Спорттағы ойын қарқынын реттеу үшін қолданылатын таймер – shot clock. Баскетбол, су полосы, теннис сияқты түрлі спорт түрлерінде 24-35 секундтық уақыт шегі бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Спорттағы ойын қарқынын реттеуге арналған сағат – ойындар мен спортта қолданылатын сағат.
Clock used for pace of play in sports
the clock used in games and sports
Шот сағаты – әртүрлі ойындар мен спортта қолданылатын кері санау таймері, команда гол соғуға тырыспас бұрын ойын обьектісін қанша уақыт бойы иелене алатынын көрсетеді. Шот сағаттары баскетбол, су полосы, каноэ полосы, лакросс, покер, рингет, корфбол, теннис, он пин боулинг және түрлі кезекті спорт түрлері сияқты бірнеше спорт түрлерінде қолданылады. Бұл американдық және канадалық футболда қолданылатын ойын сағатына және бейсболда қолданылатын питч сағатына ұқсас. Бұл мақалада негізінен баскетболда қолданылатын шот сағаты қарастырылады. Баскетболдағы шот сағатының белгіленген уақыты лигаға байланысты 24–35 секундты құрайды. Бұл сағат команданың алаңға ие болып, гол соғуға тырысуға дейін қанша уақыты бар екенін көрсетеді. Оны, әсіресе НБА және басқа лигаларда, соққы сағатының ұзақтығы болғандықтан, көбінесе «24 секундтік сағат» деп атайды. Егер команда гол соғуға тырыспас бұрын шот сағаты нөлге жетсе, команда шот сағатын бұзған болып есептеледі, бұл алаңды жоғалтумен жазаланады. Көптеген кәсіби және колледждік баскетбол алаңдарында шот сағаты ойын сағатының астындағы әрбір доңғалақтың үстіне орнатылған дисплейде үлкен қызыл цифрлармен ойыншылар мен көрермендерге көрсетіледі. Кейбір колледждер мен әуесқойлар орындарында бұл дисплей еденде немесе соңғы сызықтың артындағы қабырғаға орнатылуы мүмкін. Шот сағаты ойын сағатымен бірге қолданылады, бірақ ол ойын кезеңінде қалған уақытты көрсететін ойын сағатынан ерекшеленеді. Шот сағаты алғаш рет 1954 жылы НБА-да ұпай жинауды арттыру және бұрынғыдай ойынды созу тактикасын азайту мақсатымен енгізілді. Ол сол кездегі жаңадан құрылған лигаға жанкүйерлердің қызығушылығын арттырғаны үшін мақталады және содан бері баскетболдың көптеген ұйымдастырылған деңгейлерінде қабылданды.
A shot clock is a countdown timer used in a variety of games and sports, indicating a set amount of time that a team may possess the object of play before attempting to score a goal. Shot clocks are used in several sports including basketball, water polo, canoe polo, lacrosse, poker, ringette, korfball, tennis, ten pin bowling, and various cue sports. It is analogous with the play clock used in American and Canadian football, and the pitch clock used in baseball. This article deals chiefly with the shot clock used in basketball. The set amount of time for a shot clock in basketball is 24–35 seconds, depending on the league. This clock reveals how much time a team may possess the ball before attempting to score a field goal. It may be colloquially known as the 24 second clock, particularly in the NBA and other leagues where that is the duration of the shot clock. If the shot clock reaches zero before the team attempts a field goal, the team has committed a shot clock violation, which is penalized with a loss of possession. At most professional and collegiate basketball courts the shot clock is displayed to the players and spectators in large red numerals below the game clock on a display mounted atop each backboard. In some collegiate and amateur facilities this display might be located on the floor or mounted to a wall behind the end line. A shot clock is used in conjunction with a game clock but is distinct from the game clock which displays the time remaining in the period of play. The shot clock was originally introduced in the NBA in 1954 as a way to increase scoring and reduce stalling tactics that were commonly used before its inception. It has been credited with increasing fan interest in the then fledgling league, and has since been adopted at most organized levels of basketball.
Тарих
НБА 1954 жылдан бері 24 секундтық шектеуді қолданып келеді. FIBA 1956 жылы 30 секундтық тақырып сағатын енгізді және 2000 жылы 24 секундқа өтті. Әйелдер ұлттық баскетбол қауымдастығы (WNBA) бастапқыда 30 секундтық сағатты пайдаланды, ал 2006 жылы 24 секундқа өтті. Колледж баскетболында 30 секундтық тақырып сағаты қолданылады (төменде егжей-тегжейлі ақпарат келтірілген).
The NBA has had a 24 second limit since 1954. FIBA introduced a 30 second shot clock in 1956 and switched to 24 seconds in 2000. The Women's National Basketball Association (WNBA) had a 30 second clock originally and switched to 24 seconds in 2006. Collegiate basketball uses a 30 second shot clock (details below).
Өмірбаян
НБА шабуыл сағатының енгізілуіне дейін жанкүйерлерді тартуда (және жағымды медиа жарияланымдарда) қиындықтарға тап болды. Ежелде алда келе жатқан командалар уақытты таусыру үшін допты үздіксіз өтістіріп отыратын. Артынан келе жатқан команданың мүмкіндігі тек ереже бұзу арқылы допты қайтару болатын, одан кейін бос лақтыру жасалатын. Көптеген ереже бұзулармен және аз ұпайлы ойындар жанкүйерлерді жалықтыратын. Ең шектен шыққан жағдай 1950 жылдың 22 қарашасында болды, онда Форт-Уэйн Пистонс Миннеаполис Лейкерсті рекордтық ең төменгі есеппен – 19:18, төртінші ширектепте 3:1 есебімен жеңді. НБА президенті Морис Подолофф: «Біздің лигада, біздегі жұлдыздардың санына байланысты, біз үлкен есептерге жетуіміз керек» деді. «Сиракуз Пост Стандарт» газетінің ұзақ жылдар бойы баскетбол туралы жазған журналисі Джек Эндрюс, Ферристің Дэнни Биазоның Иствуд боулинг аллеясында отырып, салфеткаға шабуыл сағатының әртүрлі формулаларын жазатынын жиі еске алатын. Биазоне айтқандай: «Мен қызықты болған ойындардың нәтижелерін қарадым, олар тоқтап, уақытты өткізбеген ойындар. Мен әр команданың шамамен 60 рет допты лақтырғанын байқадым. Яғни, ойында 120 лақтыру болды. Сондықтан 2880 секундты (48 минут) 120 лақтыруға бөлдім. Нәтижесінде, әр лақтыруға 24 секунд кетті». Бостон Селтикстің жұлдызы Боб Коузи: «Жаңа ережеге дейін соңғы ширек қауіпті болуы мүмкін еді. Алда келе жатқан команда допты шексіз ұстап тұратын, ал оны алудың жалғыз жолы – біреуге ереже бұзу жасау еді. Осы уақыт аралығында ешкім допты лақтыруға батыл болмайтын, ойынның қарқыны баяулап кететін. Сағат енгізілгеннен кейін, біз үнемі әрекетте болатынбыз. Менің ойымша, ол сол кезде НБА-ны құтқарып қалды. Ол ойынға дем беруге және дамуға мүмкіндік берді». Лига президенті Морис Подолофф шабуыл сағатын қабылдауды «НБА тарихындағы ең маңызды оқиға» деп атады. Лиганың өзі «Биазоненің өнертабысы лиганы құтқарып қалды» деп мәлімдейді. FIBA оны 2014 жылы, ал НБА 2018 жылы қабылдады. WNBA да осы ережені сақтайды. Ойыншылардың шабуыл шегінде допты ойынға енгізетін басқа да жағдайларда (мысалы, қорғаныс тарапының ереже бұзуы бос лақтыруға әкелмейтін жағдайларда), шабуылдаушы командаға 14 секунд беріледі. Тиссо 2017 жылғы маусымда WNBA-ның ресми уақыт өлшеушісі аталды.
The NBA had problems attracting fans (and positive media coverage) before the shot clock's inception. Teams in the lead were running out the clock, passing the ball incessantly. The trailing team could do nothing but commit fouls to recover possession following the free throw. Frequent low scoring games with many fouls bored fans. The most extreme case occurred on November 22, 1950, when the Fort Wayne Pistons defeated the Minneapolis Lakers by a record low score of 19–18, including 3–1 in the fourth quarter. NBA President Maurice Podoloff said, "In our game, with the number of stars we have, we of necessity run up big scores." Jack Andrews, longtime basketball writer for The Syracuse Post Standard, often recalled how Ferris would sit at Danny Biasone's Eastwood bowling alley, scribbling potential shot clock formulas onto a napkin. According to Biasone, "I looked at the box scores from the games I enjoyed, games where they didn't screw around and stall. I noticed each team took about 60 shots. That meant 120 shots per game. So I took 2,880 seconds (48 minutes) and divided that by 120 shots. The result was 24 seconds per shot." Boston Celtic all star Bob Cousy said, "Before the new rule, the last quarter could be deadly. The team in front would hold the ball indefinitely, and the only way you could get it was by fouling somebody. In the meantime, nobody dared take a shot and the whole game slowed up. With the clock, we have constant action. I think it saved the NBA at that time. It allowed the game to breathe and progress." League president Maurice Podoloff called the adoption of the shot clock "the most important event in the NBA." The league itself states, "Biasone's invention rescue[d] the league." FIBA adopted this in 2014 and the NBA adopted in 2018. The WNBA also observes this rule. In several other cases where the offense inbounds the ball in its frontcourt (such as a foul by the defense not resulting in free throws), the offense is guaranteed 14 seconds. Tissot also became official timekeeper for the WNBA in the 2017 season.
Коллегиалды ережелер
Америкалық колледж баскетболы 30 секундтық уақыт сағатын пайдаланады, ал канадалық университет баскетболы 24 секундтық уақыт сағатын пайдаланады. Ерлер баскетболында NCAA баскетболына уақыт сағатын енгізуге бастапқыда қарсылық болды, себебі кіші колледждердің күшті командалармен жылдам ойынға қатысуға мүмкіндігі болмайды деп қорқынышты. Алайда, 1973 жылы Теннессидің Темпл клубынан 11–6 есебімен жеңіске жеткені сияқты ерекше нәтижелерден кейін ерлер үшін уақыт сағатын қолдау арта бастады. NCAA 1985–86 маусымында 45 секундтық уақыт сағатын енгізді; бірнеше конференция оған екі маусым бұрын тәжірибе жасаған. 1993–94 маусымында бұл уақыт 35 секундқа дейін, ал 2015–16 маусымында 30 секундқа дейін қысқартылды. NAIA да 2015–16 жылдан бастап уақыт сағатын 30 секундқа дейін қысқартты. Әйелдер арасындағы колледж баскетболы (сол кезде Әйелдер арасындағы спорттық жарыстар комиссиясы санкциялаған) 1969–70 маусымында тәжірибелік негізде 30 секундтық уақыт сағатын қолданды және 1970–71 маусымында ресми түрде қабылдады. NCAA доп алдыңғы алаңға жеткен кездегі тоқтатулардан кейін 30 емес, 20 секундты белгілейді. 2019 жылы шабуылдық дойғыштар да осы тізімге қосылды.
American collegiate basketball uses a 30 second shot clock, while Canadian university basketball uses a 24 second clock. In men's collegiate basketball, there was initial resistance to the implementation of a shot clock for men's NCAA basketball, due to fears that smaller colleges would be unable to compete with powerhouses in a running game. However, after extreme results like an 11–6 Tennessee win over Temple in 1973, support for a men's shot clock began to build. The NCAA introduced a 45 second shot clock for the 1985 86 season; several conferences had experimented with it for the two seasons prior. It was reduced to 35 seconds in the 1993–94 season, and 30 seconds in the 2015–16 season. The NAIA also reduced the shot clock to 30 seconds starting in 2015–16. Women's collegiate basketball (at the time sanctioned by the Commission on Intercollegiate Athletics for Women) used a 30 second shot clock on an experimental basis in the 1969–70 season, officially adopting it for the 1970–71 season. The NCAA specifies 20 seconds rather than 30 after stoppages where the ball is already in the frontcourt. In 2019, it added offensive rebounds to this list.
АҚШ-тың мектеп ережелері
АҚШ-та жоғары мектеп баскетболының ережелерін белгілейтін Мемлекеттік жоғары мектептер ассоциациясының ұлттық федерациясы (NFHS) ату сағатын міндетті түрде қолдануды талап етпейді, керісінше, сағатты пайдалану және оның ұзақтығын әрбір жеке штаттық ассоциацияның қаулысына қалдырады. Осыған байланысты, "ойынды баяулату" стратегиясы штат немесе лигада қолданылуы мүмкін, бірақ ұйымға байланысты, бұл стратегияны ойын төрешілері қолдануына шектеулер қойылуы мүмкін, және оны тым көп пайдалану жиі бұзушылық немесе әдепсіздік ретінде есептелуі мүмкін. Ал кейбіреулері жанкүйерлердің қызығуын жоғалту тәуекелімен тоқтатуға толыққанды рұқсат беруі мүмкін. Ату сағаты жүйесінің құны жоғары болғандықтан, оны жоғары мектептерде қолдану мәселесі ойынның қарқынына емес, осы факторға байланысты талқыланды. Бұрын ұлттық ату сағатын енгізу туралы ұсыныстар NFHS тарапынан 2011 жылға дейін қабылданбаған, бірақ 2021 жылдың көктемінде NFHS өзінің мүшелеріне 2022–23 жылдан бастап міндетті түрде 35 секундтық ату сағатын пайдалануға рұқсат берді. 2021 жылдың тамызынан бастап 11 штат жоғары мектеп жарыстарында ату сағатын міндетті түрде пайдаланады немесе 2022–23 жылдан бастап пайдалана бастайды: Калифорния, Джорджия, Айова, Мэриленд, Массачусетс, Небраска (тек А класы), Нью-Йорк, Солтүстік Дакота, Род-Айленд, Оңтүстік Дакота және Вашингтон. 2022–23 жылға дейін Колумбия округі мемлекеттік мектептер (DCIAA) арасындағы жарыстарда, чартерлік мектептер арасындағы жарыстарда (2018–19 жылдан бастап) және DCSAA штатының турнирінде 30 секундтық ату сағатын қолданды, онда мемлекеттік, жеке және чартерлік мектептер Колумбия округінің чемпионаты үшін күреседі.
The National Federation of State High School Associations (NFHS), which sets rules for high school basketball in the U. S., does not mandate the use of a shot clock, instead leaving the choice to use a clock and its duration up to each individual state association. In concert with this, the "stall ball" strategy can be used in a state or league, but depending on the organization, itself comes with restrictions on its use by the game officials, with overuse of it often being whistled as a foul or an unsportsmanlike act. Others may allow stalling completely, at the risk of fan disinterest. As the cost of a shot clock system can be cost prohibitive, its use in high schools has been debated on that consideration and not the flow of the game. While previous proposals for a national shot clock had been denied by the NFHS as recently as 2011, in the spring of 2021 the NFHS agreed to allow its member associations the option of a shot clock, with a mandatory 35 second duration, starting in 2022–23. As of August 2021, 11 states either require a shot clock in high school competition or will begin using one starting in 2022–23: California, Georgia, Iowa, Maryland, Massachusetts, Nebraska (Class A only), New York, North Dakota, Rhode Island, South Dakota, and Washington. Before 2022–23, the District of Columbia used a 30 second shot clock for public school (DCIAA) competition, charter school competition (as of 2018–19), and for the DCSAA State Tournament, where public, private, and charter schools compete for the championship of the District of Columbia.
Баскетболдағы соққы сағатының ұзындығы
Ұйымдастыру мерзіміНБА 24 секундҰБТ (WNBA)WBDA U Sports (Канада университеттері) NCAA, NAIA, USCAA және т.б. 30 секунд АҚШ мектептерінің баскетбол жарыстары 35 секунд (кейбір штаттарда ғана) FIBA 24 секунд12 секунд (3x3 жартылай алаң)
OrganizationDurationNBA 24 secondsWNBAWBDA U Sports (Canadian universities) NCAA, NAIA, USCAA, etc. 30 seconds United States high school basketball 35 seconds (some states only) FIBA 24 seconds12 seconds (3x3 half court)
Қарым-қатынас ұғымдары
Ойынды жылдамдатуға қатысты ереже – шабуылдағы команданың допты жарты алаң сызығынан ("уақыт сызығы") өткізуге белгілі бір уақыты бар.
A related rule to speed up play is that the offensive team has a limited time to advance the ball across the half court line (the "time line").