Кіріспе

18 ғасырдағы ағылшын Шекспир зерттеушісі және ғалым Ричард Фармер FRS FSA (1735–1797) – Шекспирді зерткен ғалым және Кембридж университетінің Эммануэль колледжінің магистрі. Ол 1767 жылы жарық көрген «Шекспирдің білімі туралы эссесімен» танымал, онда Шекспирдің классикалық әдебиеттер туралы білімі аудармалар арқылы келгенін, ал ол аудармалардағы қателерді қайталады деп тұжырымдады.

Өмір

Фармер 1735 жылғы 28 тамызда Лестерде дүниеге келді. Ол Ричард Фармердің екінші ұлы, оның әйелі Ханна, Джон Книббтың қызы. Ол Лестердегі тегін грамматикалық мектепте, динге қызмет етуші Джеррард Андрюздің басшылығымен білім алды, ал 1753 жылы Кембридждегі Эммануэль колледжіне зейнеткер ретінде қабылданды. 1757 жылы B.A. дәрежесін алып, «аға оқыс» атанды. Сол жылғы ең үздік түлектерге Эммануэль колледжінде берілетін күміс кубок үшін Уэнли Соубриджпен сәтті бәсекелесті. 1760 жылы M.A. дәрежесін алды және колледжінің классикалық мұғалімі ретінде Мистер Бикхемды алмастырды. Шәкірттік қызметін атқарып жүрген жылдары Суавеси шіркеуіне қызмет етті. 1763 жылғы 19 мамырда Фармер Антикварлар қоғамының мүшесі болып сайланды. 1765 жылы университетте кіші проктор болып қызмет етті. Ол бұрыннан-ақ кең кітапхана жинап, ғалым және көне заттарды зерттеуші ретінде танымал болған. 1765 жылы Сэмюэл Джонсон Кембриджге келгенде Эммануэльде Фармермен «қуанышты кездесу» өткізді. Екі ғалым кейін әдеби тақырыптар бойынша хат алмасып тұрды. Бірде Джонсон Фармерден Джордж Стивенске Шекспир көрген аудармаларға көмектесуін сұрады, ал екіншісінде ол өзі университет тізілімдерінен Кембридж түлектері туралы ақпарат сұрады. 1767 жылы B.D. дәрежесін алды, ал 1769 жылғы 8 шілдеде Лондон епискобы Ричард Террик оны Уайтхоллдағы Корольдік капелласында уағыз оқушылардың бірі етіп тағайындады. Лондонға келгенде ол әдетте Bloomsbury, Queen Square-дегі әйгілі дәрігер доктор Энтони Аскеудің үйінде тұратын. 1775 жылы доктор Ричардсон қайтыс болғаннан кейін, ол Эммануэль колледжінің магистрі болып сайланды, ал аға оқыс Генри Хаббард бұл лауазымнан бас тартты. Ол енді D.D. дәрежесін алды және көп ұзамай оның орнын кейіннен Клойн епискобы болған доктор Уильям Беннет басты. 1775–76 және 1787–8 жылдары университет вице-канцлері қызметін атқарды. Оның бірінші өкілеттігі кезінде университет үкіметтің американдық саясатын қолдап, патшаға арнаған үндеуді қабылдады. Капуттың бір мүшесі университет мөрі бар орынның кілтін беруден бас тартты, ал Фармер есікті қазылтырлық балғамен ашуға мәжбүр болды – кейбір өмірбаяндар оның барлық келешектегі жоғарылауларының себебі болды деп есептейді. Корпус-Кристи колледжінің магистрі доктор Барнардистон қайтыс болғаннан кейін, ол (1778 жылғы 27 маусымда) бірауыздан университеттің бас кітапханашысы болып сайланды. 1780 жылғы сәуірде оны епископ Ричард Хёрд Личфилд соборындағы Алревас пребендісіне тағайындады. 1782 жылғы наурыз айында ол Кентербери шіркеуінің тоғызыншы пребендісінде канон болып тағайындалды. Бірнеше жыл осы пребендті пайдаланғаннан кейін, ол Уильям Питттің 1788 жылғы 19 наурызда Санкт-Пол соборындағы Consumpta per Mare пребендісі мен канонерлік резиденциясына тағайындауына байланысты одан бас тартты. Өмірінің соңғы жылдарын Эммануэль колледжі мен Амен бұрышындағы тұрғын үй арасында өткізді. Ол клубтардың мүшесі болды: Бленхайм тавернасындағы Эумелеан клубы, Бонд-стрит, оның президенті доктор Джон Эш болды, Өсірілмейтін клуб, Королеваның басы, Холборн, оның президенті Исаак Рид болды және доктор Джонсон мен сэр Джошуа Рейнольдс құрған Әдеби клуб. Фармер екі рет Питттің консервативті принциптері үшін ұсынған епископтық лауазымнан бас тартты. 1796 жылы Оксфордта оқуға қабылданды. 1797 жылғы 8 қыркүйекте ұзақ және ауыр науқастан кейін Эммануэль колледжінің ложасында қайтыс болды және шіркеуде жерленді. Оның есіне монастырларда Самуэль Парр жазған латын эпитафийімен жазылған ескерткіш орнатылды. Оның портреті Джон Джонс Джордж Ромни салған суретінен түсірілді.

Шығармалары

Досы Айзек Рид оның Эммануэльдегі жеңіл мінезімен, табысты ұстаз ретіндегі беделіне тоқталды, бірақ ғалым ретінде ол өнімді болған жоқ. Жастығында ол ағылшын тарихын оқуға арналған нұсқаулар жазды, олар 1791 жылы «Еуропалық журналда» және Уильям Сьюардтың «Биографиянасында» жарияланды. 1766 жылдың 15 мамырында Фермер университет баспасынан Томас Стейвли жазған Лестер тарихын басып шығару туралы ұсыныстарды жариялады, бірақ ақырында бұл жоспардан бас тартты. Стейвлидің жинақтары, дін қызметкері Сэмюэл Карте жинаған материалдармен бірге, бірнеше түпнұсқа қолжазбалар мен гравировкаланған бірнеше тақталарды Джон Николске сыйлады, ол оларды өз еңбегі «Лестерширде» пайдаланды. 1767 жылы ол өзінің жалғыз жарық көрген еңбегінің – өзінің досы және мектептесі Гумлидің Джозеф Крэдокқа арналған «Шекспирдің білімі туралы эссе» (Кембридж) алғашқы басылымын шығарды. Сол жылы оның кеңейтілген екінші басылымы жарық көрді. 1789 жылы Лондонда үшінші басылымы басылды. 1821 жылы Лондонда төртінші басылымы жарық көрді. Эссе Джордж Стивенстің 1793 жылғы Шекспир басылымында, Ридтің 1803 жылғы басылымында, Харристің 1812 жылғы басылымында және Босвеллдің 1821 жылғы «Variorum» басылымында да кездеседі. Фермер Шекспирдің классикалық тарих туралы білімін аудармалар арқылы екінші қолдан алғанын болжады. Оның сирек кездесетін трактаттармен және көне ағылшын әдебиетімен толы кітапханасы 1798 жылы Лондонда сатылды. Каталог 379 беттен тұрады, ал жеке кітаптардың саны 8155-ке жетеді; ол 2210 фунт стерлингке сатылды. 1792 жылы Лондонда «Доктор Фермер мен Кембридждік тігінші Питер Мусгрейв арасындағы шайқас» атты жалақпамфлет пайда болды.