Кіріспе
1587-1620 ж. ағылшын актері және драматургі
Натан Филд (кейде Филд деп те жазылады; 17 қазан 1587 – 1620) – ағылшын драматургі және актері.
Өмір
Оның әкесі пуритан уағыздаушысы Джон Филд болса, ағасы Теофилус Филд Лландафф епископы болды. Оның Натаниел есімді тағы бір ағасы актермен шатасып, баспагер болып жұмыс істеді. Нейтанның әкесі Лондонның қоғамдық ойын-сауықтарына қарсы болды: ол 1583 жылы Бейаргарденде, жексенбі күні аю аулау кезінде, көп адамның қаза болуына себеп болған қоғамдық орындықтың құлауына Құдайдың жазасын жатқызған уағыз айтты. Нейтан театр карьерасын жоспарламаған болуы мүмкін; ол 1590-шы жылдардың соңында Ричард Малкастердің Санкт-Полс мектебіндегі оқушысы болды. 1600 жылға дейін ол Елизаветаның хорының шебері Натаниел Джайлспен танысып, Блэкфрайрс театрында жаңа жігіттер труппасының менеджерлерінің бірі, «Капеллалық балалар» немесе «Блэкфрайрс балалары» деп аталғандардың ықпалына түсті. Ол өмірінің соңына дейін осы мамандықта жұмыс істеді, кейіннен драматургті де қосты. Джон Филд 1588 жылдың 26 наурызында жерленді. Джон Филд қайтыс болғанда, жеті баласы қалды, ең үлкені он жеті жаста еді. Ол барлық мүлігін әйелі Жоанға қалдырды. Бірінші бала – 7 мамырда шомылдырылған қыз, ал бірінші ұл – 4 қаңтарда 1572 жылы шомылдырылып, әкесінің құрметіне Джон деп аталды. Теофил 1574 жылдың 22 қаңтарында, Джонатан – 1577 жылдың 13 мамырында, Натаниел – 1581 жылдың 13 маусымында, Елизавета – 1583 жылдың 2 ақпанында, ал Натан – 1587 жылдың 17 қазанында шомылдырылды. Екі қызы туралы көп мәлімет жоқ: Доркас 1590 жылдың 9 қарашасында Эдвард Райсқа үйленді; Елизавета 1603 жылдың 14 маусымында, Доркас үйленген жасында, жиырма жасқа толғанда Блэкфрайрсте жерленді. Джон Филд-кішінің өмірі туралы бізге ештеңе белгілі емес. Джонатан Филд 1640 жылы қайтыс болды. Теофил әкесінің кәсібін жалғастырды. Ол үйленді және өсиетімен барлық мүлкін әйелі Алисаға қалдырды. 1636 жылдың 2 маусымында қайтыс болып, Херефорд соборында жерленді. «Корольдің балаларының» мүшесі ретінде Филд 17 ғасырдың басында Блэкфрайрсте қойылған жаңашыл драмада ойнады. Каст тізімдері оны Бен Джонсонның «Синтияның тойы» (1600) және «Поэтастер» (1601) пьесаларымен байланыстырады; 1641 жылғы кварто оны Джордж Чапменнің «Басси Д’Амбуасымен» байланыстырды. Онжылдықтың соңында ол «Эпикоэнда» ойнады және, мүмкін, Фрэнсис Бомонттың «Жарлы шыршаның салтбастысы» пьесасында Хамфри рөлін сомдады. Сол жылдары ол Джонсонның «Волпоне» және «Катилина», сондай-ақ Джон Флетчердің «Сәтті шопанша» пьесаларына мақтау өлеңдерін жазды. Филд сонымен қатар балалар труппасының мүшесі болды және «Eastward Hoe» және Джон Дэйдің «The Isle of Gulls» пьесаларынан туған ресми наразылықтан кейін қысқа уақытқа қамауға алынды; соңғы қамау Бриджуэлл түрмесінде болды. Филд 1613 жылға дейін, жиырма алтыншы жасына дейін балалар труппасында болды. Ол 1600 жылдардың жігіт актерлерінің ішіндегі жалғыз адам болып көрінеді, 1609 жылы Филип Россетер мен Роберт Кейсар компанияны басқарған кезде Блэкфрайрс труппасында қалды. Бұл компанияда ол Уайтфрайрс театрында және жиі сотта Бомонт пен Флетчердің «Кокскомбы» сияқты пьесаларда ойнады. Осы кезеңнің соңғы жылдары оның алғашқы пьесалары жарық көрді: «Әйел – ауа райы» және «Адал адамның байлығы» (соңғысы Флетчер мен Филип Массинджермен бірлесіп жазылған). 1613 жылы Россетер өзінің компаниясын Филипп Хенслоу басқарған леди Елизаветаның труппасымен біріктірді. Swan Theatre және Hope Theatre театрларында ойнаған Филд Томас Миддлтонның «Cheapside» және Джонсонның «Бартоломей жәрмеңкесі» пьесаларында ойнады. Соңғы пьесада ол Кокс немесе Литтлвит рөлін сомдаған болуы мүмкін, ал соттағы қойылымнан кейін компания үшін ақы алды. Бұл жылдарда белгілі бір дүрбелең болды; Хенслоудың іскерлік тәжірибесі оның актерлерінің оған қарсы белгілі бір «шағымдарды» жазуына әкелді, ал Россетердің Блэкфрайрсте жаңа жеке театр (Портер залы) салуға жасаған әрекеті қала мен Тайлық кеңес тарапынан тоқтатылды. Бұл кезең Хенслоу қайтыс болғаннан кейін аяқталды, Россетер жоспарларынан бас тартты, ал леди Елизаветаның труппасы қысқа уақытқа бірігіп, содан кейін Принц Чарльздың труппасынан бөлініп, елде гастрольдеді. Филд үшін бұл кезең, болжам бойынша, қанағаттанарлық аяқталды: 1616 жылдың соңында ол Корольдің труппасына қосылды. Корольдің труппасымен бірге Филд «Волпонедегі» Вольтор және «Алхимиктегі» Фейс рөлінде ойнады. Ол қандай басқа рөлдерді ойнағаны белгісіз; Джон Пейн Коллиердің актерді Отелло рөлімен байланыстырған эпиграммасы – бұл жалған. Эдмонд Малоун Филд компанияда әйелдер рөлін ойнады деп болжады; О. Дж. Кэмпбелл, алайда, ол жас екінші рөлдерді ойнады деп болжайды. Әрине, ол Флетчердің көптеген пьесаларында, сондай-ақ Шекспирдің пьесаларында ойнады; болжам бойынша, ол өзінің «Айларға өтеу» (1618 жылы жарық көрген, бірақ бұрын жазылған) және Филип Массинджермен бірлесіп жазған «Жазалы құдайы» пьесаларында да ойнады. Филд 1619 жылдың мамыры мен 1620 жылдың тамызы арасында қайтыс болды. Ғалымдар мен сыншылар оның заманындағы бірқатар пьесаларға Филдтің авторлық үлесін жақтады, ең көп таралғаны – «Бір пьесада төрт пьеса», «Адал адамның байлығы», «Коринф патшайымы» және «Мальта рыцары», Флетчер мен оның серіктерінің пьесалары. Филд замандастарының арасында әйелдерге жақын адам ретінде танымал болды; Уильям Трумбуллдың баяндауында Аргилл графының әйелінен туған баласы бар екені айтылады. Филдтің суреті Лондонның Ұлыбританиядағы Дулвич сурет галереясында сақталған, онда ол жүрегіне қолын тіреген мұңды кейіпте бейнеленген. Бұл картина актердің «кейіпте» бейнеленген алғашқы суреттерінің бірі болуы мүмкін екені айтылады. Суретшінің аты белгісіз, бірақ кейбіреулер оны Уильям Ларкин салғанына сендіреді.
Мәдени сілтемелер
Сьюзан Купердің "Көлеңкелер патшасы" атты балалар романында Натан Филд кейіпкер ретінде суреттелген. 1599 жылы өтетін оқиға, Филдтің Ричард Малкастердің Сент-Полс мектебіндегі оқушысы болғандығын басты сюжеттік желіге айналдырады. Романның Натан Филді, Шекспирдің "Глобус" театрында қысқа мерзім жұмыс істейді, бірақ ол шын мәнінде 1999 жылдан келген, осы аттас бала, ол жас Элизавета дәуіріндегі актермен орын алмастырған.