Кіріспе

Колорадо штатының Монтесума округі – АҚШ-тың Колорадо штатының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан округ. 2020 жылғы халық санауы бойынша халық саны 25 849 адамды құрайды. Округ орталығы – Кортес қаласы. Монтесума округінде көптеген археологиялық маңызы бар үнді тайпаларының құрылыстары сақталған, олар ең әйгілісі Меса-Верде ұлттық паркі, Ежелгі каньондар ұлттық ескерткіші, Юкка үйі ұлттық ескерткіші және Ховенвип ұлттық ескерткішінде кездеседі. Монтесума округі Уте таулық үнді резервациясының көп бөлігіне де мекенжай, ол Уте ұлтының Уэминуч тобының, Уте таулық Уте тайпасы ретінде танымал, оның бас кеңсесі Тоуаок қаласында орналасқан.

Тарих

Монтесума округі шамамен 600 жылдан бері қоныстанған, ал 12 ғасырда халық саны шамамен 100 000 адамды құрады, бұл қазіргі халық санынан төрт есе көп. Бірақ, 1200 және 1300 жылдар аралығындағы оқиғалар тізбегі салдарынан барлық тұрақты елді мекендер тасталып кетті, ал 1870 жылдарға дейін аймақ көшпелі юта және навахо тайпалары арасында даулы болды. Монтесума округі 1889 жылдың сәуір айында Колорадо штатының заң шығарушы органы Ла-Плата округінің батыс бөлігінен құрылды. Округ Мексикада испан басқыншылығы кезінде ацтек империясы құлдыраған тұста император болған Моктесума II құрметіне аталған. Меса-Верде ұлттық паркіндегі ғимараттардың қираған қалдықтары сол кезде ацтектерге тиесілі деп есептелген.

География

АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 2040 шаршы миль (5284 км2) құрайды, оның 2030 шаршы милі (5258 км2) құрлық, ал 11 шаршы миль (28 км2) (0,5%) су. Бұл ірі округ, оның аумағының шамамен 1/3 тайпалық жерлерге, 1/3 федералдық жерлерге (Ұлттық саябақтар қызметі, АҚШ Орман шаруашылығы қызметі және Жерді басқару бюросы басқарады) және 1/3 жеке меншікке немесе штаттық/округтік жерлерге тиесілі. Округ топографиялық тұрғыдан да алуан түрлі: биіктігі шамамен 6000 футтан (1829 м) 13200 футтан (4023 м) асып, биік Колорадо платосының шөлінен альпілік тундраға дейін өзгереді. Округ Колорадодағы екінші ірі су қоймасы – Макфи су қоймасына, сондай-ақ көптеген басқа ірі су қоймаларына және жүздеген жеке көлдер мен тоғандарға ие. Округ аумағының көп бөлігі суармалы егіс жерлері, онда жеміс-жидектер, ірі қара мал мен қой, бұршақ өндіріледі. Округ 160 және 491 (бұрынғы US 666) АҚШ тас жолдарымен және Кортес қалалық әуежайы арқылы қызмет көрсетіледі. Теміржол қатынасы жоқ, бірақ Манкос және Долорес 1890 жылдары теміржол қалалары ретінде құрылған.