
"The Screwfly Solution" was adapted into a television film by screenwriter Sam Hamm and director Joe Dante for the Showtime network's Masters of Horror series, premiering December 8, 2006. It has also been referenced in Mark Danielewski's project, The Familiar vol. 3. In the June 1955 issue of Galaxy Science Fiction magazine the subject of screwflies and their eradication through this method is mentioned as a basis for alien invasion in the editorial by H. L. Gold.
Ғылыми негіз
1925 жылы ми қабығы алынып тасталған жануарлардағы ашу-ызаға ұқсас мінез-құлқыны сипаттау үшін "жалған ашу-ыза" деген ұғым ұсынылды. Бұл орталық нерв жүйесі мен агрессивті мінез-құлық арасындағы байланыстың алғашқы ашылуы болды. 1928 жылғы мақалада гипоталамусты электрмен стимуляциялау мысықтарда шабуылдау мінез-құлқын тудыруы мүмкін екені көрсетілген. 2011 жылғы зерттеуде ventromedial гипоталамустағы нейрондарды оптогенетикалық стимуляциялау еркек тышқандарды әйелдерге, жансыз заттарға және басқа еркек тышқандарға шабуыл жасауға итермелейтіні анықталды. Бұдан әрі, "күресу және жұптасуға қатысатын, бірақ ерекше нейрондық топтар" табылды. Шабуыл кезінде белсенді нейрондар жұптасу кезінде тежеледі, бұл осы қарсы әлеуметтік мінез-құлықтар арасындағы бәсекелестікке мүмкіндік беретін нейрондық негізді білдіреді.
In 1925, the concept of sham rage was proposed to describe rage like behaviors in animals with cerebral cortex removed. This is an early discovery of connection between central nervous system and aggressive behaviors. A 1928 paper reported that electrical stimulation of the hypothalamus can evoke attack behaviour in cats. A 2011 paper demonstrated that optogenetic stimulation of neurons in the ventromedial hypothalamus causes male mice to attack both females and inanimate objects, as well as males. Further, it was discovered "overlapping but distinct neuronal subpopulations involved in fighting and mating. Neurons activated during attack are inhibited during mating, suggesting a potential neural substrate for competition between these opponent social behaviours."