Кіріспе

Фримонт мәдениеті немесе Фримонт халқы – Колумбқа дейінгі археологиялық мәдениет, оның аты Америка Құрама Штаттарының Юта штатындағы Фримонт өзенінен шыққан. Бұл мәдениеттің ескерткіштерін жергілікті халықтар, Навахо және Уте тайпалары сияқты адамдар тапқан. Навахо мәдениетінде бұл суреттер күйдіргінге дейін өмір сүрген адамдарға жатқызылады. Фримонт өзенінің өзі американдық саяхатшы Джон Чарльз Фремонттың құрметіне аталған. Олар қазіргі Юта штатының және Невада, Айдахо, Вайоминг және Колорадо штаттарының бір бөлігінде біздің заманымыздың 1-ші жылынан 1301-ші жылына дейін (2000-700 жыл бұрын) қоныстанған. Олар оңтүстікте орналасқан және шамамен бір уақытта өмір сүрген, бірақ олардан ерекшеленетін Ежелгі Пуэбло халықтарымен шектес болған.

Орналасқан жері

Фримонт үнділік мемлекеттік паркі Юта штатының Севьер округіндегі Клер Крик каньоны аймағында орналасқан және Ютадағы Фримонт мәдениетінің ең ірі орны болып табылады. Рейндж-Крик, Юта штатында мың жылдық шұңқырлы үйлер, петроглифтер және басқа да Фримонт артефакттары табылды. Жақын жердегі Nine Mile Canyon өте көп Фримонт тас өнерімен танымал. Басқа да орындар Сан-Рафаэль үстіртінде, Капитолий риф ұлттық паркінде, Динозаврлар ұлттық ескерткішінде, Сион ұлттық паркінде және Аркалар ұлттық паркінде кездеседі.

Атауы

"Фремонт" атауы алғаш рет Ноэль Морс өзінің 1931 жылғы "Юта штатындағы Фремонт өзенінің ежелгі мәдениеті" кітабында құралдар, өнер, сәулет және қыш ыдыстардан тұратын археологиялық жиынтыққа қолданылды. 1776 жылы Домингес-Эскаланте экспедициясының мүшесі Фрей Эскаланте оларды "Тиуас" немесе "Теуас" деп атады, бұл қазіргі Тива пуэблоларымен этнографиялық салыстыру арқылы жасалды. Ол Колорадо платосы туралы былай жазды: "Тиуас, Теуас және басқа да үндістер осы патшалыққа көшіп келген жер; мен көрген пуэблолардың қираған орындары оны көрсетеді, олардың пішіні кейін Нью-Мексикодағы өздеріне берген пішінге ұқсас; сондай-ақ, мен аталған аймақта көрген саз және қыш сынықтары бүгінгі Теуас тайпалары жасаған заттарға ұқсайды." Джон Стюард 1871 жылғы 4 тамыздағы күнделігінде Колорадо өзенін зерттеу экспедициясы барысында екі қабір тапқанын және "Бұл елдің осы бөлігінде бір кезде тұрған және көп жылдар бұрын қуылған Моки тайпаларының қабірлері болуы мүмкін" деп болжады. Олардың қираған орындары өзен бойындағы бау-бақшалардың өмір сүруге қолайлы болған жерлерінде кездеседі. Қазіргі заманғы зерттеулер бұл жиынтықты біртұтас мәдени топ емес, "Фремонт кешені" деп атаудың дұрыс екенін көрсетеді, себебі "Фремонт" деген жалпы атау шектеулі, бөлек бірлік бар екенін білдіреді, ол "оңай сипатталмайтын немесе жіктеле алмайтын халықты анықтауда сәтсіздікке ұшырайды".